Dấu hiệu ung thư hắc tố giai đoạn đầu là những thay đổi rất nhỏ trên da khiến nhiều người dễ bỏ qua “thời điểm vàng” điều trị. Lúc này các tế bào ác tính vẫn còn giới hạn tại lớp biểu bì, chưa lan sâu nên khả năng chữa khỏi hoàn toàn là rất cao nếu được can thiệp sớm. Để không bỏ lỡ những “tín hiệu cảnh báo” quan trọng và bảo vệ sức khỏe làn da, mời bạn cùng ECO Pharma theo dõi bài viết sau.
Ung thư hắc tố giai đoạn đầu tương ứng với giai đoạn I theo phân loại lâm sàng. Đây là giai đoạn khối u mới hình thành, còn mỏng, mức độ xâm lấn thấp và chưa lan ra ngoài da.
Giai đoạn này được chia thành hai mức độ: (1)
Việc xác định chính xác giai đoạn giúp bác sĩ đánh giá mức độ ác tính và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp từ sớm, chủ yếu là phẫu thuật cắt bỏ vùng tổn thương.
Ban đầu ung thư hắc tố không gây đau, vì vậy việc nhận biết sớm chủ yếu dựa vào những thay đổi bất thường trên da.
Đây là dấu hiệu cảnh báo phổ biến nhất của ung thư hắc tố giai đoạn đầu. Một nốt ruồi cũ vốn đã ổn định nay bắt đầu to dần, dày lên, từ phẳng trở thành gồ cao, những thay đổi này xảy ra chỉ trong vài tuần hoặc vài tháng thay vì diễn tiến âm thầm trong nhiều năm.
Trong da liễu quy tắc ABCDE được ứng dụng rộng rãi để nhận diện sớm các dấu hiệu ung thư hắc tố giai đoạn đầu: (2)
Khi xuất hiện bất thường dấu hiệu nào trong tiêu chí ABCDE người bệnh cũng nên đi khám da liễu càng sớm càng tốt.
Ung thư hắc tố giai đoạn I ngoài phát triển từ nốt ruồi cũ còn có thể xuất hiện như một tổn thương hoàn toàn mới. Nốt ruồi mới thường phát triển nhanh, sẫm màu hoặc không đồng đều, hình thái khác biệt rõ so với những nốt ruồi xung quanh.
Khác với nốt ruồi lành tính, u hắc tố giai đoạn đầu thường phân bố sắc tố da không đều. Một số trường hợp có thể:
Điều này khiến ung thư hắc tố sớm dễ bị nhầm lẫn với những tổn thương lành tính.
Phần lớn u hắc tố giai đoạn I không gây triệu chứng nhưng một số người có thể cảm thấy ngứa, châm chích, nóng rát nhẹ, nhạy cảm khi cọ xát với quần áo. Các cảm giác này nếu kéo dài, kèm thay đổi da thì cần được thăm khám sớm.
Nốt ruồi, tổn thương da tự chảy máu, rỉ dịch hoặc đóng vảy dù không bị trầy xước cũng là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý, kể cả ở giai đoạn sớm. Tình trạng này cho thấy cấu trúc da đã bị tổn thương do sự xâm nhập của tế bào ung thư.
Ung thư hắc tố không chỉ xuất hiện ở vùng da tiếp xúc ánh nắng, còn có thể gặp tại da đầu, sau tai; lòng bàn tay, lòng bàn chân; dưới móng tay hoặc móng chân; vùng sinh dục, niêm mạc. Do đó việc tự kiểm tra da toàn thân và khám da liễu định kỳ là rất cần thiết.
Khi ung thư hắc tố được phát hiện từ giai đoạn I khả năng chữa khỏi hoàn toàn là rất cao, tỷ lệ sống lên đến 95% chỉ cần phẫu thuật cắt bỏ khối u. Chẩn đoán dấu hiệu ung thư hắc tố giai đoạn đầu cần kết hợp khám lâm sàng và xét nghiệm chuyên sâu, trong đó sinh thiết da là bước quan trọng.
Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ trực tiếp quan sát các tổn thương trên da, đánh giá hình dạng, màu sắc, bờ viền và mức độ thay đổi từng ngày. Việc quan sát bằng mắt thường không đủ để kết luận chắc chắn mà chỉ giúp bác sĩ định hướng nguy cơ.
