Mất ngủ mãn tính có chữa được không? Có nguy hiểm không?

Mất ngủ mãn tính ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe của nhiều người. Để biết mất ngủ mãn tính có chữa được không, hãy theo dõi bài viết sau đây của ECO Pharma.

Các nguyên nhân gây ra mất ngủ mãn tính

Mất ngủ mãn tính khiến người bệnh khó ngủ, không thể duy trì giấc ngủ hoặc cả hai. Khoảng ⅓ người Mỹ cho biết, họ không ngủ đủ thời gian khuyến nghị (ít nhất 7 tiếng) mỗi đêm. Mất ngủ cấp tính kéo dài vài ngày hoặc vài tuần, xảy ra trong thời điểm bị stress, có thay đổi lớn trong cuộc sống. Tình trạng này kéo dài hơn 3 đêm/tuần trong 3 tháng được coi là mất ngủ mãn tính. (1)

Mất ngủ mãn tính gây ra các triệu chứng vào ban ngày và đêm, làm ảnh hưởng đến hiệu suất công việc. Người bệnh thường bị khó ngủ, thức suốt đêm, dậy quá sớm, buồn ngủ ban ngày, cảm thấy mệt mỏi sau khi ngủ, cáu gắt, thay đổi tâm trạng, khó tập trung, có vấn đề về trí nhớ, dễ mắc lỗi và gặp tai nạn.

Có nhiều nguyên nhân gây mất ngủ mãn tính, thường do các tình trạng bệnh lý tiềm ẩn như bệnh hô hấp, hen suyễn, phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD), ngưng thở khi ngủ, suy tim sung huyết, tiểu đường, trào ngược axit. Mắc bệnh cường giáp, đau xơ cơ, hội chứng chân không yên, mãn kinh, tiểu không tự chủ, lo lắng, trầm cảm, rối loạn lưỡng cực, Alzheimer và Parkinson cũng gây mất ngủ mãn tính.

Ngoài ra, tình trạng này còn do tác dụng phụ của một số thuốc như thuốc chống trầm cảm, chẹn beta, hóa trị, trị cảm lạnh và thuốc dị ứng chứa pseudoephedrine, lợi tiểu. Các chất kích thích như thuốc lá, rượu bia, cà phê cũng gây ra vấn đề này.

Nhiều người bị mất ngủ do làm việc theo ca luân phiên, lệch múi giờ, ít hoạt động thể chất, ngủ trưa quá nhiều và môi trường ngủ kém. Mất ngủ mãn tính có chữa được không phụ thuộc vào việc xác định, điều trị nguyên nhân gốc rễ.

Mất ngủ mãn tính có chữa được không?

Mất ngủ mãn tính có chữa được không? Đôi khi, mất ngủ có thể tự hết hoặc chỉ kéo dài thời gian ngắn. Trong nhiều trường hợp, mất ngủ trở thành mãn tính, kéo dài suốt đời. Không có một phương pháp chữa trị cụ thể cho chứng mất ngủ mãn tính vì nguyên nhân gây ra tình trạng này rất đa dạng, khác nhau ở mỗi người.

Mất ngủ mãn tính có chữa được không? Việc nói rằng mất ngủ mãn tính sẽ chữa khỏi hoàn toàn dễ gây hiểu lầm. Tuy nhiên, có nhiều phương pháp hỗ trợ kiểm soát, giảm bớt triệu chứng, giúp bạn có giấc ngủ chất lượng hơn, bao gồm việc thay đổi lối sống, sử dụng thuốc, áp dụng tâm lý trị liệu,… (2)

Mất ngủ mãn tính có nguy hiểm không?

Mất ngủ mãn tính thường không quá nghiêm trọng. Đa số mọi người chỉ cảm thấy mệt mỏi vào ngày hôm sau, nhưng nếu ngủ đủ giấc sẽ khỏe hơn. Mặc dù vậy, mất ngủ mãn tính làm gián đoạn cuộc sống, gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực.

