Top 5 vắc xin Zona thần kinh hiệu quả được khuyến nghị khi tiêm

Vắc xin zona thần kinh có tác dụng kích thích hệ miễn dịch tạo ra kháng thể chống lại virus gây ra bệnh thủy đậu và zona. Vắc xin này đã được chứng minh có hiệu quả trong việc giảm nguy cơ nhiễm bệnh và các biến chứng. Vậy vacxin zona thần kinh được khuyến nghị tiêm cho những đối tượng nào?

Tổng quan về bệnh zona thần kinh

Zona thần kinh thật chất là một loại bệnh nhiễm trùng da. Virus varicella-zoster (VZV) là thủ phạm gây ra Zona thần kinh và bệnh thủy đậu. Khi mới nhiễm varicella-zoster sẽ gây bệnh thủy đậu, bệnh thủy đậu là bệnh chỉ diễn ra 1 lần, nhưng sau đó, virus VZV vẫn tiếp tục tồn tại trong cơ thể và có thể tái hoạt động khi hệ miễn dịch suy giảm hoặc gặp các yếu tố khác. Khi virus tái hoạt động, nó sẽ gây ra bệnh zona với các triệu chứng như đau, rát, ngứa, tê, phát ban và mụn nước.

Bệnh zona thần kinh thường không nguy hiểm đến tính mạng nhưng người bệnh có thể cảm thấy khó chịu và chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng. Bệnh cũng có thể gây ra các biến chứng như đau thần kinh sau zona, viêm màng não, viêm võng mạc hoặc mù.

Bệnh zona thần kinh có thể được chẩn đoán bằng cách khám lâm sàng, xét nghiệm máu hoặc lấy mẫu dịch từ mụn nước để xác định virus. Zona thần kinh có thể được điều trị bằng cách sử dụng các loại thuốc kháng virus, thuốc giảm đau, thuốc chống viêm, hoặc các phương pháp hỗ trợ khác. Bệnh này có thể được phòng ngừa bằng cách tiêm vắc xin zona, hoặc tiêm vắc xin thủy đậu nếu chưa từng bị bệnh này.

Hiện nay có vắc xin phòng bệnh zona chưa? Việt Nam có chưa?

Hiện nay, trên thế giới đã có vắc xin phòng bệnh zona nhưng Việt Nam chưa có. Vắc xin này được khuyến cáo cho người từ 50 tuổi trở lên và người lớn từ 19 tuổi trở lên có hệ miễn dịch suy yếu. Vắc xin này được tiêm theo liệu trình hai liều, cách nhau từ 1 đến 6 tháng tùy theo tình trạng sức khỏe của người tiêm. Vắc xin giúp phòng ngừa bệnh zona và các biến chứng do bệnh gây ra. (1)

Có cần tiêm ngừa vacxin phòng ngừa zona không?

Bạn cần tiêm ngừa vacxin zona thần kinh để chủ động bảo vệ cơ thể trước bệnh zona. Trước khi tiêm, bạn cần trao đổi kỹ với bác sĩ để biết lịch tiêm và những điều cần lưu ý khi thực hiện tiêm loại vắc xin này.

Những ai nên tiêm vacxin zona?

Hãy cùng Eco Pharma tìm hiểu những đối tượng nên tiêm và không nên tiêm vacxin zona thần kinh.

1. Đối tượng nên tiêm vacxin zona

Đối tượng nên tiêm vắc xin phòng bệnh zona là:

• Người lớn từ 50 tuổi trở lên, vì họ có nguy cơ cao bị bệnh zona và các biến chứng như đau dây thần kinh dài hạn.
• Người lớn từ 19 tuổi trở lên có hệ miễn dịch suy yếu do bệnh tật hoặc điều trị, như HIV/AIDS, ung thư, ghép tạng,…
• Người đã từng mắc thủy đậu cũng nên tiêm vắc xin phòng bệnh zona, vì vắc xin có hiệu quả cao trong việc ngăn ngừa bệnh zona tái phát và các biến chứng của nó.

