Hàng nghìn năm trước khi chưa có hoá mỹ phẩm và thuốc Tây, thuốc Đông y là điều trị chính thống cho mọi vấn đề bên trong cơ thể và bên ngoài da. Những cách trị tàn nhang bằng thuốc Đông Y được lưu truyền đến tận ngày nay. Bất chấp tính hiệu quả thì chúng vẫn được yêu thích vì nguồn gốc thiên nhiên lành tính. Cùng ECO Pharma tìm hiểu những bài thuốc phổ biến trong bài viết dưới đây.
Theo y Đông y, tàn nhang là do bị phong tà xâm nhập (tác nhân bên ngoài) hoặc thận thủy bất túc (tác nhân bên trong). Sự tác động của phong tà khiến hỏa khí uất kết, đọng lại trong các đường kinh mạch nhỏ ở bì phu (da thịt), dẫn đến hình thành các đốm nâu.
Nếu thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời thì nhiệt huyết ở da thịt càng thịnh. Nhiệt huyết thịnh lại sinh phong làm tàn nhang nặng hơn. Ngoài ra, nó cũng liên quan đến thận âm hư, thận dương hư lâu ngày gây ức chế thận thủy, tướng hỏa phản khắc làm da hình thành đốm nâu.
Theo luận giải trên, các bài thuốc Đông y (thuốc Bắc) chú trọng vào việc đào thải độc tố, cân bằng nội tiết, bồi bổ ngũ tạng, bảo vệ da khỏi yếu tố gây tàn nhang để mang đến hiệu quả tốt.
Thực tế thì tính hiệu quả vẫn chưa được biết rõ, chỉ có điều một số thảo dược có trong các bài thuốc Đông y này đã được các nghiên cứu dược lý ghi nhận chứa một số hoạt chất có khả năng làm giảm các yếu tố kích hoạt đốm sắc tố và làm trắng da. Đây là cơ sở để phần nào giúp chúng ta tin vào một số bài thuốc Đông y có thể tốt để dùng cho da tàn nhang.
Một số bài thuốc thuốc Đông y trị tàn nhang được biết đến với tác dụng dưỡng da sáng khỏe, mịn màng như:
Theo Đông y, hà thủ ô tính hơi ôn, vị đắng chát, có tác dụng bổ can thận, dưỡng huyết. Thảo dược này thường dùng trong các bài thuốc trị can thận âm hư, tăng cường đào thải độc tố để làm giảm hình thành tàn nhang. Các nghiên cứu tìm thấy, hà thủ ô chứa một số hoạt chất có tác dụng chống oxy hóa, chống viêm và kháng khuẩn. Những yếu tố này có thể góp phần bảo vệ da khỏi các tác nhân gây rối loạn sắc tố da bên trong cơ thể và bên ngoài môi trường. (1)
Bài thuốc Đông y từ hà thủ ô gồm 16g hà thủ ô, 10g đậu đen, 10g ngải cứu, 10g hương phụ, 8g cam thảo, 8g rễ tranh, 6g trần bì. Tất cả nguyên liệu đem sắc với 1 lít nước đến khi cạn còn khoảng 200ml để uống mỗi ngày 2 lần, dùng đều đặn trong 6 tháng.
=> Xem thêm: Uống hà thủ ô có bị sạm da không?
Vị thuốc Đông y này vị ngọt, tính bình, quy vào kinh tỳ và phế, có tác dụng bổ trung, ích khí, kiện tỳ, dưỡng huyết. Cổ nhân thường dùng trị khí hư, huyết hư, tỳ vị hư nhược, bồi bổ khí huyết và làm đẹp da. Nghiên cứu năm 2021 chỉ ra, chiết xuất đẳng sâm có khả năng ức chế sản xuất melanin và bảo vệ tế bào da (đặc biệt là tế bào hắc tố Melan-a) khỏi tổn thương do căng thẳng oxy hóa. Tiềm năng của loại thảo dược này trong việc hỗ trợ làm sáng da vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu. (2)
Chữa tàn nhang bằng Đông y từ đẳng sâm cần dùng 12g đẳng sâm, 12g bạch biển đậu, 12g phục linh, 15g hoàng kỳ, 15g sơn dược, 10g hoàng cầm, 10g hoàng bá, 10g bạch truật, 10g trạch tả, 8g hoạt thạch, 3g cam thỏ. Tất cả nguyên liệu đem sắc lấy nước để uống mỗi ngày một lần, liên tục trong 7 đến 10 ngày, sau đó tạm ngưng 5 ngày rồi lặp lại.
Thục địa vị ngọt, tính hơi ôn, quy vào ba kinh tâm, can, thận. Tác dụng là dưỡng âm, bổ thận, cải thiện âm hư nội nhiệt, ngăn ngừa hình thành tàn nhang. Các nghiên cứu thực vật đã khám phá ra khả chống viêm, chống oxy hóa, tăng cường hàng rào bảo vệ da và làm dịu da của rễ thục địa.
