Nhồi máu cơ tim do tăng huyết áp để lại di chứng gì?

Tăng huyết áp không chỉ là một bệnh lý độc lập mà còn là yếu tố góp phần vào sự hình thành và tiến triển của xơ vữa động mạch, gây nên tình trạng thiếu máu cục bộ cơ tim. Cùng ECO Pharma tìm hiểu nhồi máu cơ tim do tăng huyết áp trong bài viết sau.

Tại sao tăng huyết áp dễ gây nhồi máu cơ tim?

Khi huyết áp tăng cao trong thời gian dài có thể làm tổn thương thành mạch máu khiến chúng xuất hiện những vết rách nhỏ. Để sửa chữa những vùng bị tổn thương này, cơ thể sẽ gửi các tế bào đặc biệt đến bám vào vị trí đó. Theo thời gian các chất như cholesterol và chất béo cũng có thể tích tụ tại những vùng bị tổn thương này và hình thành mảng bám.

Khi mảng bám tích tụ dần dần một quá trình gọi là xơ vữa động mạch sẽ xảy ra, làm hẹp lòng động mạch và chặn dòng máu chảy về tim. Dòng máu cũng có thể bị tắc nghẽn nếu mảng bám vỡ ra và hình thành cục máu đông. Khi dòng máu bị tắc nghẽn (do mảng bám tích tụ hoặc cục máu đông), một phần cơ tim sẽ không nhận được oxy và chất dinh dưỡng cần thiết. Khi điều này xảy ra sẽ được gọi là nhồi máu cơ tim.

Chỉ số huyết áp tâm thu từ 120 đến 140 mmHg thường được mô tả là “tiền cao huyết áp” và được xem là mức huyết áp cao hơn bình thường. Người gặp phải tình trạng này nên thay đổi lối sống bao gồm chế độ ăn uống và tập luyện thể dục.

Càng sống nhiều năm trong cuộc đời với huyết áp cao hơn, tác động tiêu cực về sau càng lớn. Nếu huyết áp tâm thu của một người tăng 10mmHg và duy trì ở mức cao hơn đó từ 36 đến 77 tuổi thì lưu lượng máu đến tim của họ sẽ thấp hơn tới 11% ở tuổi 77. Sự giảm này có liên quan đến nguy cơ cao hơn 33% mắc một biến cố tim mạch lớn. (1)

Nhồi máu cơ tim do tăng huyết áp nhận biết ra sao?

Tăng huyết áp có thể ví như “kẻ giết người thầm lặng” vì tình trạng này thường không có triệu chứng và huyết áp tăng dần dần, âm thầm tác động xấu đến sức khỏe. Vì vậy cách duy nhất để phát hiện huyết áp cao là kiểm tra huyết áp. (2)

Trong một số trường hợp, người bị cao huyết áp có thể gặp các triệu chứng sau:

• Đau đầu, đặc biệt ở vùng sau gáy.
• Chóng mặt, mất thăng bằng.
• Khó thở, đánh trống ngực.
• Mệt mỏi không rõ nguyên nhân.
• Mờ mắt và các vấn đề về thị lực.

Khi cơn nhồi máu cơ tim do tăng huyết áp xảy ra, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như sau:

• Đau ngực, cảm thấy ngực như bị đè ép, căng tức, bóp nghẹt.
• Đau hoặc khó chịu lan đến vai, cánh tay, lưng, cổ, hàm, răng hoặc đôi khi là bụng trên.
• Mồ hôi lạnh.
• Mệt mỏi.
• Ợ nóng hoặc khó tiêu.
• Chóng mặt hoặc choáng váng đột ngột.
• Buồn nôn.
• Hụt hơi.

Phụ nữ có thể có các triệu chứng không điển hình như đau nhói hoặc đau trong thời gian ngắn ở cổ, cánh tay hoặc lưng. Đôi khi, dấu hiệu đầu tiên của cơn nhồi máu cơ tim là ngừng tim đột ngột.

Một số cơn nhồi máu cơ tim xảy ra bất ngờ. Tuy nhiên nhiều người đã có các dấu hiệu và triệu chứng cảnh báo trước đó hàng giờ, hàng ngày hoặc hàng tuần. Đau ngực hoặc tức ngực (đau thắt ngực) kéo dài và không thuyên giảm khi nghỉ ngơi có thể là một dấu hiệu cảnh báo sớm. Đau thắt ngực là do lưu lượng máu đến tim giảm tạm thời.

