Theo thống kê về bệnh tim và đột quỵ từ Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, cứ 40 giây, có một người dân Mỹ phải đối mặt với bệnh nhồi máu cơ tim. Nam giới bình quân bị đau tim lần đầu khi 65,6 tuổi, còn nữ giới là 72 tuổi [1]. Trong bài viết này, ECO Pharma sẽ giới thiệu về cách phân loại nhồi máu cơ tim và phân biệt 5 loại nhồi máu cơ tim phổ biến nhất. Hãy cùng theo dõi bài viết để có thêm kiến thức về căn bệnh này.
Nhồi máu cơ tim (myocardial infarction – MI) còn gọi là “đau tim”, xảy ra khi lưu lượng máu đến một phần của cơ tim bị chậm, suy giảm hoặc dừng hoàn toàn, dẫn đến suy tim và thậm chí đột tử.
Hầu hết các trường hợp nhồi máu cơ tim là do bệnh động mạch vành (CAD) tiềm ẩn, tình trạng này ban đầu thường diễn ra thầm lặng, không gây ra bất kỳ triệu chứng nào nhưng lại là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu (ở Hoa Kỳ). Khi tắc động mạch vành, cơ tim bị thiếu oxy, nếu việc này kéo dài có thể dẫn đến chết tế bào cơ tim và hoại tử. [2]
Người bệnh sẽ có các dấu hiệu đau ngực lan đến cổ, hàm, vai hoặc cánh tay. Để chẩn đoán bệnh, bác sĩ có thể chẩn đoán bằng cách xem điện tâm đồ và đo các chỉ số máu như troponin tim.
Có nhiều cách để phân loại nhồi máu cơ tim, nhưng cách phân loại phổ biến nhất dựa trên nguyên nhân nhồi máu cơ tim, vị trí và mức độ nghiêm trọng.
Các loại nhồi máu cơ tim phổ biến như sau:
Các loại nhồi máu cơ tim chủ yếu ảnh hưởng đến thất trái, nhưng cũng có thể lan sang thất phải hoặc tâm nhĩ.
Mức độ nghiêm trọng của nhồi máu cơ tim được xác định dựa trên các triệu chứng lâm sàng (đau ngực dữ dội, khó thở, nôn, toát mồ hôi, chóng mặt, ngất xỉu), xét nghiệm troponin, kết quả điện tâm đồ (ECG) hoặc chụp động mạch vành:
Có nhiều cách phân loại nhồi máu cơ tim, nhưng cách phân loại phổ biến nhất là theo Định nghĩa Toàn cầu về Nhồi máu cơ tim lần thứ tư (Fourth Universal Definition of Myocardial Infarction) do Hiệp hội Tim mạch Quốc tế (International Society of Cardiology) và Hiệp hội Tim mạch Châu Âu (European Society of Cardiology) đưa ra vào năm 2018. [3]
Theo định nghĩa này, các type nhồi máu cơ tim được chia thành 5 loại chính, dựa trên nguyên nhân và cơ chế của sự tắc nghẽn động mạch vành:
Các loại nhồi máu cơ tim – Nhồi máu cơ tim tự phát (type 1) xảy ra do sự hình thành cục máu đông trong động mạch vành, gây cản trở dòng máu đến cơ tim. Tình trạng này có thể dẫn đến tổn thương hoặc chết tế bào cơ tim. Nguyên nhân do mảng bám dày trong động mạch, các chất béo tích tụ lâu ngày bị vỡ, loét, nứt, xói mòn hoặc bóc tách.
Nhồi máu cơ tim thứ phát do mất cân bằng cung cầu gây thiếu máu cục bộ (type 2) là một loại nhồi máu cơ tim xảy ra khi một tình trạng khác không phải bệnh động mạch vành (CAD) gây ra sự mất cân bằng giữa cung và cầu oxy của cơ tim. Điều này có thể dẫn đến thiếu máu cục bộ (giảm lưu lượng máu) và hoại tử (chết tế bào) của cơ tim.
Phân loại nhồi máu cơ tim – Nhồi máu cơ tim type 3 (nhồi máu cơ tim có thể gây tử vong ngay lập tức mà không kịp xác định bằng các phương pháp chẩn đoán). Đây là loại nhồi máu cơ tim nguy hiểm nhất và cần được cấp cứu nhanh chóng. Các nguyên nhân bao gồm tắc nghẽn động mạch vành hoàn toàn do cục máu đông, rối loạn nhịp tim nghiêm trọng, suy tim cấp. Các triệu chứng của nhồi máu cơ tim type 3 thường không rõ ràng, người bệnh có thể cảm thấy đau ngực nhẹ hoặc khó thở. Trong vài trường hợp không có bất kỳ triệu chứng nào trước khi tử vong.
