Liệu pháp sốc điện chữa trầm cảm lần đầu tiên xuất hiện vào những năm 1930. Ngày nay, phương pháp này được cả Hiệp hội Y khoa Mỹ và Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Mỹ ủng hộ (1). Để hiểu rõ hơn về hiệu quả của việc điều trị trầm cảm bằng sốc điện, mời bạn hãy cùng theo dõi bài viết sau đây của ECO Pharma.
Sốc điện chữa trầm cảm là liệu pháp y khoa dùng để điều trị các bệnh lý tâm thần. Quá trình này dùng một dòng điện được kiểm soát truyền qua não bộ để tác động đến các hoạt động của não bộ từ đó giảm các triệu chứng của bệnh trầm cảm nặng và các rối loạn tâm thần khác.
Liệu pháp sốc điện hiện đại được đánh giá là an toàn và mang lại hiệu quả cao. Theo Tiến sĩ Howard Weeks công tác tại Phòng khám chuyên trị rối loạn tâm trạng kháng trị, liệu pháp sốc điện có khả năng cải thiện tình trạng trầm cảm từ 70% – 90%, trong khi việc sử dụng thuốc chỉ có 50% – 60%.
Tuy nhiên, do sốc điện là phương pháp can thiệp trực tiếp vào não vì thế dễ gây ra một số vấn đề liên quan đến trí nhớ, nên chỉ nên áp dụng khi thật sự cần thiết. Thông tin này được tổng hợp từ những phản hồi của các thành viên thuộc blueVoices, một nhóm tư vấn quốc gia thuộc tổ chức Beyond Blue, bao gồm những người đã trải qua liệu pháp sốc điện, cùng với gia đình và những người chăm sóc họ. (2)
Phương pháp sốc co giật hay còn gọi sốc điện chữa trầm cảm là một phương pháp trị liệu tâm thần, trong đó tạo ra một cơn động kinh toàn thân (không kèm theo co giật cơ) thông qua việc sử dụng dòng điện để kiểm soát các rối loạn tâm thần kéo dài. Trong liệu pháp này, một dòng điện từ 70-120 vôn được truyền từ bên ngoài vào não người bệnh. Dòng điện này có cường độ khoảng 800 miliampe truyền giữa hai điện cực từ thái dương này sang thái dương kia (sốc điện song phương) hoặc từ một bên trán đến phía sau đầu (sốc điện đơn phương) trong thời gian từ 0,1 giây đến 6 giây. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 1% dòng điện qua xương sọ vào não do trở kháng của hộp sọ cao gấp khoảng 100 lần so với da. (3)
Các nghiên cứu chuyên sâu đã chứng minh rằng phương pháp sốc điện rất hiệu quả trong việc giảm bớt các triệu chứng của trầm cảm nặng. Theo dữ liệu lâm sàng, khoảng 80% người bệnh trầm cảm nặng, không biến chứng nhưng nghiêm trọng đều có sự cải thiện đáng kể sau khi điều trị bệnh trầm cảm bằng sốc điện. Ngoài ra, liệu pháp này còn được áp dụng trong điều trị một số bệnh tâm thần khác như rối loạn lưỡng cực và tâm thần phân liệt. Phương pháp này cũng hiệu quả với những người mắc chứng căng trương lực, một tình trạng khiến người bệnh trở nên kích động và không phản ứng, thậm chí có thể tự gây thương tích nặng hoặc mất nước nghiêm trọng do không ăn uống.
Điều trị trầm cảm bằng sốc điện thường được dùng khi các phương pháp khác như dùng thuốc, trị liệu tâm lý không hiệu quả. Đặc biệt, biện pháp này phát huy tác dụng với những người cần phản ứng nhanh chóng với điều trị như trong trường hợp có nguy cơ tự tử.
Hiệu quả sốc điện trong việc điều trị các bệnh tâm thần nghiêm trọng đã được nhiều tổ chức uy tín như Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ, Hiệp hội Y khoa Mỹ, Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Mỹ và các tổ chức y tế khác ở Canada, Anh, cùng nhiều quốc gia khác công nhận.
Mặc dù sốc điện hiệu quả trong việc điều trị bệnh lý tâm thần cấp tính, nhưng biện pháp này vẫn không thể ngăn chặn bệnh tái phát trong tương lai. Vì thế, đa số người bệnh sau khi dùng sốc điện chữa trầm cảm cần tiếp tục theo dõi và duy trì điều trị, thông qua việc dùng thuốc và trị liệu tâm lý.
