Suy tim còn bù là giai đoạn tim đã bị suy yếu nhưng vẫn còn khả năng thích nghi và bù trừ, giúp duy trì chức năng bơm máu. Các triệu chứng lâm sàng lúc này còn nhẹ và chưa rõ. Để hiểu rõ hơn về suy tim còn bù là gì hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết về nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết ở ngay bài viết dưới đây.
Suy tim còn bù (còn gọi là suy tim bù trừ) xảy ra khi chức năng bơm máu của tim bị suy giảm, không còn đáp ứng đầy đủ nhu cầu chuyển hóa của cơ thể. Tuy nhiên, hệ thống sinh lý của cơ thể sẽ kích hoạt các cơ chế bù trừ thích nghi để duy trì cung lượng tim tương đối ổn định. Nhờ đó, tim vẫn có thể cung cấp đủ máu đến các cơ quan quan trọng, giúp người bệnh có ít triệu chứng, triệu chứng nhẹ hoặc không rõ rệt.
Các cơ chế bù trừ chính bao gồm:
Mặc dù các cơ chế bù trừ trên giúp kiểm soát triệu chứng và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh nhưng cần lưu ý là suy tim còn bù không phải là bệnh đã được chữa khỏi. Tình trạng này vẫn cần được điều trị y tế phù hợp để kiểm soát bệnh lý nền, thúc đẩy sức khỏe tim mạch tổng thể, ngăn ngừa suy tim tiến triển thành giai đoạn mất bù (tức là khi các cơ chế bù trừ không còn hiệu quả và triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn).
Cả suy tim còn bù và mất bù đều là những biểu hiện của tình trạng tim không thể bơm máu hiệu quả. Tuy nhiên, hai tình trạng này có sự khác biệt ở khả năng tự điều chỉnh của cơ thể và mức độ nghiêm trọng của triệu chứng.
Nguyên nhân gây ra suy tim còn bù cơ bản giống với các yếu tố dẫn đến suy tim nói chung. Đây là những bệnh lý hoặc tình trạng mãn tính gây tổn thương hoặc đặt gánh nặng liên tục lên tim, khiến tim phải làm việc quá sức và dần suy yếu. Ở giai đoạn còn bù, cơ thể vẫn có khả năng thích nghi và duy trì chức năng bơm máu tương đối ổn định.
Các nguyên nhân gây suy tim còn bù bao gồm:
Suy tim còn bù là giai đoạn mà cơ thể vẫn đang cố gắng thích nghi và bù đắp cho chức năng tim suy giảm. Vì vậy, các dấu hiệu nhận biết thường ít rõ ràng, hoặc chỉ xuất hiện khi gắng sức và dễ bị bỏ qua.
Tuy nhiên, nếu chú ý, bạn có thể nhận thấy một số dấu hiệu sau:
>>>Xem thêm: Nhịp tim của người suy tim bao nhiêu?
Chẩn đoán suy tim còn bù cần kết hợp chặt chẽ giữa bước đánh giá lâm sàng và các xét nghiệm chuyên sâu. Bởi vì các triệu chứng ở giai đoạn này thường kín đáo, không đặc hiệu và chỉ biểu hiện khi gắng sức. Mục tiêu chính là phát hiện bằng chứng cụ thể về sự suy giảm chức năng bơm máu của tim, ngay cả khi cơ chế bù trừ của cơ thể vẫn hoạt động hiệu quả để duy trì sự ổn định.
Các phương pháp chẩn đoán suy tim còn bù bao gồm:
Trong suy tim còn bù, cơ thể đã kích hoạt các cơ chế thích nghi để duy trì trạng thái ổn định, cho phép người bệnh thực hiện các hoạt động hàng ngày với ít triệu chứng hơn. Vì vậy, mục tiêu của việc điều trị chủ yếu là kiểm soát các bệnh lý nền, thúc đẩy sức khỏe tim mạch và điều chỉnh lối sống.
Cụ thể hơn về các cách điều trị suy tim còn bù như sau:
Mặc dù triệu chứng suy tim còn bù thường nhẹ và dễ bị bỏ qua nhưng người bệnh vẫn cần kiểm soát triệu chứng để nâng cao chất lượng sống và ngăn bệnh tiến triển.