Nhồi máu cơ tim type 4 là nhồi máu cơ tim có liên quan đến các thủ thuật can thiệp động mạch vành (PCI). Đây là loại nhồi máu cơ tim xảy ra trong hoặc sau khi thực hiện các thủ thuật nhằm cải thiện lưu lượng máu đến tim. Loại nhồi máu cơ tim này có thể do sự tổn thương, bong tách, hẹp lại hoặc tắc nghẽn của động mạch vành trong quá trình can thiệp. Các nguyên nhân gây nhồi máu cơ tim type 4 như:
Phân loại nhồi máu cơ tim – Nhồi máu cơ tim type 4 được chia thành các loại con dựa trên mức độ tăng của các chỉ số sinh học phân tử và kết quả điện tâm đồ, bao gồm:
Nhồi máu cơ tim type 5 là một biến chứng có thể xảy ra khi người bệnh trải qua phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG).
Nguyên nhân của nhồi máu cơ tim type 5 có thể là do:
Dựa trên phân loại nhồi máu cơ tim, loại 1 và loại 3 là nguy hiểm nhất. Loại 1 do bệnh động mạch vành làm tắc nghẽn động mạch vành, giảm máu đến cơ tim. Loại 3 do tắc nghẽn động mạch vành gây tử vong trước khi xét nghiệm. Cả hai loại này đều cần cấp cứu và điều trị bằng các thuốc hoặc thủ thuật can thiệp động mạch vành hoặc phẫu thuật bắc cầu động mạch vành.
Nhồi máu cơ tim loại 2 ít nghiêm trọng hơn, nhưng vẫn cần chữa trị. Loại 2 do sự mất cân bằng oxy cho cơ tim, không liên quan đến động mạch vành. Loại này do nhiều nguyên nhân khác nhau như thiếu máu, nhiễm trùng, căng thẳng, tăng huyết áp, suy tim, rung nhĩ, hẹp van tim hoặc bệnh phổi.
Với loại này chỉ cần điều trị nguyên nhân gây ra sự mất cân bằng oxy cho cơ tim như bổ sung máu, kháng sinh, thuốc an thần, thuốc hạ huyết áp, thuốc hỗ trợ tim mạch, thuốc ổn định nhịp tim hoặc thuốc điều trị bệnh phổi.
Theo phân loại nhồi máu cơ tim – Nhồi máu cơ tim loại 4 và loại 5 có liên quan đến các thủ thuật can thiệp động mạch vành. Những loại nhồi máu cơ tim này có thể xảy ra trong hoặc sau khi thực hiện các thủ thuật nhằm mở rộng hoặc khôi phục lưu lượng máu đến tim, do sự tổn thương, bong tách, hẹp lại hoặc tắc nghẽn của động mạch vành trong quá trình can thiệp. Nhồi máu cơ tim loại 4 và loại 5 thường ít nghiêm trọng hơn loại 1 hoặc loại 3, nhưng vẫn cần được theo dõi và quản lý chặt chẽ.
Có nhiều yếu tố rủi ro có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh động mạch vành (CAD) và MI, bao gồm cả những yếu tố có thể kiểm soát được và không thể kiểm soát được.
Nhồi máu cơ tim có thể được phòng ngừa và cải thiện bằng cách kiểm soát các yếu tố rủi ro, điều trị kịp thời và thay đổi lối sống.
Một số cách phòng ngừa và cải thiện tình trạng nhồi máu cơ tim là:
Người bệnh nên kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng một lần để phát hiện sớm các yếu tố rủi ro và các triệu chứng của bệnh động mạch vành và nhồi máu cơ tim. Người bệnh nên kiểm tra huyết áp, cholesterol, đường huyết, cân nặng, chỉ số khối cơ thể (BMI) và các chỉ số khác theo sự hướng dẫn của bác sĩ.
Người bệnh nên tuân thủ các chỉ định của bác sĩ về việc sử dụng các thuốc điều trị như thuốc chống đông máu, giảm cholesterol, hạ huyết áp, ổn định nhịp tim hoặc thuốc hỗ trợ tim mạch. Các thuốc này có thể giúp giảm nguy cơ biến chứng và tái phát nhồi máu cơ tim.
Người bệnh nên thay đổi lối sống để giảm nguy cơ mắc bệnh động mạch vành và nhồi máu cơ tim theo cách:
Việc phân loại nhồi máu cơ tim giúp người bệnh có thể hiểu rõ hơn về nguyên nhân, cơ chế, triệu chứng, biến chứng và điều trị của nhồi máu cơ tim. Từ đó, bạn có thể chủ động thảo luận với bác sĩ về việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với loại nhồi máu cơ tim và điều kiện kinh tế của cá nhân bạn.