Một trong những mối quan tâm lớn là buồn ngủ vào ban ngày, điều này gây nguy hiểm nếu đang lái xe hoặc thực hiện công việc đòi hỏi sự tỉnh táo, chú ý và tập trung cao. Thiếu ngủ cũng khiến nguy cơ mắc các bệnh lý như trầm cảm, huyết áp cao, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, ngưng thở khi ngủ, tiểu đường type 2, béo phì, các bệnh liên quan đến loạn thần,… gia tăng. (3)

Cách điều trị mất ngủ mãn tính

Có nhiều cách để điều trị chứng mất ngủ mãn tính, từ thực hành thói quen ngủ tốt (vệ sinh giấc ngủ), dùng thuốc, chăm sóc sức khỏe tâm thần, cụ thể:

1. Thay đổi lối sống

Nếu lo lắng về vấn đề mất ngủ mãn tính có chữa được không, cho dù ở độ tuổi nào, mất ngủ mãn tính thường điều trị bằng cách thay đổi thói quen hàng ngày, khi đi ngủ. Người bệnh có thể thực hiện những mẹo sau đây: (4)

• Đi ngủ và thức dậy cùng giờ mỗi ngày, kể cả cuối tuần, tránh ngủ nướng. Hạn chế thời gian ngủ trưa không quá 30 phút vì sẽ khiến bạn khó ngủ vào ban đêm, tránh ngủ sau 3 giờ chiều.
• Tập thể dục thường xuyên khoảng 30 phút mỗi ngày, 5 ngày/tuần, ít nhất vài giờ trước khi đi ngủ. Tránh các hoạt động tiêu tốn năng lượng quá gần giờ ngủ.
• Tránh caffeine, rượu, nicotin ít nhất 4 – 6 tiếng trước khi đi ngủ vì chúng gây khó ngủ.
• Thảo luận với bác sĩ nếu bạn đang bị đau ảnh hưởng đến giấc ngủ, để được tư vấn về loại thuốc giảm đau phù hợp.
• Không ăn uống nhiều trước khi đi ngủ: Một bữa ăn nhẹ là tốt, nhưng tránh ăn nhiều hoặc uống nhiều chất lỏng để không phải thức dậy giữa đêm.

• Tạo không gian ngủ thoải mái, giữ phòng tối, yên tĩnh, ở nhiệt độ thoải mái từ 20 độ C – 25 độ C. Cất tất cả đồng hồ, điện thoại di động để không lo lắng về thời gian.
• Ăn nhiều trước khi ngủ có thể gây khó tiêu, ảnh hưởng đến giấc ngủ. Thay vào đó, hãy ăn nhẹ, uống một ly sữa ấm, hạn chế uống nhiều nước ít nhất 2 tiếng trước khi đi ngủ.
• Tránh sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ vì ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại, máy vi tính, tivi,… ức chế sản xuất melatonin (hormone điều chỉnh giấc ngủ).
• Đừng cố ngủ, vì sẽ gây lo lắng, khó ngủ hơn. Nếu sau 20 phút bạn vẫn chưa ngủ được, hãy ra khỏi giường, thực hiện một số hoạt động thư giãn cho đến khi cảm thấy buồn ngủ rồi quay lại.

2. Phương pháp thư giãn

Giải đáp mất ngủ mãn tính có chữa được không? Mặc dù không thể chữa khỏi nhưng học cách thư giãn có thể cải thiện giấc ngủ. Lo lắng càng khiến người bệnh càng khó ngủ, hãy thử những phương pháp sau để thư giãn cơ thể – tâm trí:

• Hít vào bằng mũi, đếm từ 1 đến 4.
• Nín thở trong 7 nhịp.
• Thở ra bằng miệng trong 8 nhịp.
• Lặp lại 3 lần.

Thiền, yoga, massage cũng giúp giảm căng thẳng, cải thiện giấc ngủ.

3. Trị liệu tâm lý

Mất ngủ mãn tính có chữa được không? Điều trị bằng liệu pháp nhận thức hành vi (CBT-I) kéo dài từ 6 – 8 tuần giúp người bệnh học cách ngủ nhanh, sâu hơn mặc dù không chắc có chữa khỏi được mất ngủ mãn tính hay không. Đây là phương án được khuyến nghị điều trị đầu tiên cho chứng mất ngủ mãn tính, thực hiện trực tiếp, qua điện thoại, trực tuyến bởi bác sĩ tâm lý, y tá. Các phần của CBT-I bao gồm:

• Liệu pháp nhận thức giúp giảm lo lắng về việc mất ngủ.
• Liệu pháp thư giãn, thiền định hướng dẫn cách giải tỏa căng thẳng để đi vào giấc ngủ nhanh hơn.
• Giáo dục giấc ngủ dạy người bệnh các thói quen ngủ lành mạnh.
• Liệu pháp hạn chế giấc ngủ, giới hạn thời gian nằm trên giường để tăng hiệu quả giấc ngủ. Thời gian ngủ sẽ tăng lên khi người bệnh bắt đầu ngủ ngon hơn.
• Liệu pháp kiểm soát kích thích giúp thiết lập chu kỳ ngủ – thức đều đặn bao gồm chỉ đi ngủ khi buồn ngủ, ra khỏi giường nếu không ngủ được, chỉ dùng giường để ngủ, quan hệ tình dục.