Sinh thiết da: Đây là bước bắt buộc, có giá trị quyết định để xác định ung thư hắc tố giai đoạn I. Sau khi gây tê bác sĩ sẽ tiến hành tiểu phẫu nhằm lấy một phần hoặc toàn bộ vùng da tổn thương, rồi gửi mẫu mô đến phòng giải phẫu bệnh để soi và phân tích dưới kính hiển vi. Kết quả sẽ có sau khoảng 2 tuần.
Tùy vị trí, kích thước và đặc điểm tổn thương có thể lựa chọn:
Khi có kết quả giải phẫu bệnh, bác sĩ sẽ tiến hành đánh giá vi thể và phân loại giai đoạn ung thư hắc tố, thường dựa vào:
Trong một số trường hợp, đặc biệt khi kết quả giải phẫu bệnh cho thấy khối u thuộc nhóm T1b với nguy cơ cao hơn, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết hạch bạch huyết gác. Thủ thuật này giúp đánh giá xem tế bào ung thư đã bắt đầu lan đến hạch lân cận hay chưa từ đó xác định lại giai đoạn bệnh và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.
Sau khi nhận diện những dấu hiệu ung thư hắc tố giai đoạn đầu, hồ sơ người bệnh sẽ được nhóm đa chuyên khoa cùng đánh giá nhằm đưa ra phương án điều trị tối ưu. Đồng thời bác sĩ phụ trách sẽ giải thích rõ về giai đoạn bệnh, mức độ xâm lấn của khối u, tư vấn cụ thể kế hoạch điều trị và theo dõi lâu dài. Việc trao đổi đầy đủ, minh bạch giúp người bệnh hiểu đúng tình trạng sức khỏe của mình, chủ động phối hợp, yên tâm hơn trong suốt quá trình chăm sóc.
Tiểu phẫu cắt bỏ rộng tại chỗ (WLE): Mặc dù tổn thương đã được lấy ra trong quá trình sinh thiết nhưng người bệnh vẫn cần phẫu thuật cắt bỏ rộng thêm vùng da xung quanh để bảo đảm điều trị an toàn và triệt để. Mục tiêu là loại bỏ thêm một vành da lành quanh sẹo cũ, thường rộng khoảng 1 – 2cm để chắc chắn rằng không còn tế bào ung thư sót lại và giảm nguy cơ tái phát. Tiểu phẫu này được gây tê cục bộ, các vùng da nhạy cảm như mặt, cổ, bàn tay bác sĩ có thể áp dụng kỹ thuật vạt da (lấy một phần da, mô lân cận còn nguyên mạch máu che phủ vùng da bị khuyết) hoặc ghép da để vừa điều trị triệt để, vừa tránh để lại sẹo ảnh hưởng thẩm mỹ.
Lên kế hoạch theo dõi định kỳ: Ở giai đoạn hậu phẫu tái khám định kỳ là bắt buộc nhằm phát hiện sớm nguy cơ tái phát. Khi tái khám bác sĩ sẽ kiểm tra vùng sẹo, hạch bạch huyết lân cận, đồng thời theo dõi, so sánh sự thay đổi của nốt ruồi cũ lẫn mới. Bên cạnh đó người bệnh cũng nên tự kiểm tra da toàn thân mỗi tháng, chú ý những vùng tổn thương có thay đổi về kích thước, hình thái, màu sắc hay bất kỳ điểm bất thường nào.
Thay đổi lối sống và bảo vệ da lâu dài: Điều chỉnh lối sống góp phần phòng ngừa ung thư hắc tố tái phát:
Phát hiện dấu hiệu ung thư hắc tố giai đoạn đầu, điều trị đúng cách giúp tăng khả năng chữa khỏi bệnh. Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh trang bị công nghệ, máy móc hiện đại như máy siêu âm đàn hồi 3D SuperSonic Imagine Mach 30, hệ thống cộng hưởng từ MAGNETOM Amira BioMatrix và X-quang kỹ thuật số treo trần có khả năng phát hiện chính xác ung thư da, hỗ trợ điều trị và theo dõi bệnh. Ngoài ra hệ thống máy móc này còn hỗ trợ đắc lực trong tầm soát ung thư, phát hiện các tổn thương tiền ung thư từ sớm để kịp thời ngăn chúng tiến triển thành ung thư.