2. Đối tượng không nên tiêm vaccine giời leo

Có một số đối tượng không nên tiêm vaccine giời leo, bao gồm:

• Người có tiền sử dị ứng nghiêm trọng với bất kỳ thành phần nào của vaccine giời leo như gelatin, neomycin hoặc các thành phần khác.
• Người đang bị bệnh giời leo hoặc đang có triệu chứng của bệnh này như đau, rát, ngứa, tê, hay phát ban và mụn nước ở một bên cơ thể. Người này nên chờ đợi cho đến khi bệnh hoàn toàn bình phục mới được tiêm vaccine.
• Người đang mang thai hoặc đang có kế hoạch mang thai trong vòng một tháng sau khi tiêm vaccine. Người này nên tránh mang thai trong thời gian này để bảo vệ sức khỏe của mình và thai nhi.
• Người đang sử dụng các loại thuốc ảnh hưởng đến hệ miễn dịch như corticosteroid, thuốc chống ung thư,… Người này nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tiêm vaccine, vì các loại thuốc này có thể làm giảm hiệu quả của vaccine hoặc tăng nguy cơ bị các phản ứng nghiêm trọng.
• Riêng nhóm người có hệ miễn dịch suy yếu hoặc bị ảnh hưởng bởi các bệnh như HIV/AIDS, ung thư, bệnh lý máu, hoặc các bệnh khác cần tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi tiêm vaccine để được theo dõi và chọn lựa loại vaccine phù hợp, vì vaccine giời leo có loại là vaccine sống, có thể gây ra các phản ứng nghiêm trọng ở người có hệ miễn dịch kém. (2)

Có mấy loại vắc xin zona trên thế giới hiện nay?

Có hai loại vắc xin bệnh zona là Shingrix và Zostavax. Shingrix là vắc xin bất hoạt, cần tiêm hai liều, trong khi zostavax là vắc xin sống giảm độc lực cần một liều. Shingrix là loại vắc xin được ưu tiên dùng để phòng ngừa bệnh zona vì nó có tỷ lệ hiệu quả cao hơn và thời gian bảo vệ lâu hơn Zostavax.

Các loại vắc xin zona từ giai đoạn phòng ngừa bệnh thủy đậu

Có 3 loại vắc xin zona từ giai đoạn phòng ngừa bệnh thủy đậu là Varivax, Varilrix và Varicella.

1. Vắc xin Varivax

Vắc xin Varivax là một loại vắc xin sống giảm độc lực, được sản xuất bởi công ty Merck Sharp and Dohme (MSD) của Mỹ. Vắc xin này được chỉ định để phòng ngừa bệnh thủy đậu cho trẻ em từ 12 tháng tuổi trở lên và người trưởng thành chưa có miễn dịch phòng bệnh. Varivax được tiêm dưới da, với liều lượng và lịch tiêm như sau:

• Trẻ em từ 12 tháng đến 12 tuổi: tiêm 2 mũi, mỗi mũi 0.5ml, mũi 2 cách 3 tháng sau mũi 1.
• Trẻ em từ 13 tuổi trở lên và người lớn: tiêm 2 mũi, mỗi mũi 0.5ml, cách nhau ít nhất một tháng.

2. Vắc xin Varilrix

Vắc xin Varilrix được sản xuất bởi hãng dược GlaxoSmithKline (GSK) của Bỉ. Vắc xin này có thể được tiêm cho trẻ em từ 9 tháng tuổi và người lớn chưa có miễn dịch. Varilrix có hiệu quả bảo vệ cao, lên đến hơn 96% và ít gây ra các phản ứng phụ.

• Trẻ em từ 9 tháng đến 12 tuổi cần tiêm 2 mũi, cách nhau 3 tháng.
• Trẻ từ 13 tuổi trở lên và người lớn cần tiêm 2 mũi, cách nhau ít nhất 1 tháng.

