Có thể vừa cận thị vừa viễn thị cùng lúc không?

Vừa cận thị vừa viễn thị là tình trạng mắt gặp đồng thời hai tật khúc xạ đối lập. Suy giảm cả thị lực gần và xa có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến học tập, công việc và chất lượng sống. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu về nguyên nhân, triệu chứng và hướng xử lý giúp bảo vệ thị lực hiệu quả hơn.

Có thể vừa cận thị vừa viễn thị cùng lúc không?

Một người có thể vừa cận thị vừa viễn thị nhưng không phải ở cùng một mắt được gọi là bất đồng khúc xạ. Điều này có nghĩa là mỗi mắt sẽ chỉ bị cận hoặc bị viễn mà không phải cả hai. Một bên mắt bị cận chỉ nhìn rõ ở khoảng cách gần trong khi một bên mắt bị viễn lại chỉ nhìn rõ ở khoảng cách xa.

Cả cận thị và viễn thị đều có thể do bẩm sinh hoặc mắc phải. Chúng thường tiến triển nhanh cho đến năm 20 tuổi thì bắt đầu có xu hướng ổn định hơn. Việc tồn tại hai tật khúc xạ song song sẽ gây mất cân bằng thị lực giữa hai mắt khiến não phải “chọn lọc” hình ảnh từ mắt nhìn rõ hơn. Hậu quả là người bệnh dễ bị nhức mỏi mắt, đau đầu, giảm khả năng tập trung, thị giác kém ổn định khi đọc, làm việc với máy vi tính hoặc lái xe; trẻ em có thể phát triển thành chứng nhược thị. Những người bị cùng lúc hai tật khúc xạ này sẽ phải đeo hai loại tròng kính cận và viễn mới có thể nhìn rõ.

Khi nào nên nghi ngờ vừa bị cận vừa bị viễn?

Người vừa cận thị vừa viễn thị có thể nhìn mờ ở cả khoảng cách gần lẫn xa dù đã cố gắng tập trung thị lực. Khi chuyển hướng nhìn, chẳng hạn đang nhìn màn hình máy vi tính rồi nhìn sang hướng khác sẽ mất vài giây để mắt “thích ứng”. Bạn dễ bị mỏi mắt, đau đầu, nhận thức chiều sâu kém, hay phải nheo mắt, chớp mắt hoặc dụi mắt liên tục, đôi khi cảm thấy chóng mặt và buồn nôn. (1)

Chẩn đoán và điều trị mắt vừa bị cận thị vừa bị viễn thị

Thật khó để biết được bạn có vừa cận thị vừa viễn thị hay không nhưng những triệu chứng nhìn mờ, khó chịu mắt thường gợi ý đã có vấn đề nào đó xảy ra với thị lực. Lúc này hãy đi khám để biết rõ là mắt bị gì và can thiệp sớm.

1. Chẩn đoán

Người bệnh khám mắt tổng quát với bác sĩ chuyên khoa. Thăm khám này bao gồm kể về các triệu chứng gặp phải, tiền sử bệnh lý nhãn khoa, tiền sử bệnh lý mãn tính, tiền sử sử dụng thuốc, tiếp xúc hóa chất, nghề nghiệp. Bác sĩ sẽ quan sát mắt để phát hiện bất kỳ dấu hiệu khác thường nào, sau đó là các chỉ định tiếp theo bao gồm:

• Khám khúc xạ tổng quát: Đo thị lực từng mắt ở nhiều khoảng cách, kiểm tra khả năng điều tiết và đánh giá sự khác biệt giữa hai mắt. Các chuyên gia thường sử dụng các biện pháp đo khúc xạ tự động, đánh giá khúc xạ chủ quan, soi bóng đồng tử để xác định chính xác mắt nào bị cận, mắt nào bị viễn hoặc có kèm loạn thị hay không.
• Đánh giá cấu trúc mắt: Trường hợp nghi ngờ bất thường về giác mạc hoặc trục nhãn cầu, bác sĩ có thể chỉ định chụp bản đồ giác mạc, siêu âm hoặc đo chiều dài nhãn cầu để tìm nguyên nhân.

2. Điều trị

Biện pháp đầu tay cho người mắc các tật khúc xạ là đeo kính trước khi có đủ điều kiện phẫu thuật (bao gồm tài chính, độ tuổi, độ khúc xạ, sức khỏe mắt và sức khỏe tổng quát):

• Đeo kính: Bao gồm các loại kính gọng khúc xạ và các loại kính áp tròng khúc xạ. Kính gọng thông dụng hơn và dễ sử dụng cho tất cả mọi người, trong khi kính áp tròng không được khuyến nghị cho trẻ dưới 15 tuổi, người cao tuổi, người có mắt nhạy cảm và người mắc các bệnh lý liên quan đến suy giảm trí nhớ do khả năng tự chăm sóc kém.
• Phẫu thuật khúc xạ: Những kỹ thuật như LASIK, Femto LASIK, SMILE hoặc thay thủy tinh thể nhân tạo có thể giúp khôi phục thị lực nhanh chóng cho những người từ 18 tuổi không muốn phụ thuộc vào kính. Nhưng mắt cần đáp ứng một số điều kiện mới có thể phẫu thuật được, ví dụ như tình trạng giác mạc, tình trạng mắc các bệnh lý nhãn khoa đi kèm…

>>> Xem thêm: So sánh cận thị và viễn thị, bệnh nào nặng hơn?