Huyết áp cao gây nhồi máu cơ tim để lại di chứng gì?

Nhồi máu cơ tim do tăng huyết áp là tình trạng đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được sơ cứu đúng cách và cấp cứu kịp thời. Bên cạnh đó các biến chứng có thể xảy ra là: (3)

• Rối loạn nhịp tim là tình trạng tim đập quá nhanh hoặc quá chậm hoặc nhịp tim có thể trở nên bất thường. Rối loạn nhịp tim có thể gây tử vong.
• Đau thắt ngực dai dẳng, đây có thể là vấn đề đặc biệt khi bạn hoạt động hoặc tập thể dục.
• Bị nhồi máu cơ tim tái phát, nguyên nhân có thể là do mảng bám khác tách ra và gây ra cục máu đông.
• Trầm cảm hoặc cảm thấy chán nản là tình trạng có thể xảy ra sau khi bị nhồi máu cơ tim.

Ngoài nhồi máu cơ tim, huyết áp cao cũng có thể gây ra các vấn đề tim mạch khác như:

• Suy tim: Huyết áp cao gây áp lực lên tim. Theo thời gian tình trạng này có thể khiến cơ tim yếu đi hoặc cứng lại và không hoạt động tốt như bình thường. Tim bị quá tải sẽ dần dần suy yếu.
• Phì đại tim trái: Huyết áp cao buộc tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu đến các bộ phận khác của cơ thể. Điều này khiến buồng tim dưới bên trái (thất trái) dày lên và giãn rộng làm tăng nguy cơ suy tim và tử vong khi tim đột ngột ngừng đập (đột tử do tim).
• Hội chứng chuyển hóa: Huyết áp cao làm tăng nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa. Hội chứng này là một nhóm các tình trạng sức khỏe có thể dẫn đến bệnh tim, đột quỵ và tiểu đường. Các tình trạng sức khỏe tạo nên hội chứng chuyển hóa bao gồm huyết áp cao, đường huyết cao, nồng độ mỡ máu cao (triglyceride), nồng độ HDL-cholesterol thấp (cholesterol “tốt”), và quá nhiều mỡ thừa quanh eo.

Điều trị nhồi máu cơ tim ở người tăng huyết áp

Người bị nhồi máu cơ tim vì tăng huyết áp cần được cấp cứu kịp thời, điều trị đúng cách và nghiêm túc thực hiện các biện pháp duy trì sức khỏe tim mạch lâu dài sau cơn nhồi máu cơ tim, cụ thể dưới đây. (4)

1. Điều trị cấp cứu

Ngay cả trước khi đến bệnh viện, nhân viên cấp cứu có thể bắt đầu điều trị các trường hợp nghi ngờ nhồi máu cơ tim do tăng huyết áp bằng các loại thuốc sau đây:

• Aspirin, clopidogrel, heparin hoặc các thuốc chống đông máu khác để ngăn ngừa cục máu đông mới.
• Thuốc tiêu huyết khối để làm tan cục máu đông như tPA.
• Nitroglycerin giúp giãn động mạch vành.
• Thuốc làm giảm gánh nặng cho tim và cơn đau, giảm lo âu hoặc điều hòa nhịp tim.

Trong nhiều trường hợp, một thủ thuật ít xâm lấn có thể được sử dụng để phục hồi lưu lượng máu đến cơ tim (đôi khi kết hợp với thuốc để làm tan cục máu đông).

Một số thủ thuật này bao gồm:

• Nong mạch vành bằng bóng được sử dụng để mở các mạch vành bị tắc nghẽn. Trong thủ thuật ít xâm lấn này, một ống thông dài, mỏng và mềm dẻo được đưa vào động mạch bị tắc và một quả bóng nhỏ được bơm phồng lên để thông đường giúp phục hồi lưu lượng máu. Một ống lưới nhỏ (stent) thường được đưa vào để giữ cho động mạch mở.
• Phẫu thuật cắt mảng xơ vữa sử dụng lưỡi dao hoặc tia laser kết hợp với ống thông để loại bỏ mảng bám tích tụ trong mạch máu.
• Phẫu thuật bắc cầu là một phương pháp phổ biến mà các bác sĩ phẫu thuật sử dụng để tạo ra các con đường mới cho phép máu lưu thông qua các động mạch bị tắc nghẽn hoặc hẹp. Những đường bắc cầu này được tạo ra bằng cách sử dụng các mạch máu khỏe mạnh lấy từ ngực, cánh tay hoặc chân.

