5 cách phòng bệnh viêm gan A hiệu quả và an toàn

Viêm gan A, căn bệnh truyền nhiễm dễ lây lan đe dọa sức khỏe cộng đồng, đặc biệt ở các nước đang phát triển. Để bảo vệ bản thân và những người xung quanh, việc áp dụng những biện pháp phòng bệnh viêm gan A là điều cần thiết, ECO Pharma sẽ hướng dẫn bạn cách phòng bệnh.

Bệnh viêm gan A là gì?

Viêm gan A là bệnh do virus viêm gan A (HAV) gây ra. Virus này chủ yếu lây truyền khi một người chưa bị nhiễm, chưa tiêm vắc xin ăn phải thức ăn hoặc nước bị nhiễm phân của người bệnh. Bệnh này có liên quan mật thiết đến nước hoặc thức ăn không an toàn, vệ sinh không tốt, vệ sinh cá nhân kém và quan hệ tình dục qua đường miệng – hậu môn. Không giống như viêm gan B, C, viêm gan A không gây ra bệnh gan mãn tính và hiếm khi gây suy gan cấp hoặc tử vong, nhưng có thể gây ra các triệu chứng suy tế bào gan và suy nhược.

Các triệu chứng thường xuất hiện sau 2 – 7 tuần kể từ khi cơ thể tiếp xúc với virus. Các triệu chứng thường kéo dài dưới 2 tháng, một số trường hợp có thể kéo dài đến 6 tháng. Người bệnh có các biểu hiện như: (1)

• Nước tiểu sẫm màu
• Tiêu chảy
• Cảm thấy mệt mỏi
• Sốt
• Đau khớp
• Mất cảm giác thèm ăn
• Buồn nôn, đau bụng, nôn mửa
• Vàng da hoặc vàng mắt

Hướng dẫn cách phòng bệnh viêm gan A

Thực hành vệ sinh an toàn thực phẩm và tiêm ngừa là hai điều quan trọng để phòng bệnh viêm gan A.

1. Biện pháp dự phòng bệnh viêm gan A

Bạn nên thực hiện các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm sau đây để ngăn ngừa lây nhiễm virus viêm gan A.

1.1 Rửa tay sạch trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh

Rửa tay sạch giúp ngăn ngừa sự lây lan của vi khuẩn, virus, bao gồm cả virus viêm gan A. Virus này có trong phân của người bệnh. Khi người bệnh không rửa tay sạch sau khi đi vệ sinh, virus này có thể bám vào tay và lây lan sang các bề mặt, đồ vật khác. Nếu chúng ta chạm vào tay mình vào rồi đưa lên miệng, virus sẽ xâm nhập vào cơ thể qua đường miệng và gây bệnh.

Rửa tay bằng xà phòng giúp loại bỏ virus viêm gan A và các loại vi khuẩn khác bám trên tay. Khi tay sạch, nguy cơ đưa virus vào cơ thể qua miệng sẽ giảm đáng kể. Rửa tay không chỉ bảo vệ bản thân mà còn góp phần bảo vệ những người xung quanh, đặc biệt là trẻ em và người có sức đề kháng kém.

Trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, hãy rửa tay đúng cách theo 6 bước sau đây:

• Bước 1: Làm ướt hai lòng bàn tay bằng nước sạch, lấy xà phòng và chà hai lòng bàn tay vào nhau.
• Bước 2: Chà lòng bàn tay này lên mu bàn tay và kẽ ngoài các ngón của bàn tay kia và ngược lại.
• Bước 3: Chà hai lòng bàn tay vào nhau, miết sạch các kẽ ngón tay.
• Bước 4: Chà mặt ngoài các ngón tay của bàn tay này vào lòng bàn tay kia.
• Bước 5: Dùng bàn tay này xoay ngón cái của bàn tay kia và ngược lại.
• Bước 6: Xoay các đầu ngón tay này vào lòng bàn tay kia và ngược lại. Rửa sạch tay dưới vòi nước và làm khô tay.

1.2 Rửa sạch thực phẩm trước khi chế biến

Rửa sạch thực phẩm cần thiết để giữ an toàn vệ sinh thực phẩm và phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa, trong đó có viêm gan A. Virus này lây nhiễm qua đường phân miệng, tức là từ phân của người bệnh lây sang thực phẩm, nước uống và cuối cùng vào cơ thể người lành qua đường miệng. Khi không rửa sạch thực phẩm, virus sẽ xâm nhập vào cơ thể và gây bệnh.

Thực phẩm có thể bị nhiễm bẩn từ môi trường, quá trình trồng trọt, thu hoạch, vận chuyển và bảo quản thực phẩm có thể khiến chúng tiếp xúc với đất, nước, phân động vật và các chất ô nhiễm khác. Việc rửa sạch sẽ loại bỏ phần lớn các chất bẩn này. Rửa sạch thực phẩm giúp loại bỏ vi khuẩn virus có hại bám trên bề mặt, giảm nguy cơ ngộ độc thực phẩm.

Rửa thực phẩm đúng cách:

• Rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến: Đây là bước quan trọng đầu tiên.
• Rửa kỹ các loại củ, quả: Loại bỏ đất cát, các chất bẩn bám trên bề mặt.
• Dùng dòng nước chảy để rửa: Rửa kỹ dưới vòi nước chảy để loại bỏ hoàn toàn các chất bẩn.
• Tách riêng các loại thực phẩm: Tránh lây nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và chín.
• Rau sống: Nên ngâm trong nước muối loãng khoảng 15 – 20 phút rồi rửa lại nhiều lần bằng nước sạch. Đối với trái cây cần gọt vỏ trước khi ăn.

