Nhiều loại cây, lá có dược tính đã được dùng để chữa mất ngủ trong y học cổ truyền hàng ngàn năm qua. Ngày nay, một số loại cũng đã được nghiên cứu làm thuốc thảo dược hoặc một thành phần hoạt chất của thuốc điều trị mất ngủ nhờ tác động đến hệ thần kinh trung ương, hạ huyết áp, giảm căng thẳng và thúc đẩy giấc ngủ. Cùng ECO Pharma tìm hiểu cụ thể xem uống lá gì dễ ngủ trong bài viết sau đây.
Tác dụng trị mất ngủ của thảo dược đã được ghi nhận trong nhiều hệ thống y học cổ truyền như y học Hindu truyền thống của Ấn Độ (Ayurveda), y học cổ truyền Trung Quốc và y học thảo dược châu Âu. Y học dân tộc nước ta cũng có nhiều bài thuốc cổ truyền từ cây, lá trong điều trị chứng mất ngủ.
Ngày nay, các nghiên cứu khoa học đã dần chứng minh tính hiệu quả và an toàn của một số loại thảo dược như vậy. Tác dụng gây ngủ của chúng chủ yếu đến từ flavonoid, terpene, axit amin có trong lá. Đây là các hợp chất sinh học có đặc tính an thần, ức chế hoạt động của hệ thần kinh trung ương để tạo sự thư giãn và dễ ngủ. Chúng cũng giúp hạ huyết áp, hạ nhiệt độ cơ thể để chuẩn bị cho giấc ngủ tốt hơn.
Hoặc các hợp chất alkaloid, polyphenol, tannin, saponin – là những thành phần chống oxy hóa, chống viêm có khả năng làm giảm tình trạng viêm mãn tính. Đây là một trong những nguyên nhân gây rối loạn giấc ngủ. Các hợp chất này cũng giúp làm giảm tình trạng đau nhức, đầy bụng, khó tiêu, chóng mặt, ho và cảm lạnh gây ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Ngoài ra, một số thảo dược chứa tinh dầu có mùi hương dễ chịu. Liệu pháp tinh dầu đã được chứng minh có thể làm giảm căng thẳng thần kinh, đau mỏi cơ bắp, giúp an thần và ngủ ngon giấc.
Một số loại thảo dược hỗ trợ giấc ngủ thường có trong các bài thuốc cổ truyền và cũng đã được nghiên cứu hiện nay. Chúng có thể an toàn và mang tới hiệu quả cải thiện giấc ngủ tốt.
Uống lá gì cho dễ ngủ? Lá vông nem còn gọi là thích đồng diệp, dài khoảng 10cm đến 15cm, gồm ba lá chét. Theo y học cổ truyền, lá vông vị đắng, tính bình, vào hai kinh vị và đại tràng. Lá thường được dùng trong các bài thuốc hỗ trợ ngủ ngon, nhờ tác dụng an thần, hạ nhiệt, hạ huyết áp.
Thành phần hóa học trong lá vông nem có khả năng kháng khuẩn, chống viêm, thư giãn cơ để thúc đẩy giấc ngủ là alkaloid và flavonoid. Theo nghiên cứu trên Tạp chí nghiên cứu khoa học dược phẩm, sinh học và hóa học (Ấn Độ), lá vông nem thể hiện nhiều tác dụng dược lý như chẹn thần kinh cơ, giãn cơ trơn, ức chế thần kinh trung ương, mang đến lợi ích tiềm năng trong việc cải thiện giấc ngủ. (1)
Chữa mất ngủ bằng lá vông nem theo cổ truyền là dùng 8g đến 16g lá khô, sắc với 200ml nước. Đun lửa nhỏ đến khi còn khoảng 50ml nước thì để nguội bớt, uống khi còn ấm trước khi ngủ khoảng 60 phút.
Xem thêm: Cách dùng lá vông chữa mất ngủ
Uống lá gì để dễ ngủ? Theo Đông y, lá đinh lăng tính mát, vị ngọt, hơi đắng, tác dụng thông huyết bổ mạch, an thần, thường được dùng trong các bài thuốc chữa mất ngủ. Đây là loại lá kép lông chim, mọc so le, lá chét có răng cưa nhọn.
Nghiên cứu ngày nay tìm thấy trong lá đinh lăng có các chất hóa học saponin, alkaloid, glycoside, polyphenol, flavonoid, tannin, vitamin (B1, B2, B6, C) và axit amin. Đây là những hợp chất sinh học có khả năng chống oxy hóa, hạ đường huyết, giảm căng thẳng, suy nhược thần kinh và trầm cảm. Tất cả đều có lợi trong việc thúc đẩy giấc ngủ ngon.