2. Điều trị hỗ trợ lâu dài

Sau cơn nhồi máu cơ tim, bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc để điều trị hỗ trợ lâu dài giúp giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim và cải thiện chức năng tim mạch.

Các thuốc này có thể bao gồm:

• Aspirin hoặc thuốc chống đông máu để ngăn ngừa cục máu đông.
• Thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh canxi hoặc thuốc ức chế men chuyển giúp cải thiện lưu lượng máu, làm chậm nhịp tim và/hoặc giảm áp lực lên tim. các thuốc này và thuốc lợi tiểu còn giúp giảm huyết áp.
• Thuốc hạ đường huyết để kiểm soát đường huyết.
• Statin để giảm cholesterol.
• Nitrat để giảm đau thắt ngực.

Bên cạnh dùng thuốc theo chỉ định, người bệnh cũng cần thay đổi lối sống, bao gồm việc ngừng hút thuốc lá hoàn toàn, áp dụng chế độ ăn Địa Trung Hải (giàu rau củ, ngũ cốc nguyên hạt, dầu ô liu), và tập thể dục đều đặn theo hướng dẫn y tế. Ngoài ra nên tham gia chương trình Phục hồi chức năng tim mạch để lấy lại sức khỏe thể chất. Bạn sẽ được giáo dục về bệnh lý và cách kiểm soát căng thẳng, giúp trở lại cuộc sống bình thường một cách an toàn nhất. Bạn cũng cần tái khám định kỳ để theo dõi các yếu tố nguy cơ như tiểu đường, huyết áp và điều chỉnh liều thuốc khi cần.

Phòng ngừa nguy cơ nhồi máu cơ tim ở người cao huyết áp

Để phòng ngừa nhồi máu cơ tim ở người cao huyết áp, cần kiểm soát chặt chẽ huyết áp. Điều này có thể thực hiện bằng cách thay đổi lối sống lành mạnh (ăn uống cân bằng giảm muối, tập thể dục đều đặn, bỏ thuốc lá, tránh rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, giảm stress) và khám sức khỏe định kỳ. Người bệnh cũng uống thuốc điều trị huyết áp theo đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý thay đổi liều hoặc ngừng thuốc; Đo và theo dõi huyết áp thường xuyên tại nhà, ghi lại chỉ số và thông báo cho bác sĩ nếu có bất thường.

Một điều quan trọng khác, người bị huyết áp cao cũng cần bổ sung những tinh chất thiên nhiên dưới đây để giảm nguy cơ bị nhồi máu cơ tim hiệu quả hơn:

• Policosanol (GDL-5): Làm giảm cholesterol xấu, tăng cholesterol tốt, hỗ trợ điều hoà mỡ máu, kiểm soát tăng huyết áp.
• Gynostemma: Tăng cường lưu thông tuần hoàn máu, phòng ngừa cục máu đông, xơ vữa động mạch và các vấn đề tim mạch khác.
• Red Yeast Rice: Giảm cholesterol xấu, hỗ trợ ngăn ngừa xơ vữa động mạch và sự hình thành cục máu đông, cải thiện mỡ máu và tăng huyết áp.
• Apple Cider Vinegar: Cải thiện tình trạng mỡ trong máu, mỡ máu cao, rối loạn mỡ máu và phòng tránh các bệnh tim mạch.

Tóm lại nhồi máu cơ tim do tăng huyết áp là một tình trạng nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng. Bằng cách duy trì cân nặng hợp lý, chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn và kiểm soát căng thẳng, mỗi người chúng ta có thể giảm thiểu đáng kể nguy cơ. Bạn nên thăm khám sức khỏe định kỳ và kiểm soát tốt các bệnh lý như cao huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu cao,… để phòng ngừa nhồi máu cơ tim; đừng trì hoãn kiểm tra sức khỏe sớm tại bệnh viện khi cơ thể có các triệu chứng bất thường.