Trong thế giới hiện đại, tỷ lệ trẻ em gái dậy thì sớm đang ngày càng gia tăng kéo theo nhiều mối quan tâm về sức khỏe sinh sản, chẳng hạn như mãn kinh trước độ tuổi thông thường. Cùng ECO Pharma tìm hiểu dậy thì sớm có mãn kinh sớm không trong bài viết sau.
Những phụ nữ dậy thì sớm có nguy cơ mãn kinh sớm hơn so với độ tuổi mãn kinh trung bình. Dậy thì sớm là khi các dấu hiệu dậy thì bắt đầu xuất hiện trước 7 hoặc 8 tuổi ở trẻ em gái. (1) Trong khi đó, mãn kinh bình thường được đánh dấu bằng 12 tháng liên tiếp không có kinh nguyệt và trung bình độ tuổi mãn kinh hiện nay là 50 tuổi. Mãn kinh trước tuổi 40 được coi là mãn kinh sớm do suy buồng trứng sớm (chiếm 10%), còn lại do các nguyên nhân khác, thường do bệnh lý.
Nghiên cứu trên quy mô lớn với hơn 50.000 phụ nữ cho thấy những người bắt đầu có kinh nguyệt lần đầu ở độ tuổi 11 hoặc sớm hơn có khả năng mãn kinh trước tuổi 40 cao hơn 80% so với những phụ nữ bắt đầu có kinh nguyệt trong khoảng từ 12 đến 13 tuổi. (2)
Nhiều yếu tố khác nhau có thể gây ra dậy thì sớm và mãn kinh sớm. Phổ biến nhất là di truyền, dinh dưỡng, tiếp xúc hóa chất, tiêu thụ chất kích thích, phẫu thuật, mắc bệnh lý. (3)
Trong đó, các yếu tố gây dậy thì sớm ở trẻ em gái là:
Các yếu tố gây mãn kinh sớm là:
>>> Xem thêm: Tại sao bị mãn kinh sớm ở tuổi 20?
Dậy thì sớm thì có mãn kinh sớm không, ảnh hưởng gì đến sức khỏe lâu dài? Dậy thì sớm không chỉ liên quan đến mãn kinh sớm mà còn tăng nguy cơ mắc các bệnh lý mãn tính và ảnh hưởng tới tâm lý của trẻ vị thành niên.
Dậy thì sớm có thể làm hạn chế phát triển thể chất, đặc biệt là chiều cao. Kinh nguyệt sớm trước 12 tuổi cũng có liên quan đến gia tăng tỷ lệ béo phì, kháng insulin và cholesterol máu ở tuổi trưởng thành, dẫn đến tăng tỷ lệ mắc bệnh huyết áp cao, tim mạch, đột quỵ và tiểu đường; Và tăng 50% nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa (gồm béo phì, huyết áp cao, rối loạn lipid máu và kháng insulin).
Kinh nguyệt sớm cũng liên quan đến nguy cơ ung thư cao hơn. Trong đó nguy cơ ung thư vú cao hơn 19%, ung thư nội mạc tử cung và ung thư buồng trứng cao hơn lần lượt là 40% và 17%. Ngoài ra, kinh nguyệt sớm cũng liên quan đến việc bắt đầu quan hệ tình dục sớm, kết hôn sớm, mang thai sớm và một số bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI). Điều này khiến các bé gái dễ mắc các bệnh mãn tính, vô sinh, cũng như mãn kinh sớm hơn.
Bên cạnh đó là các vấn đề tâm lý xã hội như lo lắng, trầm cảm, lạm dụng chất kích thích, chứng cuồng ăn, bắt nạt và thậm chí hành vi tự huỷ hoại, bao gồm cả tự tử trong thời kỳ thanh thiếu niên. Tất cả đều đe dọa sức khỏe tâm thần, thể chất và tương lai của các phụ nữ trẻ.
Nhìn chung, những trẻ em gái dậy thì sớm do bệnh tật và các rối loạn bên trong cơ thể cần được điều trị. Ví dụ, trẻ có khối u khiến cơ thể sản sinh nhiều hormone thúc đẩy dậy thì, bác sĩ sẽ điều trị phù hợp nhằm loại bỏ khối u, từ đó giúp trẻ ngừng dậy thì sớm.
Đối với dậy thì sớm trung ương, tức tình trạng dậy thì bắt đầu sớm do sự trưởng thành sớm của trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến sinh dục gây ra sự sản xuất sớm và tăng cao của các hormone sinh dục, có thể được chỉ định các loại thuốc ở dạng viên uống hoặc tiêm định kỳ hàng tháng như leuprolide axetat (lupron depot), triptorelin (trelstar, triptodur kit), tamoxifen. (4) Quá trình điều trị này có thể kéo dài đến khi trẻ bắt đầu giai đoạn dậy thì bình thường.
Bên cạnh việc điều trị, phụ huynh của những bé gái dậy thì sớm cũng cần lưu ý những điều sau:
Bài viết đã giải đáp thắc mắc dậy thì sớm có mãn kinh sớm không. Nhìn chung, dậy thì sớm có thể khiến mãn kinh đến sớm hơn và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý như tim mạch, tiểu đường, đột quỵ,… Do đó, phụ huynh cần theo dõi và hỗ trợ các bé gái dậy thì sớm được thăm khám và giáo dục về giới tính. Những phụ nữ có tiền sử dậy thì sớm hoặc có mẹ mãn kinh sớm nên bổ sung tinh chất Lepidium Meyenii để hỗ trợ điều hòa bộ ba nội tiết tố quan trọng là estrogen, progesterone và testosterone. Điều này có thể giúp giảm nguy cơ mãn kinh sớm. Ngoài ra, Lepidium Meyenii còn được chứng minh là hỗ trợ cải thiện sức khỏe, sắc đẹp và sinh lý nữ, an toàn để sử dụng lâu dài.