1.3 Không dùng thực phẩm, nguồn nước không sạch

Như đã trình bày ở trên, việc ăn thực phẩm và uống nước không sạch là một trong những nguyên nhân chính lây lan bệnh viêm gan A. Virus viêm gan A chủ yếu lây lan qua đường tiêu hóa. Khi chúng ta ăn phải thực phẩm hoặc uống nước bị nhiễm mầm bệnh, virus sẽ xâm nhập vào cơ thể qua đường miệng và gây bệnh. Nguồn lây nhiễm chính của bệnh bao gồm rau sống, trái cây chưa rửa kỹ, hải sản sống, đồ ăn chưa nấu chín, nước không đảm bảo vệ sinh, nước máy bị ô nhiễm,…

Vì thế, việc thực hành ăn chín uống sôi, tránh sử dụng nước giếng chưa qua xử lý, ưu tiên sử dụng nước đun sôi hoặc nước tiệt trùng đóng chai.

1.4 Không dùng chung đồ dùng sinh hoạt cá nhân

Khi dùng chung đồ dùng cá nhân, virus viêm gan A có thể dễ dàng truyền từ người bệnh sang người khỏe mạnh. Viêm gan A có thể không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu hoặc có triệu chứng giống như cảm cúm nên rất khó phát hiện để phòng tránh. Do đó, việc dùng chung đồ dùng cá nhân có thể vô tình làm cho người khác bị nhiễm bệnh mà không biết.

Các đồ dùng cần tránh dùng chung:

• Bàn chải đánh răng: Đây là vật dụng cá nhân tiếp xúc trực tiếp với miệng, chứa rất nhiều vi khuẩn.
• Khăn mặt, khăn tắm: Virus có thể bám trên khăn và lây lan khi tiếp xúc với người khỏe mạnh.
• Vật dụng ăn uống: Đĩa, bát, cốc… có thể bị nhiễm virus gây bệnh.

2. Tiêm chủng

Vắc xin viêm gan A là loại vắc xin bất hoạt, được tạo ra bằng cách lấy virus viêm gan A và tiêu diệt nó bằng hóa chất formaldehyde. Tiêm vắc xin phòng bệnh viêm gan A cần thiết cho tất cả những nhóm người sau đây: (2)

• Trẻ em từ 1 tuổi trở lên.
• Những người đi du lịch đến các quốc gia có tỷ lệ viêm gan A trung bình hoặc cao.
• Những người vô gia cư.
• Nam giới quan hệ đồng tính.
• Những người sử dụng thuốc tiêm.
• Người mắc bệnh gan mãn tính hoặc nhiễm HIV.
• Những người có nguy cơ phơi nhiễm cao hơn do tính chất công việc (bác sĩ, y tá, nhân viên xét nghiệm,…).
• Những người muốn được bảo vệ khỏi bệnh viêm gan A.
• Những người chưa tiêm vắc xin từ 1 tuổi trở lên có nguy cơ mắc bệnh viêm gan A trong thời gian bùng phát dịch.
• Những người chưa tiêm vắc xin đã tiếp xúc với bệnh viêm gan A trong vòng hai tuần (dự phòng sau phơi nhiễm).

Bạn có thể tiêm ngừa vắc xin viêm gan A tại Hệ thống tiêm chủng vắc xin VNVC. Toàn bộ vắc xin tại VNVC, trong đó có vắc xin phòng bệnh viêm gan A được bảo quản bằng hệ thống trang thiết bị hiện đại. Đây là nơi có cơ sở vật chất khang trang, dịch vụ tiêm chủng vắc xin an toàn và cao cấp.

Chế độ dinh dưỡng cho người viêm gan A

Người bệnh viêm gan A nên bổ sung đa dạng thực phẩm để cơ thể nhận được đầy đủ các chất dinh dưỡng: (3)

• Uống đủ 2 lít nước mỗi ngày.
• Thay thế thực phẩm có nhiều chất béo bão hòa bằng các lựa chọn lành mạnh hơn như bơ hạt, bơ và các loại dầu khác.
• Hạn chế thực phẩm, đồ uống có muối.
• Ngũ cốc nguyên hạt nhiều vitamin B, chất xơ.
• Trái cây và rau quả chứa vitamin C và folate.
• Thực phẩm từ sữa là nguồn cung cấp canxi rất tốt.
• Thịt đỏ giàu sắt và kẽm.
• Cá hồi là nguồn rất tốt cung cấp chất béo omega 3.
• Các loại hạt và dầu thực vật chứa axit béo thiết yếu và vitamin E.

Bên cạnh việc xây dựng chế độ ăn uống khoa học, người bệnh có thể bổ sung tinh chất tự nhiên như Wasabia và S.Marianum để tăng khả năng chống độc, kiểm soát hoạt động tế bào Kupffer trong gan, hỗ trợ giảm viêm gan, giúp bảo vệ gan và phục hồi chức năng gan hiệu quả.

Việc áp dụng những biện pháp phòng bệnh viêm gan A là điều quan trọng để ngăn ngừa căn bệnh này lây nhiễm rộng trong cộng đồng. Bằng cách thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cá nhân, ăn uống hợp vệ sinh và tiêm phòng đầy đủ, quan hệ tình dục an toàn, chúng ta hoàn toàn có thể bảo vệ bản thân và cộng đồng trước căn bệnh này. Nếu có những triệu chứng bất thường nghi ngờ viêm gan A, hãy đến bệnh viện sớm để được thăm khám và tư vấn điều trị.