Trong những thập kỷ gần đây, gánh nặng bệnh viêm khớp dạng thấp (RA) ở thanh thiếu niên và người trưởng thành trẻ tuổi đã gia tăng trên toàn cầu, trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng kể. Cùng ECO Pharma tìm hiểu về viêm khớp dạng thấp ở người trẻ trong bài viết sau.
Viêm khớp dạng thấp thường xuất hiện ở độ tuổi trung niên, nhưng người trẻ tuổi cũng có thể mắc bệnh này. Cứ 100.000 người từ 18 đến 34 tuổi thì có tới 8 người mắc và bệnh cũng phổ biến hơn ở phụ nữ, thường là phụ nữ trẻ. (1)
Viêm khớp dạng thấp ở người trẻ là một dạng của bệnh viêm khớp dạng thấp xảy ra ở người dưới khoảng 40 tuổi, thậm chí có thể gặp ở tuổi 20–30. Đây là bệnh tự miễn mạn tính, trong đó hệ miễn dịch tấn công nhầm vào màng hoạt dịch khớp, gây viêm, đau và tổn thương khớp.
Người trẻ dễ bị viêm các khớp nhỏ ở tay, chân, và mòn xương hơn những người bị viêm khớp dạng thấp khi đã lớn tuổi. Thanh thiếu niên cũng dễ bị các nốt thấp khớp (những cục u nhỏ, cứng dưới da xung quanh khớp) ở ngón tay hơn.
Người trẻ tuổi mắc RA có nhiều khả năng được điều trị tích cực để kiểm soát bệnh. Điều này có thể giúp ngăn ngừa tổn thương khớp và tàn tật. Ngoài ra, kết quả điều trị cũng tốt hơn so với người lớn tuổi, vì ít gặp các vấn đề sức khỏe do lão hóa. Trên thực tế, hơn 50% người bị bệnh vẫn tiếp tục làm việc trong 20 năm sau khi được chẩn đoán. (2)
Ngoài ra, người lớn tuổi bị viêm khớp dạng thấp thường gặp nhiều tác dụng phụ hơn khi dùng thuốc sinh học, một nhóm thuốc có thể giảm viêm và ngăn ngừa tổn thương khớp.
Sự trẻ hóa của viêm khớp dạng thấp có thể do một số nguyên nhân sau đây:
Viêm khớp dạng thấp ở người trẻ ngoài ảnh hưởng đến khả năng vận động, còn gây ra các biến chứng ở các cơ quan nội tạng, tăng khả năng trầm cảm, cụ thể:
Bệnh tiến triển qua các giai đoạn, từ viêm bao hoạt dịch, dần dần phá hủy sụn khớp, bào mòn xương, khiến khớp mất đi hình dạng ban đầu và sự liên kết. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, đúng cách, các tổn thương này sẽ ngày càng nghiêm trọng, dẫn đến biến dạng khớp và dính khớp, mất chức năng khớp không hồi phục.
Chi tiết xem tại: Viêm khớp dạng thấp có mấy giai đoạn?
Viêm khớp dạng thấp thường ảnh hưởng đến cả hai bên cơ thể, người bệnh có thể cảm thấy các triệu chứng ở cả hai cánh tay, khuỷu tay, bàn tay, chân hoặc bàn chân. Vì thế, người bệnh gặp khó khăn khi nhấc cốc, buộc dây giày hoặc thực hiện các công việc đơn giản khác. Những triệu chứng của bệnh ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng vận động và sinh hoạt thường ngày. Theo ghi nhận của Đại học Y Washington (Mỹ), viêm khớp dạng thấp ở người trẻ có thể phát triển trong thời gian ngắn. Chỉ sau vài ngày, người bệnh có thể thấy đau và cứng khớp đáng kể kèm theo sưng khớp. (3)
Người bị viêm khớp dạng thấp có nguy cơ cao bị sưng và kích ứng, hay còn gọi là viêm, ở các mô phổi. Tình trạng này có thể gây sẹo và dẫn đến khó thở. Bệnh làm tăng nguy cơ mắc một nhóm ung thư máu xảy ra ở hệ bạch huyết. Tình trạng này được gọi là u lympho. Người bệnh cũng có thể có nguy cơ mắc các loại ung thư khác cao hơn.
Ngoài ra, viêm khớp dạng thấp cũng làm tăng nguy cơ xơ cứng và tắc nghẽn động mạch. Theo một phân tích trên Tạp chí của Hiệp hội Tim mạch Mỹ và nhiều nghiên cứu khác, viêm khớp dạng thấp có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ hoặc đau tim. (4)
Những cơn đau dai dẳng do viêm khớp dạng thấp gây khó chịu về thể chất và cũng là một yếu tố gây căng thẳng, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm thần, làm tăng khả năng trầm cảm và lo âu. Cụ thể, triệu chứng đau và cứng khớp làm giảm khả năng thực hiện các hoạt động hàng ngày của người trẻ như tham gia thể thao, vui chơi,… dẫn đến cảm giác bị cô lập, khác biệt với bạn bè đồng trang lứa.
Bệnh có thể gây biến dạng khớp hoặc tàn phế nếu không được điều trị kịp thời, khiến người trẻ lo lắng về tương lai, sự nghiệp và khả năng sống độc lập. Một phân tích tổng hợp báo cáo tỷ lệ trầm cảm ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp là 17 – 39%. (5)
Viêm khớp dạng thấp (RA) là bệnh mạn tính, cần điều trị lâu dài, thường xuyên bằng nhiều loại thuốc. Chi phí thuốc men cũng rất lớn. Nhiều loại thuốc điều trị RA không hề rẻ. Bên cạnh đó, người bệnh cần thăm khám chuyên khoa, chụp X-quang, xét nghiệm máu định kỳ để theo dõi hoạt động bệnh và tác dụng phụ của thuốc. