Không ít người thắc mắc tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ và liệu việc hạn chế chất béo có thực sự cần thiết trong quá trình phục hồi chức năng gan. Trong bài viết dưới đây ECO Pharma sẽ giúp lý giải rõ cơ chế chuyển hóa, những nguy cơ tiềm ẩn và gợi ý chế độ dinh dưỡng khoa học cho người bệnh viêm gan, cùng theo dõi để biết chi tiết.
Mỡ là dạng chất béo có nguồn gốc động vật, xuất hiện phổ biến trong khẩu phần ăn hằng ngày. Tuy nhiên, không phải loại mỡ nào cũng mang lại lợi ích cho sức khỏe. Mỡ từ các loài cá béo được đánh giá là nguồn lipid có lợi, giàu axit béo không bão hòa, hỗ trợ tim mạch và quá trình chuyển hóa. Ngược lại, mỡ của heo, bò, cừu, dê hoặc gia cầm lại chứa chủ yếu chất béo bão hòa, dễ gây rối loạn chuyển hóa, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, ung thư. Vì vậy, đa số các tổ chức y tế khuyến cáo nên giảm tiêu thụ mỡ động vật, ưu tiên bổ sung chất béo từ cá, đặc biệt là cá hồi.
Quay lại vấn đề tại sao người bị viêm gan nên kiêng ăn mỡ, cần biết rằng chức năng chuyển hóa chất béo ở gan bị viêm rất kém, do tổn thương tế bào gan và rối loạn hoạt động tạo mật – bài tiết. Khi khả năng nhũ hóa và hấp thu lipid giảm, gan dễ rơi vào tình trạng quá tải, khiến mức độ viêm nặng hơn. Theo đó, người bệnh viêm gan thường bị thiếu năng lượng và suy dinh dưỡng do chán ăn, hấp thu kém. Việc tiêu thụ mỡ động vật trong giai đoạn này dễ gây đầy bụng, làm chứng chán ăn trầm trọng hơn và giảm khả năng hấp thu dưỡng chất, bao gồm cả các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K.
Ngoài ra, mỡ động vật làm tăng các nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa bao gồm gan nhiễm mỡ, béo phì, máu nhiễm mỡ. Chế độ ăn giàu mỡ động vật sẽ khiến người bệnh gan phải đối mặt với nhiều rủi ro và làm bệnh tình nặng hơn (1).
Chất béo là nhóm dưỡng chất thiết yếu cho cấu trúc màng tế bào gan. Chúng cung cấp năng lượng, hỗ trợ hấp thụ vitamin tan trong dầu và cần thiết cho nhiều hoạt động trong cơ thể. Nhưng chất béo thì có cả chất béo tốt (phổ biến trong cá béo, các loại hạt) và chất béo xấu từ động vật, gia cầm. Vì vậy, người bệnh chỉ nên hạn chế tiêu thụ nguồn chất béo xấu, nhưng không nên cắt giảm hoàn toàn. Vì chất béo động vật có cả trong thịt nạc; ăn thịt vẫn cung cấp năng lượng và protein cần thiết cho gan và toàn bộ cơ thể.
Trong khuyến cáo dinh dưỡng cho người bệnh gan, chế độ ăn cần bảo đảm cân bằng chất béo vừa đủ, ưu tiên lipid lành mạnh; tăng cường carbohydrate phức hợp; đồng thời bổ sung protein đầy đủ và đa dạng vi chất. Việc kiểm soát chất béo hợp lý giúp hạn chế gánh nặng chuyển hóa, đồng thời ngăn ngừa phân hủy protein nội sinh để duy trì chức năng gan.
Người bệnh cần hiểu rõ tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ để xây dựng chế độ ăn an toàn, giảm tải cho gan và ngăn ngừa viêm tiến triển. Dưới đây là những nhóm chất béo mà người bệnh nên hạn chế tối đa (2).
Chất béo bão hòa có nhiều trong bơ, sữa nguyên kem, thịt mỡ và các loại dầu nhiệt đới như dầu dừa, dầu cọ. Khi hấp thụ quá mức, loại chất béo này sẽ làm tăng LDL – cholesterol khiến gan phải làm việc cật lực hơn để chuyển hóa lipid. Ở người đang bị viêm gan, sự quá tải này sẽ làm cho tình trạng viêm nặng hơn, thúc đẩy tổn thương tế bào gan và tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Chất béo chuyển hóa hình thành từ quá trình hydro hóa dầu, thường gặp trong thực phẩm chiên rán, đóng gói – đóng hộp, bánh nướng và thức ăn nhanh. Trans fat vừa làm tăng LDL-cholesterol, vừa làm giảm HDL-cholesterol gây rối loạn chuyển hóa lipid. Điều này làm tăng viêm, gây tổn thương thành mạch và đặc biệt gây hại cho gan đang chịu tổn thương.
Thịt đỏ, pho mát, nội tạng, lòng đỏ trứng và các chế phẩm từ động vật chứa nhiều cholesterol và chất béo bão hòa. Mặc dù cholesterol trong khẩu phần không làm tăng LDL-c mạnh như chất béo bão hòa nhưng nếu tiêu thụ thường xuyên vẫn có thể khiến LDL-c tăng cao. Việc này còn góp phần làm rối loạn lipid máu, tạo thêm gánh nặng cho gan đang bị viêm.
Việc hiểu tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ chỉ là bước đầu. Để gan phục hồi tốt, người bệnh cần thiết lập chế độ ăn khoa học, đảm bảo đủ năng lượng, cân đối dưỡng chất và phù hợp với mức độ tổn thương gan.
Nghiên cứu cho thấy các hoạt chất tự nhiên như S. Marianum và Wasabia, có khả năng làm giảm độ nhạy của thụ thể TLR trên bề mặt tế bào Kupffer, từ đó hạn chế các tín hiệu kích hoạt phản ứng viêm. Đồng thời, hai hoạt chất này hỗ trợ thải độc gan, góp phần làm chậm tiến triển viêm gan.
Việc hiểu rõ tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ giúp người bệnh chủ động điều chỉnh chế độ dinh dưỡng – lối sống, giảm tải cho gan và phòng ngừa tiến triển bệnh. Kết hợp chế độ ăn khoa học, tránh các loại mỡ có hại và hỗ trợ tế bào gan bằng các dưỡng chất phù hợp sẽ góp phần tối ưu hiệu quả điều trị, bảo vệ sức khỏe gan tốt hơn.