Cụ thể là khi được chẩn đoán suy tim còn bù, người bệnh nên tránh làm việc nặng và theo dõi sát các triệu chứng hàng ngày. Ví dụ như khi nhận thấy tình trạng mệt mỏi hơn khi gắng sức, khó thở nhẹ, hoặc phù chân thì hãy hỏi ý kiến bác sĩ. Lúc này bác sĩ có thể điều chỉnh thuốc (ví dụ thuốc lợi tiểu) để giảm triệu chứng, giúp người bệnh thoải mái và ổn định chức năng tim.
Thuốc thường được dùng để kiểm soát tình trạng suy tim còn bù đặc biệt là khi người bệnh có phân suất tống máu giảm. Mục tiêu chính của việc điều trị bằng thuốc là kiểm soát triệu chứng, giảm tích tụ chất lỏng và cải thiện chức năng tim.
Bác sĩ có thể kê đơn các loại thuốc như thuốc giãn mạch (giúp mở rộng mạch máu và giảm gánh nặng cho tim), thuốc lợi tiểu (giúp cơ thể loại bỏ muối và nước dư thừa, giảm phù nề), thuốc tăng co bóp cơ tim (cải thiện khả năng bơm máu của tim), thuốc chẹn beta (làm chậm nhịp tim và giảm áp lực cho tim), cùng với thuốc ức chế kênh đồng vận chuyển natri-glucose 2 (SGLT2 inhibitors) – một nhóm thuốc mới cho thấy hiệu quả vượt trội trong việc cải thiện tiên lượng bệnh nhân suy tim.
Bên cạnh việc dùng thuốc, bác sĩ còn thường xuyên theo dõi huyết áp và các chỉ số liên quan để điều chỉnh phác đồ thuốc, đảm bảo hiệu quả điều trị tối ưu.
Người bị suy tim còn bù cần tập trung vào việc thay đổi lối sống lành mạnh, giúp giảm nhẹ triệu chứng, kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng sống. Người bệnh cần giảm muối trong chế độ ăn (dưới 1.5g/ngày) giúp giảm giữ nước và phù nề; cắt giảm hoàn toàn đồ ngọt, thức ăn chứa nhiều chất béo xấu và thực phẩm chế biến sẵn.
Thay vào đó, nên tăng cường ăn đủ nhóm chất từ các loại rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và chất béo tốt. Theo một nghiên cứu trên nhóm người Mỹ về việc tiêu thụ ngũ cốc và nguy cơ mắc bệnh tim mạch, bổ sung 48g ngũ cốc nguyên hạt mỗi ngày (như yến mạch, kiều mạch, lúa mì nguyên cám) giúp giảm 20% nguy cơ suy tim hoặc hỗ trợ điều trị bệnh hiệu quả. Ăn các loại cá béo như cá hồi, cá mòi, cá ngừ giàu axit béo omega-3 lành mạnh, giúp ức chế yếu tố gây viêm, điều hòa cholesterol và triglyceride, ngăn ngừa bệnh tim tiến triển.
Theo Ủy ban chuyên gia của Hiệp hội y học tim mạch chuyển hóa quốc gia Mỹ, loại thực phẩm này có thể giúp giảm 9% nguy cơ tử vong ở người bệnh suy tim. Ngoài ra, một số thảo mộc như gừng (chứa gingerol giảm buồn nôn), tỏi (chứa allicin điều hòa huyết áp) và nghệ (chứa curcumin chống oxy hóa, cải thiện tuần hoàn) cũng có thể hỗ trợ quá trình điều trị suy tim. (1)
Người bệnh cũng cần thực hiện hoạt động thể chất đều đặn ít nhất 30 phút/ngày. Chỉ nên bắt đầu với các bài tập nhẹ nhàng và tăng dần cường độ tùy theo khả năng, luôn theo chỉ dẫn của bác sĩ; tránh xa thuốc lá hoàn toàn (cả hút thuốc chủ động và hít khói thuốc thụ động); bỏ uống rượu bia để hạn chế tác hại nghiêm trọng đến tim.
Ngoài ra, người bệnh cũng cần kiểm soát cân nặng hợp lý để giảm gánh nặng cho tim; giảm căng thẳng bằng các bài tập thiền, yoga để giảm áp lực lên hệ tim mạch; Nên ngủ đủ giấc để tạo điều kiện cho tim có thời gian phục hồi. Kiểm soát tốt các bệnh lý nền (như tăng huyết áp hay tiểu đường) cũng quan trọng để ngăn ngừa suy tim tiến triển. Nên thăm khám sức khỏe tim mạch định kỳ để bác sĩ đánh giá tình trạng và điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời.
