Lão thị là gì? Những biểu hiện cần biết dành cho mọi người

Lão thị là tình trạng suy giảm khả năng điều tiết của mắt xảy ra tự nhiên khi tuổi tác tăng dần, thường bắt đầu từ tuổi 40. Đây là kết quả của sự suy giảm dần tính đàn hồi của thủy tinh thể và cơ thể mi. Để hiểu rõ hơn lão thị là gì, những biểu hiện thường gặp và cách khắc phục hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu ngay sau đây.

Lão thị là gì?

Lão thị là tình trạng mắt mất dần khả năng điều tiết khi nhìn gần thường xuất hiện tự nhiên theo tuổi tác. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường khi thủy tinh thể và cơ thể mi giảm độ đàn hồi. Lão thị thường bắt đầu xảy ra từ tuổi 40 và tiến triển dần theo thời gian; đến khoảng 65 tuổi thì mức độ suy giảm điều tiết sẽ ổn định. Bệnh ảnh hưởng đến tất cả mọi người, bất kể giới tính, dân tộc và tình trạng kinh tế. (1)

Theo thông tin từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ năm 2018, thế giới có khoảng gần hai tỷ người bị lão thị gây suy giảm chất lượng sống. Nếu không được điều chỉnh, bệnh sẽ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra tình trạng khuyết tật, trong đó các vùng nông thôn của các quốc gia thu nhập thấp bị ảnh hưởng đáng kể nhất.

Lão thị có phải tật khúc xạ không?

Lão thị không được xem là tật khúc xạ cổ điển như cận thị, viễn thị hay loạn thị. Ở các tật khúc xạ này hình dạng nhãn cầu hoặc độ cong giác mạc bị thay đổi khiến hình ảnh không hội tụ đúng trên võng mạc. Trong khi đó ở lão thị thủy tinh thể và cơ thể mi mất bị mất dần tính linh hoạt khiến mắt khó điều chỉnh tiêu điểm để nhìn rõ vật ở gần. Một người có thể đồng thời mắc cả lão thị và tật khúc xạ.

Nguyên nhân gây lão thị

Nguyên nhân chính là do sự thoái hóa mắt theo tiến trình lão hóa tự nhiên của cơ thể khi tuổi tác tăng dần. Trong đó hai sự thay đổi lớn nhất dẫn đến lão thị là:

• Thủy tinh thể mất đàn hồi: Thủy tinh thể bình thường mềm và linh hoạt cho phép thay đổi độ cong để điều chỉnh tiêu điểm khi nhìn gần. Nhưng theo tuổi tác các protein trong thủy tinh thể thay đổi khiến thấu kính này cứng hơn và kém linh hoạt, làm mắt khó điều chỉnh khi nhìn gần.
• Cơ thể mi suy yếu: Cơ thể mi là cơ vòng có vai trò tác động lực để thay đổi hình dạng thủy tinh thể khi điều tiết. Theo quá trình lão hóa, cơ thể mi dần giảm trương lực và sức co dẫn đến giảm hiệu quả điều tiết và làm cho việc nhìn gần trở nên khó khăn hơn.

Ngoài ra còn có các yếu tố nguy cơ khác như:

• Bệnh lý: Một số tình trạng sức khỏe có thể khiến lão thị xuất hiện sớm hơn so với tuổi sinh lý, chẳng hạn như tiểu đường, tim mạch.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số nhóm thuốc như thuốc chống trầm cảm và thuốc kháng histamin có thể gây tác dụng phụ ở mắt dẫn đến lão thị.

Triệu chứng nhận biết lão thị

Lão thị thường bắt đầu xuất hiện khoảng sau 40 tuổi, với biểu hiện chính là khả năng nhìn gần giảm dần theo thời gian. Người bệnh thường gặp khó khăn khi đọc sách, sử dụng điện thoại hoặc làm việc tỉ mỉ ở cự ly gần.

Các triệu chứng thường gặp: (2)

• Mỏi mắt hoặc đau đầu sau khi đọc sách hoặc dùng máy vi tính.
• Khó đọc chữ nhỏ, đặc biệt trong điều kiện thiếu sáng.
• Dễ mỏi mắt khi nhìn gần.
• Cần ánh sáng mạnh hơn khi đọc hoặc làm việc chi tiết.
• Phải đưa sách, điện thoại hoặc vật cần nhìn ra xa hơn mới thấy rõ.
• Giảm khả năng tập trung hoặc không thể nhìn rõ ở khoảng cách gần.
• Có xu hướng nheo mắt để cố gắng nhìn rõ hơn.

Lão thị có chữa được không?

Lão thị là sự lão hoá tự nhiên và hiện nay chưa có phương pháp nào có thể đảo ngược được bệnh này. Nhưng kính lão thị hoặc phẫu thuật sẽ giúp người bệnh nhìn rõ.

Các phương pháp chẩn đoán lão thị

Lão thị được chẩn đoán thông qua đánh giá khúc xạ và khám nhãn khoa tổng quát.

• Đánh giá khúc xạ: Mục tiêu là xác định xem người bệnh mắc phải loại tật khúc xạ nào (cận thị, viễn thị, loạn thị hay lão thị). Bác sĩ sẽ sử dụng các thiết bị chuyên dụng và yêu cầu người bệnh nhìn qua nhiều loại thấu kính khác nhau để kiểm tra thị lực xa và thị lực gần.
• Khám nhãn khoa tổng quát: Bác sĩ nhỏ thuốc giãn đồng tử để mở rộng đồng tử giúp quan sát rõ hơn các cấu trúc bên trong mắt. Bệnh lý đáy mắt, thuỷ tinh thể hoặc những vấn đề khác ảnh hưởng đến thị lực có thể được phát hiện sau đó.