Bạn sắc 15g thục địa, 15g sinh địa, 30g sơn dược, 10g cam thảo, 10g đan bì, 10g ba kích thiên, 10g ngô thù du, 10g phục linh, 3g tế tân, 3g bạch phụ tử, 3g thăng ma. Nước sắc này dùng uống mỗi ngày một lần, trong ít nhất 2 tuần.
Lạc tiên tính mát, vị ngọt hơi đắng, quy vào kinh tâm, can. Vị thuốc này chủ trị an thần, giải nhiệt, mát gan, thúc đẩy đào thải độc tố và làm trắng sáng da. Theo một nghiên cứu đánh giá về tác dụng dược lý của lạc tiên năm 2024, chiết xuất nước và ethyl acetate từ bã hạt của thảo dược này có hoạt tính chống oxy hóa mạnh. Ngoài ra, chiết xuất ethyl acetate còn thể hiện khả năng ức chế tyrosinase – enzyme liên quan đến quá trình hình thành melanin gây tàn nhang.
Chữa tàn nhang bằng Đông y với lạc tiên cần 12g lạc tiên, 16g hà thủ ô đỏ, 10g ngải cứu, 10g hương phụ, 10g nhân trần, 10g đậu ván, 10g cúc tần, 8g cỏ mần trầu, 8g bạc hà, 8g mã đề, 6g cam thảo và 4g gừng. Đem các vị thuốc sắc với một lít nước đến khi còn 200ml thì tắt bếp, để nguội, chia làm 2 lần uống trong ngày, cứ cách 10 ngày lại uống một lần.
Bạch phục linh vị ngọt, nhạt, tính bình, quy vào kinh tỳ, tâm, phế, thận. Đây là một loại nấm có tác dụng bổ tâm an thần, kiện tỳ hòa vị thường được Đông y dùng để thải độc gan, dưỡng da sáng khỏe. Các nghiên cứu thực nghiệm với chiết xuất bạch phục linh trong phòng thí nghiệm và trên người năm 2018 phát hiện ra khả năng ức chế sắc tố da và tiềm năng ứng dụng vào mỹ phẩm làm trắng da của loại thảo dược này. (3)
Bài thuốc Đông y trị tàn nhang này cần một ít bạch phục linh, rửa sạch rồi đem hấp cách thủy 1 tiếng. Sau đó nghiền nhỏ, trộn với mật ong, tiếp tục nấu đến khi sền sệt là được. Mỗi ngày dùng một bát nhỏ, đều đặn trong 2 tháng.
Khương hoạt vị cay, đắng, tính ấm, quy vào kinh can, thận, bàng quang, giúp đưa phong hàn ra khỏi cơ thể, tránh phong tà xâm nhập gây tàn nhang nặng hơn. Khương hoạt chưa được nghiên cứu rộng rãi về khả năng dưỡng trắng da nhưng đã được ghi nhận có tác dụng kháng viêm, kháng khuẩn, thúc đẩy tuần hoàn máu. Đây có thể là những yếu tố có lợi cho tình trạng da tăng sắc tố.
Bài thuốc Đông y trị tàn nhang này cần sắc 12g khương hoạt, 10g phòng phong và 8g bạch chỉ với 500ml nước khoảng 30 phút. Gạn lấy nước, chia làm 2 lần uống trong ngày, kéo dài 1 – 2 tháng.
Sơn dược tính bình, vị ngọt, quy vào kinh tỳ, phế, thận là vị thuốc bổ thận, bổ tỳ vị. Theo luận giải của Đông y, tỳ vị khỏe mạnh thì mới hấp thụ được dưỡng chất để làm cho da trắng sáng.
Bài thuốc Đông y này dùng 8g sơn dược, 8g phòng phong, 8g đông qua nhân, 12g sinh địa, 12g xuyên khung, 12g khương hoạt, 11g hồng hoa, 11g đương quy và 11g chi tử. Tất cả nguyên liệu đem sắc với lượng nước xâm xấp đến khi nước cạn còn khoảng một chén. Bạn dùng uống khi còn ấm, mỗi ngày một bát trong 15 ngày, nghỉ 5 ngày rồi lặp lại quy trình.
Các bài thuốc kể trên tốt để bồi bổ cho những người bệnh. Tuy nhiên, một số người sau đây nên thận trọng.
Quá trình sử dụng thuốc Đông y cần lưu ý một số vấn đề:
Trị tàn nhang bằng thuốc Đông y là giải pháp an toàn, lành tính, hỗ trợ đào thải độc tố, thúc đẩy khí huyết, nuôi dưỡng màu da khỏe đẹp từ bên trong. Tuy nhiên, việc thăm khám với bác sĩ y học cổ truyền trước khi thực hiện là rất cần thiết. Điều này giúp mang lại hiệu quả tốt, hạn chế tác dụng phụ không mong muốn.