Khi đã được chẩn đoán suy tim còn bù, người bệnh nên bắt đầu được điều trị ngay để ngăn tiến triển hoặc chuyển sang giai đoạn mất bù. Đặc biệt là những bệnh nhân có dấu hiệu khó thở tăng lên (đặc biệt khi nghỉ ngơi, nằm, hoặc về đêm), ho dai dẳng; phù nề tăng đột ngột (ở chân, mắt cá chân, bụng), tăng cân nhanh bất thường; cảm thấy kiệt sức hơn nhiều, giảm khả năng hoạt động.
Và nên gọi cấp cứu khi bị đau tức ngực nhiều, tim đập nhanh, hồi hộp, chóng mặt, ngất xỉu, yếu liệt mặt, thân và các chi.
Để ngăn chặn suy tim còn bù tiến triển sang giai đoạn mất bù, điều quan trọng là người bệnh cần được điều trị hiệu quả tình trạng suy tim cũng như các bệnh lý nền. Kết hợp với chăm sóc sức khỏe tốt bằng chế độ nghỉ ngơi và ăn uống nghiêm ngặt dành cho bệnh nhân tim mạch đã nêu ở phần trên. Hàng ngày cần theo dõi huyết áp, nhịp tim và cân nặng, nhập viện ngay khi có các triệu chứng trở nặng.
Vì còn nhiều thắc mắc xoay quanh bệnh suy tim còn bù cần được giải đáp nên dưới đây là một số câu hỏi phổ biến đã được giải đáp để giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng này:
Suy tim còn bù là giai đoạn đầu của suy tim. Nếu không điều trị đúng cách, các cơ chế bù trừ sẽ kiệt sức, khiến tim yếu dần và tiến triển thành suy tim mất bù (một tình trạng cấp tính và đe dọa tính mạng). Nhìn chung suy tim là một tình trạng nguy hiểm, có diễn biến phức tạp và đột ngột, vì vậy luôn cần được theo dõi và quản lý tốt.
Suy tim (kể cả suy tim còn bù) là bệnh mạn tính không thể chữa khỏi. Tim đã bị tổn thương và những thay đổi này thường không thể phục hồi. Mục tiêu chính của điều trị suy tim còn bù là kiểm soát triệu chứng, ngăn bệnh tiến triển sang giai đoạn mất bù, giảm biến chứng, cải thiện chất lượng sống và kéo dài tuổi thọ.
Suy tim còn bù không phải là một cấp độ riêng biệt mà là trạng thái lâm sàng mô tả khả năng bù trừ của tim để duy trì chức năng. Theo phân loại Hiệp hội Tim mạch Mỹ / Đại học Tim mạch Mỹ (ACC/AHA) thì suy tim còn bù thường nằm ở giai đoạn B (có tổn thương tim nhưng chưa triệu chứng) hoặc giai đoạn C (có tổn thương và triệu chứng nhẹ, ổn định). (2)
Đối với phân loại chức năng của Hiệp hội Tim mạch New York (NYHA) thì suy tim còn bù tương ứng với độ I (không giới hạn hoạt động) hoặc độ II (hạn chế nhẹ khi gắng sức, triệu chứng mất khi nghỉ). Tùy thuộc vào sự hiện diện của triệu chứng và mức độ ảnh hưởng đến hoạt động, suy tim còn bù có thể được xếp vào các cấp độ này.
Như đề cập thì người bệnh cần hạn chế muối trong bữa ăn; ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, protein nạc và chất béo lành mạnh; tránh xa đồ ăn chế biến sẵn, đường, chất béo xấu, rượu bia và hạn chế thịt đỏ.
Suy tim còn bù là giai đoạn khi tim đã suy yếu nhưng cơ thể vẫn còn khả năng tự điều chỉnh để duy trì hoạt động bình thường hoặc gần bình thường. Mặc dù các triệu chứng có thể nhẹ nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro. Suy tim còn bù cần được chẩn đoán và kiểm soát sớm ngăn ngừa bệnh tiến triển nặng hơn. Để đạt được điều này, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị bằng thuốc, thực hiện thay đổi lối sống dành cho bệnh nhân tim mạch, kiểm soát tốt các bệnh lý nền và tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ điều trị.