Các phương pháp điều trị lão thị hiện nay

Các phương pháp điều trị tập trung vào mục tiêu chính là cải thiện thị lực gần mà vẫn duy trì được thị lực xa cho người bệnh. Một số phương pháp phổ biến hiện nay bao gồm: (3)

Kính gọng

Kính gọng là lựa chọn phổ biến nhất cho những người bị lão thị. Kính gọng gồm loại đơn tròng, hai tròng và đa tròng; trong đó loại đa tròng có chất lượng tốt nhất và giá thành cũng đắt nhất hiện nay. Những người cao tuổi, mắc các bệnh lý về thần kinh ngoại biên nên sử dụng kính gọng chất liệu nhựa và mica sẽ an toàn hơn, vì họ có nguy cơ bị va đập và té ngã cao.

Kính áp tròng

Kính áp tròng còn gọi là lens, nó có hình dạng và kích thước tương tự như tròng mắt. Loại kính này làm bằng chất liệu nhựa hoặc silicon, có các dòng đơn tròng, hai tròng và đa tròng, đeo bằng cách đặt trực tiếp vào giác mạc. Kính áp tròng có tính thẩm mỹ cao nhưng thường không tiện lợi để sử dụng hàng ngày. Thao tác đeo và tháo loại kính này có thể gây khó khăn cho nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi. Ngoài ra việc bảo quản kính cũng phức tạp vì vậy đây không phải là lựa chọn tốt cho người cao tuổi.

Phẫu thuật

Phẫu thuật điều chỉnh hình dạng giác mạc sẽ giúp cải thiện thị lực gần cho người bị lão thị. Có hai kỹ thuật cơ bản là phẫu thuật trên giác mạc bằng công nghệ ánh sáng laser như LASIK, PRK hoặc công nghệ năng lượng sóng cao tần conductive keratoplasty (CK) hoặc cấy inlay giác mạc. Và phẫu thuật nội nhãn gồm thay thuỷ tinh thể và đặt kính nội nhãn (loại kính nội nhãn đa tiêu cự, kính nội nhãn ba tiêu cự hoặc kính nội nhãn mở rộng độ sâu trường ảnh – EDOF).

Các biện pháp phòng ngừa lão thị

Dường như không có cách nào để ngăn lão thị xảy ra. Nhưng duy trì lối sống lành mạnh và chăm sóc mắt đúng cách có thể góp phần làm chậm tốc độ thoái hóa mắt, để trì hoãn sự xuất hiện của lão thị.

Một số biện pháp hữu ích bao gồm:

• Chế độ dinh dưỡng hỗ trợ thị lực: Bổ sung nguồn vitamin A, C, E, lutein, zeaxanthin và axit béo omega-3 từ thực phẩm tự nhiên; đặc biệt là từ rau xanh đậm (như cải bó xôi, bông cải xanh), cá hồi, trứng, các loại hạt và trái cây màu vàng cam.
• Bảo vệ mắt khỏi tia UV: Đeo kính râm có khả năng chống tia UVA và UVB 100% khi ra ngoài trời để bảo vệ thủy tinh thể và võng mạc.
• Kiểm soát các bệnh lý nền: Ở người mắc đái tháo đường hoặc tăng huyết áp, cần duy trì đường huyết và huyết áp ổn định để giảm nguy cơ tổn thương mắt.
• Điều chỉnh môi trường làm việc: Đảm bảo ánh sáng đầy đủ khi đọc hoặc làm việc, tốt nhất bàn làm việc nên ở cạnh cửa sổ. Đối với người thường xuyên tiếp xúc màn hình điện tử nên sử dụng các thiết bị chống ánh sáng xanh bao gồm dán màn hình và kính chống ánh sáng xanh.
• Thói quen tốt cho mắt: Không để mắt tập trung quá 20 phút; hàng ngày nên ra ngoài trời, massage mắt, thực hành các bài tập mắt và nhỏ dung dịch dưỡng mắt.
• Bổ sung tinh chất hỗ trợ mắt chuyên biệt: Tinh chất Broccophane (chiết xuất từ bông cải xanh Broccoli rất giàu hợp chất sulforaphane) có khả năng bảo vệ thủy tinh thể và tế bào võng mạc khỏi tổn thương, đã được chứng minh là có tác dụng hỗ trợ tăng cường thị lực, phòng ngừa mắc các tật khúc xạ, đục thuỷ tinh thể, thoái hóa điểm vàng và làm giảm các triệu chứng thị lực khó chịu như nhìn mờ, chảy nước mắt sống và khô mỏi mắt, an toàn để dùng lâu dài. Broccophane tốt nhất nên được dùng bắt đầu từ năm 12 tuổi.

Lão thị là một phần của quá trình lão hóa tự nhiên mà ai cũng sẽ trải qua. Mặc dù không có cách nào để phòng ngừa nhưng nếu được chăm sóc mắt đúng cách sẽ có thể làm chậm thời điểm lão thị xảy ra và giảm nhẹ các triệu chứng của bệnh. Đối với những người đã mắc phải, đeo kính hoặc phẫu thuật sẽ giúp nhìn rõ trở lại.