3. Vắc xin Varicella

Vắc xin Varicella là một loại vắc xin sống giảm độc lực, được sản xuất bởi Green Cross – Hàn Quốc. Vắc xin này được chỉ định để phòng ngừa bệnh thủy đậu cho trẻ em từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn chưa có miễn dịch phòng bệnh. Vắc xin này được tiêm dưới da, với liều lượng và lịch tiêm như sau:

• Trẻ em từ 12 tháng đến 12 tuổi: tiêm 2 mũi, mỗi mũi 0.5ml, mũi 2 cách 3 tháng sau mũi 1.
• Trẻ em từ 13 tuổi trở lên và người lớn: tiêm 2 mũi, mỗi mũi 0.5ml, cách nhau ít nhất 1 tháng.

Các loại vắc xin zona thần kinh

Có 2 loại vắc xin zona thần kinh là Shingrix và Zostavax

1. Vắc xin Shingrix

Vắc xin zona thần kinh Shingrix là một loại vắc xin mới được phê duyệt bởi Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vào năm 2017, nhằm ngăn ngừa bệnh zona và hội chứng đau dây thần kinh sau zona (PHN) cho người lớn từ 50 tuổi trở lên. Vắc xin này được tiêm dưới da, với liều lượng và lịch tiêm như sau:

• Tiêm 2 mũi, mỗi mũi 0.5ml, cách nhau 2 – 6 tháng.
• Tiêm vắc xin Shingrix ngay cả khi bạn đã từng mắc bệnh zona hoặc không chắc chắn bạn đã từng mắc bệnh thủy đậu.

Vắc xin Shingrix có hiệu quả cao trong việc ngăn ngừa bệnh zona và các biến chứng của nó. Người có hệ thống miễn dịch khỏe mạnh từ 50 tuổi trở lên, vắc xin Shingrix có hiệu quả hơn 90% trong việc phòng ngừa bệnh zona.

2. Vắc xin Zostavax

Vắc xin zona thần kinh Zostavax được sản xuất bởi hãng dược Merck của Mỹ, có thể phòng ngừa bệnh zona do virus varicella-zoster gây ra. Vắc xin này có thể được tiêm cho người lớn từ 60 tuổi trở lên, đặc biệt là những người có nguy cơ cao bị bệnh zona và biến chứng đau dây thần kinh.

Vắc xin Zostavax có hiệu quả bảo vệ trung bình, khoảng 51%, và có thể gây ra các phản ứng phụ như đau, sưng, đỏ ở chỗ tiêm, đau đầu, sốt, mệt mỏi. Vắc xin Zostavax được tiêm dưới da ở vùng cánh tay với liều 0.65ml. Người lớn từ 60 tuổi trở lên chỉ cần tiêm 1 liều. Vắc xin Zostavax cần được bảo quản ở nhiệt độ từ -15 độ C đến -50 độ C.

Xem thêm: Vắc xin Zona tiêm mấy mũi?

Cơ hội được phòng ngừa zona sớm khi có vắc xin tại Việt Nam

Zona thần kinh là một bệnh lý ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe và tâm lý của người bệnh. Vì thế, Hệ thống Tiêm chủng VNVC sẽ sớm đưa loại vắc xin này về Việt Nam, triển khai tiêm ngừa để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tác dụng phụ của vắc xin bệnh zona

Tiêm phòng là một cách an toàn và hiệu quả để ngăn ngừa bệnh zona. Tuy nhiên, giống như bất kỳ loại vắc xin nào, nó có thể gây ra một số tác dụng phụ ở một số người. Những triệu chứng này thường nhẹ và biến mất trong vòng vài ngày.

Một số tác dụng phụ có thể xảy ra sau khi tiêm vắc xin phòng bệnh zona là:

• Đau, sưng, đỏ hoặc ngứa tại chỗ tiêm là tác dụng phụ thường gặp nhất và có thể kéo dài từ 2 đến 3 ngày.
• Nhức đầu, đau cơ, mệt mỏi, sốt hoặc ớn lạnh là những triệu chứng giống cúm có thể xảy ra sau khi tiêm vắc xin, đặc biệt là sau liều thứ hai. Chúng cũng có thể kéo dài từ 2 đến 3 ngày.
• Đau dạ dày, buồn nôn hoặc tiêu chảy là những tác dụng phụ ít phổ biến hơn có thể ảnh hưởng đến một số người sau khi tiêm vắc xin. (3)