Dù phương pháp sốc điện chữa trầm cảm được coi là an toàn, nhưng vẫn có một số rủi ro và tác dụng phụ có thể xảy ra:
Khi dùng sốc điện chữa trầm cảm, người bệnh và người thân sẽ có một số thắc mắc sau đây:
Trong liệu pháp sốc điện, dòng điện được sử dụng để gây co giật nhằm giảm các triệu chứng trầm cảm. Ngày nay, với công nghệ tiên tiến quá trình này đã nhẹ nhàng hơn nhiều so với những gì nhiều người thường tưởng tượng. Trong quá trình điều trị, bác sĩ sẽ sử dụng thuốc giãn cơ để ngăn chặn co giật mạnh, từ đó giúp giảm thiểu nguy cơ vỡ răng và gãy xương cho người bệnh.
Tuy nhiên, liệu pháp này cũng có thể gây ra một số nguy cơ khác như tăng huyết áp và rối loạn nhịp tim, đặc biệt là ở những người bệnh lớn tuổi.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, sốc điện chữa trầm cảm có thể ảnh hưởng đến trí nhớ, nhưng tác động này thường chỉ tạm thời và không kéo dài. Sau khi hoàn thành quá trình điều trị, đa số người bệnh không gặp phải chứng mất trí lâu dài.
Trong quá trình thực hiện điều trị trầm cảm bằng sốc điện, co giật chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn, thường chỉ vài phút. Sau đó, người bệnh sẽ tỉnh lại mà không còn chịu ảnh hưởng của dòng điện nữa. Hiện tại, vẫn không có bất kỳ bằng chứng nào cho thấy liệu pháp sốc điện gây ra co giật lâu dài hoặc có ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thần kinh của người bệnh.
Nhiều người hiểu nhầm rằng liệu pháp sốc điện chỉ dùng để điều trị trầm cảm. Thực tế, phương pháp này thường được áp dụng cho người bệnh mắc trầm cảm nặng, đặc biệt là những trường hợp có ảo giác hoặc nguy cơ tự tử cao. Tuy nhiên, không phải người bị trầm cảm nặng đều cần làm sốc điện, vẫn có nhiều trường hợp phản ứng tốt với thuốc điều trị hoặc trị liệu tâm lý.
Một hiểu lầm khác là liệu pháp sốc điện chữa trầm cảm chỉ được thực hiện trong bệnh viện tâm thần. Thực ra, liệu pháp này có thể được tiến hành cả trong bệnh viện lẫn các trung tâm tâm thần, với cả người bệnh nội trú và ngoại trú. Thực hiện từ 6 – 12 lần liệu trình, kéo dài trong 2 – 4 tuần và thậm chí có thể tiếp tục trong vài năm.
Cuối cùng, nhiều người vẫn nhận định rằng sốc điện là một phương pháp điều trị tàn nhẫn. Kỳ thực, trước đây phương pháp này được thực hiện một cách thô sơ và thiếu thuốc giãn cơ, tạo nên hình ảnh gây sợ hãi. Nhưng ngày nay, sốc điện chỉ được sử dụng trong những trường hợp cấp bách và luôn được các y bác sĩ giám sát chặt chẽ. Trước khi thực hiện liệu pháp này, người bệnh sẽ được gây mê và sử dụng thuốc giãn cơ để giảm thiểu co giật.
Trước khi bắt đầu liệu pháp sốc điện, người bệnh sẽ được gây mê để đảm bảo không cảm thấy đau đớn. Dòng điện sử dụng trong liệu pháp này, được truyền qua các điện cực đặt trên đầu của người bệnh, không gây ra cảm giác đau hoặc khó chịu.
Sốc điện không phải là hình thức trừng phạt đối với bất kỳ ai. Đây là một phương pháp điều trị y khoa được sử dụng trong các trường hợp trầm cảm nặng, nhất là khi các phương pháp khác không hiệu quả. Mục đích của việc sốc điện chữa trầm cảm là cải thiện tình trạng tâm lý cho người bệnh.
Sốc điện thường được cân nhắc sau khi đã thử nhiều phương pháp điều trị khác không hiệu quả. Tuy nhiên, sốc điện không nhất thiết luôn là lựa chọn cuối cùng. Bác sĩ sẽ tiến hành đánh giá kỹ lưỡng tình trạng của từng người để đưa ra phương án phù hợp nhất.
Tóm lại, liệu pháp sốc điện chữa trầm cảm đã không còn là kỹ thuật đáng sợ như nhiều người vẫn lầm tưởng. Với sự giám sát chặt chẽ của các chuyên gia y tế và việc áp dụng các biện pháp hỗ trợ như gây mê và sử dụng thuốc giãn cơ, sốc điện đã chứng minh được hiệu quả trong việc cải thiện tình trạng sức khỏe tâm thần cho nhiều người bệnh trầm cảm.
