Giai đoạn từ thai kỳ cho đến sau sinh, phụ nữ thường xuyên phải đối mặt với nhiều sự thay đổi lớn trong cơ thể. Nếu thể chất và tinh thần đều bất ổn cơ thể sẽ luôn trong trạng thái mệt mỏi, không đủ sức khỏe để chăm sóc bản thân và cả con nhỏ. Chứng mất ngủ sau sinh là một trong những yếu tố tác động trực tiếp đến sức khỏe và tinh thần của phụ nữ, có thể dẫn đến trầm cảm và nhiều hệ luỵ khó lường.
Mất ngủ sau sinh là tình trạng không thể ngủ đủ giấc, khó đi vào giấc ngủ, ngủ chập chờn, ngay cả khi cơ thể mệt mỏi nhưng bạn vẫn khó chìm vào giấc ngủ. Không phải tất cả phụ nữ đều khó ngủ sau sinh, nhưng đây là hiện tượng rất phổ biến. Nếu bạn thấy mình khó ngủ hơn ba lần mỗi tuần và tình trạng này gây ra những bất tiện trong cuộc sống, có khả năng bạn đang trải qua chứng mất ngủ sau sinh. (1)
Chứng mất ngủ không phải chỉ xảy ra đối với phụ nữ sau sinh. Khi mang thai, đặc biệt trong ba tháng cuối, chị em sẽ thường xuyên gặp các triệu chứng như khó ngủ, thức giấc thường xuyên vào ban đêm. Những rắc rối này không dừng lại ngay sau khi bạn sinh nở mà có thể kéo dài trong cả “tam cá nguyệt thứ tư”, hay còn gọi là quý đầu tiên sau sinh. Tuy nhiên, đây không đơn thuần chỉ là vấn đề về giấc ngủ mà còn là vấn đề về sức khỏe cần được quan tâm và tìm cách xử lý.
Nguyên nhân mất ngủ sau sinh khá đa dạng, có thể là một hoặc bao gồm một số nguyên nhân sau: (2)
Thay đổi nội tiết tố không chỉ diễn ra trong giai đoạn thai kỳ. Sau sinh, cơ thể phụ nữ đặc biệt giảm sút progesterone, một hormone có tính chất gây buồn ngủ, khiến cho việc chìm vào giấc ngủ trở nên khó khăn hơn. Thêm vào đó, sự biến đổi trong mức độ melatonin và nhịp sinh học cũng làm tăng khả năng mất ngủ của bạn.
Mất ngủ sau sinh có mối liên hệ mật thiết với các yếu tố liên quan đến tâm trạng như trầm cảm hoặc lo âu sau sinh. Theo thống kê, khoảng 12% – 18% phụ nữ mới sinh gặp phải rối loạn tâm trạng và mất ngủ thường là triệu chứng đầu tiên của tình trạng này.
Sự gián đoạn trong chu kỳ ngủ tự nhiên dẫn đến sự thay đổi nhịp sinh học, khiến cho việc chìm vào giấc ngủ trở nên khó khăn, ngay cả khi bạn cảm thấy mệt mỏi.
Có một em bé sơ sinh trong nhà có nghĩa là bạn không thể tự quyết định thời gian ngủ và thức dậy. Sự thay đổi liên tục trong lịch trình ngủ khiến cơ thể bạn mất cân bằng và khó có thể chìm vào giấc ngủ nhanh và sâu như trước đây.
Phần lớn các bà mẹ sau sinh đều cảm thấy không thoải mái về mặt thể chất, bao gồm đau ở vùng chậu, vết khâu tầng sinh môn, ngực căng tức, vết thương do sinh mổ và những thay đổi thể chất khác. Tất các các yếu tố này đều góp phần khiến mẹ sau sinh bị mất ngủ. Nếu cảm thấy khó chịu đến mức không thể ngủ, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tìm hướng giải quyết phù hợp.
Xem thêm: Cách cải thiện mất ngủ sau sinh mổ
Triệu chứng chính của mất ngủ sau khi sinh là khó khăn trong việc bắt đầu và duy trì giấc ngủ, nhiều chị em nằm thao thức cả đêm, ngủ không sâu hoặc tỉnh giấc quá sớm. Từ đó, chứng mất ngủ sau sinh có thể dẫn đến nhiều triệu chứng với các biểu hiện như: (3)
Nếu mẹ bỉm sữa bị mất ngủ, tinh thần sẽ mệt mỏi, gây ra tâm trạng cáu gắt và nóng giận không kiểm soát. Điều này không những ảnh hưởng đến sức khỏe của bản thân người mẹ mà còn có thể tác động tiêu cực đến không khí gia đình và cách thức chăm sóc bé.
Sự mệt mỏi do mất ngủ cũng có thể ảnh hưởng đến hormone kích thích sữa mẹ, dẫn đến giảm lượng sữa hoặc chất lượng sữa không được tốt. Hơn nữa, mất ngủ sau sinh là một trong những yếu tố có thể dẫn đến trầm cảm sau sinh. Đây là tình trạng sức khỏe tâm thần không nên xem thường, có thể khiến người mẹ cảm thấy chán nản. Trầm cảm nặng còn dẫn tới các hành vi tự làm hại bản thân, tự tử hoặc cảm giác chán ghét, xa lánh chính con của mình.