Bài thuốc cổ truyền chữa mất ngủ dùng 150g lá đinh lăng đã rửa sạch, hãm với 200ml nước sôi khoảng 5 đến 7 phút. Dùng nước này uống khi còn ấm mỗi ngày 2 đến 3 lần.
Xem thêm: Cách dùng lá đinh lăng chữa mất ngủ
Lá gì uống dễ ngủ? Theo y học cổ truyền, lá nữ lang vị ngọt, cay, tính ấm, vào kinh tâm, tỳ, thận thường dùng trong các bài thuốc an thần, trị mất ngủ. Lá cây nữ lang hình lông chim, mỗi lá có bảy đến mười cặp lá chét, hình mũi mác, có răng cưa, tỏa mùi thơm khi vò nát.
Khoa học hiện đại đã khám phá ra cơ chế hoạt động của cây nữ lang tương tự như benzodiazepin – một nhóm thuốc ngủ phổ biến. Nhưng thay vì liên kết với tiểu đơn vị gamma như benzodiazepin, thành phần của nữ lang liên kết với tiểu đơn vị beta trên thụ thể GABA-A. Ngoài ra, cây nữ lang cũng ngăn ngừa quá trình chuyển hóa GABA (chất ức chế dẫn truyền thần kinh hỗ trợ ngủ ngon) và duy trì chất này lâu hơn. Điều này rất hữu ích trong việc cải thiện chứng mất ngủ. (2)
Trong bài thuốc chữa mất ngủ từ cây nữ lang hướng dẫn đun sôi 15g lá khô để nguội, chắt lấy nước uống mỗi ngày.
Uống nước lá gì dễ ngủ? Đông y dùng lá cây xấu hổ để an thần và thúc đẩy giấc ngủ ngon. Loại lá này có vị ngọt, chát, tính hơi hàn, còn được dùng để chống viêm và hạ huyết áp. Nó có đặc điểm hình lông chim, kép hai lần, khi chạm vào sẽ cụp lại.
Nghiên cứu cho rằng uống nước lá cây xấu hổ dễ ngủ là nhờ khả năng an thần, chống lo âu của nó. Theo nghiên cứu năm 2023, cây xấu hổ tương tác với thụ thể serotonin (5-HT), cải thiện tình trạng lo âu. Ngoài ra, thử nghiệm trên động vật năm 2022 cũng cho thấy, chiết xuất từ bột khô của lá cây xấu hổ có hiệu quả an thần tương đương với nhóm đối chứng dương tính dùng diazepam (một loại thuốc hướng thần). Những phát hiện này nhấn mạnh tiềm năng của lá cây xấu hổ trong việc đẩy lùi căng thẳng, tạo cảm giác thư giãn và hỗ trợ giấc ngủ ngon.
Bài thuốc cổ truyền chữa mất ngủ bằng lá cây xấu hổ là dùng 30g đến 50g lá tươi sắc với 500ml nước trên lửa nhỏ 30 phút. Sau đó chắt lấy nước uống khi còn ấm trước giờ đi ngủ 30 phút hàng ngày.
Xem thêm: Cách dùng lá xấu hổ chữa mất ngủ
Lá dâu tằm còn gọi là tang diệp, mọc so le, hình bầu dục hoặc hình tim, mép có răng cưa. Theo y học cổ truyền, loại lá này vị ngọt, đắng, tính mát, vào phế và can, trị cảm mạo phong nhiệt, cao huyết áp, đau đầu, mất ngủ.
Nghiên cứu hiện đại năm 2025 cho thấy, sử dụng lá dâu tằm làm giảm thời gian vào giấc đến 35%, kéo dài thời gian ngủ đến 123% ở động vật. Cơ chế chủ yếu là giải phóng GABA (axit γ-aminobutyric) và serotonin (5-HT) trong huyết thanh, vùng dưới đồi và hồi hải mã. Các thành phần hoạt tính trong lá dâu tằm giúp cải thiện giấc ngủ là quercetin, kaempferol, morin và delphinidin. (3)
Bài thuốc cổ truyền dùng 15 lá dâu tằm tươi đun sôi với 500ml nước trong một phút để lấy nước uống hàng ngày.
Uống nước lá gì dễ ngủ? Y học cổ truyền dùng lạc tiên để chữa chứng mất ngủ, suy nhược thần kinh. Lá lạc tiên hình tim, mép có lông mịn, đầu tua cuốn thành lò xo, vị ngọt, đắng, tính mát có tác dụng an thần.