4. Thực phẩm hỗ trợ giấc ngủ

Chế độ ăn uống không chỉ ảnh hưởng đến năng lượng, giấc ngủ mà còn có vai trò quan trọng đối với sức khỏe tổng thể như cân nặng, tim mạch, đường huyết. Trước khi thực hiện thay đổi chế độ ăn uống, bạn nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng, bác sĩ để đảm bảo các lựa chọn thực phẩm hỗ trợ giấc ngủ bằng các loại thực phẩm sau đây:

• Quả kiwi: Loại quả này chứa nhiều vitamin C, E, B9, kali. Nghiên cứu cho thấy ăn kiwi trước khi ngủ giúp ngủ nhanh, sâu hơn, do đặc tính chống oxy hóa với nồng độ serotonin cao.
• Quả đào: Loại trái cây này có hương vị đặc trưng, chứa nồng độ melatonin cao, giúp điều chỉnh nhịp sinh học, thúc đẩy giấc ngủ. Uống nước ép quả đào mỗi ngày giúp tăng thời gian, chất lượng giấc ngủ.
• Chất béo từ cá: Ăn cá hồi 3 lần mỗi tuần giúp cải thiện giấc ngủ, hoạt động ban ngày. Chúng cung cấp vitamin D, omega-3, hỗ trợ giải phóng, điều hòa serotonin.
• Quả hạch: Hạnh nhân, óc chó, quả hồ trăn, hạt điều chứa melatonin, omega-3, magie, kẽm, hỗ trợ giấc ngủ ngon.
• Sữa mạch nha: Uống sữa mạch nha trước khi đi ngủ giúp giảm gián đoạn giấc ngủ nhờ vào các vitamin B, D, phốt pho, kẽm, magie. Sữa ấm cũng chứa melatonin, giúp cải thiện giấc ngủ.
• Blueberry: Chiết xuất việt quất chứa các dưỡng chất sinh học như Anthocyanin, Pterostilbene, hỗ trợ chống gốc tự do, bảo vệ tế bào thần kinh – mạch máu não, ngăn ngừa các bệnh lý liên quan đến giấc ngủ như mất ngủ, Alzheimer, Parkinson.
• Ginkgo Biloba: Chiết xuất bạch quả chứa flavonoid, terpenoid, chất chống oxy hóa giúp hỗ trợ lưu thông máu, tăng tuần hoàn não, bảo vệ tế bào, thúc đẩy giấc ngủ ngon.

5. Trà an thần dễ ngủ

Mất ngủ mãn tính có chữa được không? Việc uống một tách trà nóng trước khi đi ngủ mỗi tối hỗ trợ thư giãn sau một ngày dài và ngủ ngon hơn, mặc dù không chắc có chữa được khỏi bệnh mất ngủ mãn tính hay không. Nhiều loại trà thảo mộc đã được sử dụng như phương thuốc chữa mất ngủ tự nhiên nhờ khả năng chống lại căng thẳng, lo lắng. Người bệnh có thể uống một số loại trà thúc đẩy giấc ngủ sau đây:

• Trà mộc lan: Loại trà làm từ vỏ, chồi, thân khô của cây mộc lan, dùng trong Đông y để hỗ trợ giấc ngủ. Các hợp chất honokiol, magnolol trong mộc lan có tác dụng an thần, giúp cải thiện giấc ngủ, giảm trầm cảm ở phụ nữ sau sinh.
• Trà xanh loãng: Nổi tiếng với hương vị, lợi ích sức khỏe, các nghiên cứu cho thấy uống trà xanh loãng cải thiện chất lượng giấc ngủ, giảm căng thẳng, mệt mỏi. Epigallocatechin-3-O-gallate (EGCG) trong trà xanh có tác dụng an thần.
• Trà hoa cúc: Nhờ hương hoa tinh tế, nhiều lợi ích cho sức khỏe, trà hoa cúc thường được dùng để thúc đẩy giấc ngủ với tác dụng an thần.
• Trà hoa oải hương: Làm từ nụ hoa oải hương, trà có màu tím, hương thơm nồng nàn đặc trưng. Nghiên cứu cho thấy uống trà hoa oải hương giúp thư giãn, cải thiện chất lượng giấc ngủ, đặc biệt ở phụ nữ sau sinh, người lớn tuổi.
• Trà nữ lang: Loại thảo mộc này được dùng để hỗ trợ giấc ngủ tự nhiên. Rễ cây nữ lang hỗ trợ tăng mức độ axit gamma-aminobutyric (GABA), giúp giảm lo lắng, thúc đẩy ngủ ngon.