Để cải thiện tình trạng mất ngủ sau sinh, chị em có thể cùng ECO Pharma tìm hiểu một số giải pháp hỗ trợ sau: (4)
Hãy cố gắng lên giường ngủ sớm nhất có thể. Nếu gặp khó khăn trong việc chìm vào giấc ngủ, bạn có thể thử các phương pháp thư giãn như tắm nước ấm, đọc sách, hoặc uống trà thảo mộc,… Các hoạt động đơn giản này có thể giúp thư giãn tâm trí và kích thích giấc ngủ tự nhiên.
Hãy nhờ sự giúp đỡ từ người thân, đặc biệt là chồng cùng chia sẻ trách nhiệm chăm sóc con và công việc trong nhà. Đối với trẻ bú bình, bạn có thể nhờ người thân hỗ trợ và tranh thủ thời gian để nghỉ ngơi. Có người chia sẻ cũng là một cách hiệu quả để phòng ngừa tình trạng mệt mỏi kéo dài có thể dẫn đến trầm cảm sau sinh.
Bạn hãy cố gắng tận dụng thời gian bé ngủ để nghỉ ngơi. Ban đầu, bé có thể thức giấc nhiều lần vào ban đêm, nhưng dần dần khi lớn hơn, giấc ngủ của bé sẽ bắt đầu kéo dài và xuyên suốt hơn. Hiểu được chu kỳ ngủ của bé giúp bạn lập kế hoạch nghỉ ngơi hợp lý hơn, từ đó cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Căng thẳng và lo lắng sau sinh là tình trạng khó kiểm soát. Một khi biết cách ngăn chặn các cảm xúc tiêu cực, bạn sẽ nhận thấy giấc ngủ và chất lượng cuộc sống được cải thiện rõ rệt. Bạn có thể áp dụng các phương pháp như đi dạo, thiền định hoặc nghe nhạc nhẹ nhàng giúp cho tâm trí thư giãn và dễ dàng chìm sâu vào giấc ngủ.
Sử dụng điện thoại, máy vi tính hay xem TV trước khi ngủ sẽ kích thích não bộ hoạt động và khiến cho việc chìm vào giấc ngủ khó khăn hơn. Ngoài ra, ánh sáng xanh từ các thiết bị điện tử còn ảnh hưởng đến quá trình sản xuất melatonin (hormone hỗ trợ ngủ) làm tăng khả năng mất ngủ sau sinh.
Thói quen uống cà phê vào buổi chiều muộn và tối có thể là nguyên nhân gây mất ngủ cho nhiều phụ nữ sau sinh. Do đó, chị em nên giảm lượng caffeine hàng ngày và hạn chế uống cà phê sẽ giúp cải thiện giấc ngủ vào ban đêm.
Phòng ngừa mất ngủ sau sinh không chỉ giúp cải thiện sức khỏe và tâm trạng của người mẹ mà còn hỗ trợ việc chăm sóc bé tốt hơn:
Duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh rất quan trọng đối với các bà mẹ sau sinh, đặc biệt khi đang gặp phải vấn đề về giấc ngủ. Bạn có thể tham khảo ý kiến của chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ để nhận được lời khuyên phù hợp với thể trạng và nhu cầu sức khỏe của bản thân. Vì vậy để cải thiện chứng mất ngủ sau sinh bạn nên:
Mất ngủ sau sinh khá phổ biến do các thay đổi về nội tiết tố và lối sống. Tuy nhiên, dù là hiện tượng thường gặp, tình trạng này không nên được xem nhẹ bởi có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tinh thần và thể chất của người mẹ, đồng thời gián tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ nhỏ.
Thời gian kéo dài của chứng mất ngủ sau sinh phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Trong hầu hết các trường hợp, tình trạng này sẽ dần cải thiện trong vài tuần hoặc vài tháng sau sinh. Tuy nhiên, nếu tình trạng mất ngủ kéo dài kèm theo các ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ.
Mặc dù mất ngủ sau sinh không trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe của bé, nhưng nó có thể ảnh hưởng đến khả năng chăm sóc và tương tác của người mẹ với trẻ. Sự mệt mỏi và căng thẳng có thể làm giảm chất lượng chăm sóc của người mẹ đối với bé.
Trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ. Trong giai đoạn này, bạn nên cân nhắc cẩn thận trước khi sử dụng thuốc, đặc biệt nếu bạn đang cho con bú, do một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến sữa mẹ. Tốt hơn hết, bạn nên tham khảo các phương pháp hỗ trợ cải thiện giấc ngủ không dùng thuốc.
Mất ngủ sau sinh có thể dẫn đến mệt mỏi và suy nhược nhanh chóng cho phụ nữ. Nếu không được điều trị, mất ngủ kéo dài có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Vì vậy, bạn nên chủ động tìm hiểu và áp dụng các biện pháp khắc phục cũng như những liệu pháp điều trị thích hợp theo chỉ định của bác sĩ để nhanh chóng chấm dứt tình trạng này.