Các thành phần thực vật chính trong lạc tiên gồm flavonoid, glycoside, alkaloid, phenolic. Nghiên cứu trên Tạp chí cây thuốc Châu Âu (Ấn Độ) đã chỉ ra chiết xuất lá lạc tiên có tác dụng tiềm năng trong việc chống viêm, chống lo âu và mất ngủ. (4)
Bài thuốc cổ truyền dùng 50g lá lạc tiên khô sắc với khoảng 1.5 đến 2 lít nước trong 30 phút để lấy nước uống hàng ngày.
Theo Đông y, lá bạc hà vị cay, tính mát, vào tâm phế, tác dụng trừ phong giảm đau, kích thích tiêu hóa, giảm nhức đầu, thường được dùng để trị mất ngủ.
Lá bạc hà hình mũi mác, phần đầu thuôn nhọn hoặc hơi tù, hai mặt đều có lông, tỏa mùi thơm dễ chịu. Loại lá này chứa menthol, tannin, flavonoid – là những hoạt chất có đặc tính kháng khuẩn, chống oxy hóa. Lá bạc hà vì vậy có thể giúp cải thiện rối loạn tiêu hóa, giảm ho, nghẹt mũi, khó thở do cảm lạnh, đau đầu – những tình trạng cản trở giấc ngủ thường gặp.
Bài thuốc cổ truyền dùng 10g lá bạc hà vò nát, hãm với 500ml nước sôi để uống như trà hàng ngày.
Theo y học cổ truyền, lá hương thảo vị chát, tính ấm nóng, tác dụng hỗ trợ tiêu hóa, thường dùng trong các bài thuốc chữa chứng đau nửa đầu và mất ngủ.
Đây là một loại lá hẹp, hình dải, không cuống, nhẵn ở mặt trên, phủ lông lốm đốm trắng ở mặt dưới. Thành phần hóa học của nó chủ yếu là tannin và tinh dầu, có tính chống viêm tự nhiên. Lá hương thảo có thể giúp cải thiện tiêu hóa, giảm mệt mỏi và thúc đẩy giấc ngủ sâu.
Một thử nghiệm có đối chứng năm 2018 cho thấy, những người dùng 500mg hương thảo hai lần mỗi ngày, trong vòng một tháng đã giảm mức độ lo lắng. Trí nhớ và chất lượng giấc ngủ cũng được cải thiện đáng kể so với nhóm đối chứng. (5)
Bài thuốc cổ truyền dùng 30g lá hương thảo tươi hãm với 500ml nước sôi, uống 2 đến 3 lần.
Khi uống nước lá thảo dược cải thiện giấc ngủ, bạn cần lưu ý:
Ngoài uống lá thảo dược dễ ngủ, bạn có thể áp dụng một số mẹo hỗ trợ giấc ngủ khác như massage huyệt đạo (huyệt thần môn, huyệt an miên,…) giúp làm dịu thần kinh, giảm đau đầu, chóng mặt, mất ngủ.
Việc duy trì nhịp sinh học đều đặn cũng rất quan trọng. Bạn nên đi ngủ và thức dậy vào thời điểm cố định trong ngày và giữ cho không gian phòng ngủ tối, yên tĩnh, thoáng mát. Ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử cũng gây trằn trọc, vì vậy bạn nên ngưng sử dụng ít nhất 60 phút trước khi ngủ.
Bữa tối nên hạn chế thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ và không ăn quá no. Bạn hãy tránh đồ uống chứa caffeine như rượu bia, cà phê vào buổi chiều, tối. Trước khi ngủ, các hoạt động thư giãn nhẹ nhàng như tắm nước ấm, thiền, hít thở sâu.
Tập thể dục hàng ngày giúp đẩy lùi căng thẳng, có lợi cho giấc ngủ, vì vậy nên duy trì. Mùi hương từ tinh dầu oải hương, hoa cúc, kinh giới cũng rất hiệu quả trong việc thúc đẩy giấc ngủ sâu. Nếu cảm thấy khó ngủ, bạn hãy thử xông các loại tinh dầu này cạnh giường.
Uống lá gì dễ ngủ? Ngoài những loại lá kể trên vẫn còn nhiều loại lá khác được dùng để chữa mất ngủ và có hiệu quả tốt. Cho dù dùng loại lá nào cũng nên hỏi ý kiến của bác sĩ điều trị nếu bạn đang uống thuốc điều trị bệnh nền. Đối với mất ngủ mãn tính, bạn nên điều trị với bác sĩ chuyên khoa. Ngoài ra, bổ sung tinh chất thiên nhiên Blueberry và Ginkgo Biloba cũng thường giúp cải thiện mất ngủ nhờ khả năng chống oxy hóa, tăng tuần hoàn máu não, bảo vệ tế bào thần kinh.