6. Sử dụng thuốc

Mất ngủ mãn tính có chữa được không? Thuốc được dùng để giảm triệu chứng mất ngủ ngắn hạn, nhưng không hiệu quả cho mất ngủ mãn tính. Kết hợp thuốc với liệu pháp hành vi được xem là cách điều trị mất ngủ hiệu quả.

Mặc dù các thuốc mới được Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm, Mỹ (FDA) chấp thuận, chứng minh hiệu quả điều trị mất ngủ mãn tính khi dùng cần tuân theo năm nguyên tắc như dùng với liều thấp, ngắt quãng trong 2 – 4 lần/tuần, trong thời gian ngắn không quá 3 – 4 tuần, ngừng thuốc dần dần, cảnh giác với mất ngủ tái phát sau khi ngừng thuốc. (5)

• Benzodiazepin như estazolam, flurazepam, quazepam, temazepam, triazolam dùng để điều trị mất ngủ bằng cách tăng cường tác dụng của GABA. Chúng gây mất ngủ, mất trí nhớ và phụ thuộc thuốc nếu dùng lâu dài. Thuốc này không dùng cho người ngộ độc rượu, lạm dụng chất gây nghiện và phụ nữ mang thai.
• Zopiclone, không thuộc nhóm benzodiazepin, giúp giảm thức giấc ban đêm, tăng tổng thời gian ngủ. Tác dụng phụ thấp ở liều 3,75 mg – 7,5 mg.
• Zolpidem thuốc ngủ nhóm imidazopyridine giúp ngủ ngon, hạn chế thức giấc ban đêm, nhưng gây tác dụng phụ như buồn ngủ, chóng mặt, đau đầu.
• Zaleplon thuộc nhóm imidazopyridine có tác dụng ngắn, giúp đi vào giấc ngủ nhanh, không gây buồn ngủ vào ngày hôm sau ở liều 5 mg – 10 mg.
• Eszopiclone là đồng phân của zopiclone, hiệu quả trong điều trị mất ngủ mãn tính nhưng có thể gây đau đầu, buồn ngủ ban ngày, giảm ham muốn tình dục.
• Ramelteon là chất chủ vận melatonin, hiệu quả trong điều trị mất ngủ, an toàn cho người cao tuổi.

Lời khuyên phòng ngừa mất ngủ mãn tính

Mất ngủ mãn tính có chữa được không? Nhiều phương pháp điều trị mất ngủ mãn tính đã được biết đến nhưng không chắc về việc có chữa khỏi hoàn toàn. Nhưng chủ động phòng ngừa có thể giúp cho bạn không bị mắc phải chứng mất ngủ mãn tính.

• Tập trung vào hơi thở: Các bài tập thở sâu giúp bạn làm dịu tâm trí. Nếu suy nghĩ lo lắng khiến bạn khó ngủ, hãy thử tập thở, thiền định. Hít vào sâu trong 5 giây, sau đó thở ra trong 5 giây. Thiền có hướng dẫn qua ứng dụng, video cũng hữu ích.

• Chọn không gian yên tĩnh: Âm thanh từ tivi sẽ khiến tinh thần tỉnh táo, vì vậy hãy tạo ra môi trường yên tĩnh để thư giãn. Nếu không thể kiểm soát tiếng ồn xung quanh, hãy dùng máy khử tiếng ồn, ứng dụng thư giãn, máy tạo tiếng ồn trắng, sử dụng nút bịt tai hoặc tai nghe mềm nếu cần thiết.
• Đọc một cuốn sách, tạp chí: Đọc sách trên giường giúp bạn thư giãn dễ đi vào giấc ngủ. Hãy chọn sách hoặc tạp chí có nội dung nhẹ nhàng, tránh những câu chuyện kịch tính, căng thẳng.
• Thử melatonin: Melatonin là hormone tự nhiên giúp điều chỉnh nhịp sinh học, giấc ngủ. Để ngủ ngon hơn, bạn có thể dùng melatonin tối đa 2 giờ trước khi ngủ, bắt đầu với liều lượng thấp, tăng dần nếu cần.
• Sử dụng thuốc OTC (trong trường hợp khẩn cấp): Thuốc ngủ không kê đơn nên chỉ sử dụng giới hạn. Thành phần kháng histamin như diphenhydramine (có trong Benadryl), doxylamine sẽ giúp ngủ nhanh hơn.

Mất ngủ mãn tính có chữa được không? Việc áp dụng các biện pháp trên có thể giúp kiểm soát, giảm triệu chứng, cải thiện chất lượng giấc ngủ, cuộc sống của bạn. Hãy đến bệnh viện thăm khám nếu mất ngủ kéo dài quá vài tuần không cải thiện.