Cách phòng ngừa và chăm sóc mắt cận viễn thị

Những người có thị lực khỏe mạnh và người đã vừa cận thị vừa viễn thị nên áp dụng các biện pháp chăm sóc mắt sau đây để phòng ngừa hoặc ngăn bệnh tiến triển nhanh chóng. (2)

• Hạn chế tiếp xúc với màn hình điện tử: Sớm tiếp xúc với màn hình điện tử và sử dụng liên tục kéo dài đã được biết đến là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các vấn đề về thị lực hiện nay. Tổ chức Y tế Thế giới WHO khuyến cáo nên hạn chế tiếp xúc với màn hình càng nhiều càng tốt đặc biệt là trẻ em. Trẻ em và thanh thiếu niên không nên quá 3 giờ một ngày; trẻ nhỏ không quá 30 phút một ngày.
• Duy trì các biện pháp nghỉ ngơi mắt: Bao gồm tránh thức khuya; tránh làm việc liên tục kéo dài hàng giờ. Những người thường xuyên làm việc với máy vi tính nên giải lao tại chỗ, hoặc ra khỏi chỗ ngồi trong ít phút sau mỗi 30 phút. Quy tắc 20 – 20 – 20, các bài tập đảo mắt, nhìn gần – xa và massage thường giúp thư giãn mắt nhanh chóng.
• Ngồi làm việc trong tư thế đúng: Luôn ngồi trong tư thế đầu, cổ, lưng trên một đường thẳng, hai chân vuông góc với sàn; giữ khoảng cách từ mắt đến máy vi tính 50 – 70cm; đến sách 30 – 40 cm.
• Tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên hàng ngày: Ánh sáng tự nhiên đã được chứng minh giúp tăng cường thị lực và sự linh hoạt của mắt, đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển thị lực ở trẻ em. Mọi người nên học tập, sinh hoạt ở nơi có ánh sáng tự nhiên, hoặc nếu không thì đèn điện phải đủ sáng. Mỗi ngày nên có vài giờ hoạt động ngoài trời, trong đó các bộ môn thể thao đối kháng như cầu lông, bóng chuyền, đá cầu rất tốt để rèn luyện mắt.
• Ăn uống khoa học, giàu các chất dinh dưỡng thiết yếu cho mắt: Các thực phẩm giàu lutein, zeaxanthin, thioredoxin, vitamin A, C, E như rau xanh, bơ, cà rốt, cá béo là nguồn nuôi dưỡng tốt cho thị lực nên bổ sung vào chế độ ăn hàng ngày.
• Khám mắt định kỳ: Khám mắt định kỳ mỗi 6 tháng để kiểm tra toàn diện các vấn đề nhãn khoa.
• Bảo vệ mắt khi ra ngoài trời nắng: Đeo kính chống tia UV giúp giảm bức xạ có hại và hạn chế chói lóa, đặc biệt ở người có tật khúc xạ không ổn định.
• Dùng nước mắt nhân tạo: Nếu hay gặp phải các triệu chứng khô, mỏi mắt nên dùng nước mắt nhân tạo (kê đơn) hoặc các thuốc nhỏ dưỡng mắt; nhưng không nên dùng liên tục kéo dài.
• Bổ sung tinh chất hỗ trợ mắt chuyên biệt: Thiếu hụt Thioredoxin (một phân tử nhỏ giữ vai trò thiết yếu trong việc duy trì hoạt động của võng mạc) là một yếu tố góp phần gây suy giảm thị lực và các bệnh lý nhãn khoa. Dựa trên các nghiên cứu sinh học phân tử các nhà khoa học Mỹ đã phát hiện tinh chất Broccophane (chiết xuất từ một loại bông cải xanh giàu sulforaphane) có khả năng thúc đẩy cơ thể sản sinh Thioredoxin để tăng cường thị lực và ngăn ngừa hoặc làm chậm sự tiến triển các bệnh lý nhãn khoa, đặc biệt là đục thuỷ tinh thể, thoái hóa điểm vàng. Tác dụng của tinh chất này càng tốt hơn khi được phối hợp với Lutein, Zeaxanthin, Omega-3 và vitamin A, C, E. Từ sau vài tuần bổ sung nhóm chất này các triệu chứng khô mắt, mỏi mắt, nhìn mờ, chảy nước mắt sống có thể được cải thiện đáng kể.

Ngoài ra đối với người đã bị vừa cận vừa viễn nên đeo kính hàng ngày để ngăn tăng độ nhanh và không làm ảnh hưởng đến chất lượng sống; Nên đo thị lực mỗi 3 – 6 tháng một lần và thay kính nếu tăng độ.

Vừa cận thị vừa viễn thị là tình trạng hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra. Hiểu rõ cơ chế hình thành, dấu hiệu cảnh báo và các yếu tố nguy cơ sẽ giúp mỗi người chủ động bảo vệ thị lực tốt hơn. Đừng quên khám mắt định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh và chăm sóc mắt đúng cách.