Lưu ý trước và sau khi tiêm vacxin zona

Trước khi tiêm vắc xin zona, bạn cần lưu ý những điều sau:

• Vắc xin zona được khuyến nghị cho người lớn từ 50 tuổi trở lên, ngay cả khi họ đã từng mắc bệnh zona hoặc thủy đậu trước đó hoặc không chắc chắn về tình trạng miễn dịch của mình.
• Không nên tiêm ngừa zona nếu bạn bị dị ứng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin, chẳng hạn như gelatin hoặc neomycin, hoặc nếu bạn đang mang thai hoặc đang cho con bú. Trao đổi với bác sĩ trước khi tiêm ngừa nếu bạn bị dị ứng hoặc có các tình trạng bệnh lý khác.
• Bạn nên đợi cho đến khi giai đoạn cấp tính của bất kỳ căn bệnh nào qua đi trước khi tiêm vắc xin. Nếu đang bị zona hoặc phát ban khác, bạn nên trì hoãn việc tiêm vắc xin cho đến khi hết bệnh.

Sau khi tiêm vắc xin bạn cần lưu ý:

Bạn có thể gặp một số tác dụng phụ nhẹ, chẳng hạn như đau, sưng, tấy đỏ hoặc ngứa tại chỗ tiêm, nhức đầu, đau cơ, mệt mỏi, sốt, ớn lạnh, đau dạ dày, buồn nôn hoặc tiêu chảy. Chúng thường biến mất trong vòng vài ngày và không cần chăm sóc y tế.

Xem thêm: Chỉ tiêm Zona 1 mũi có được không?

Các thắc mắc liên quan đến vắc xin zona

Sau đây là những thắc mắc phổ biến liên quan đến vắc xin Zona.

1. Có cần tiêm phòng khi đã mắc bệnh Zona thần kinh không?

Bạn có thể tiêm phòng khi đã mắc bệnh zona thần kinh để ngăn ngừa bệnh tái phát. Tuy nhiên, bạn nên chờ đợi cho đến khi bệnh hoàn toàn bình phục mới được tiêm vaccine. Bạn cũng nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn và hỗ trợ phù hợp, vì có một số đối tượng không phù hợp với biện pháp tiêm phòng như: có tiền sử dị ứng với vaccine, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú, và thận trọng ở người có hệ miễn dịch suy yếu.

2. Có thể tiêm cùng lúc với các loại vắc xin khác hay không?

Vắc xin zona tái tổ hợp có thể được tiêm cùng lúc với các loại vắc xin khác, bao gồm vắc xin COVID-19, vắc xin cúm, vắc xin viêm gan B, vắc xin viêm gan A, vắc xin sởi quai bị rubella, vắc xin HPV,…

Vắc xin zona sống giảm độc lực không nên được tiêm cùng lúc với các loại vắc xin khác, bao gồm vắc xin COVID-19 vì có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ của vắc xin. Nếu đã tiêm vắc xin zona sống giảm độc lực, bạn nên đợi ít nhất 4 tuần trước khi tiêm các loại vắc xin khác.

3. Nên tiêm loại vắc xin phòng zona nào?

Vắc xin zona tái tổ hợp (Shingrix) là loại vắc xin thường được chọn để phòng ngừa bệnh zona, vì nó có hiệu quả cao hơn và bảo vệ lâu hơn so với vắc xin zona sống giảm độc lực. Tuy nhiên, bạn cần trao đổi kỹ với bác sĩ để biết được loại vắc xin nào tốt nhất cho mình.

Trước khi tiêm vắc xin zona thần kinh, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để biết loại vacxin zona thần kinh nào phù hợp với bạn, cũng như các chỉ định và chống chỉ định của vắc xin. Bạn cũng nên báo cho bác sĩ biết nếu có tiền sử dị ứng nghiêm trọng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin. Bạn cũng nên theo dõi sức khỏe của mình sau khi tiêm vắc xin và báo cho bác sĩ nếu có bất kỳ biểu hiện bất thường nào.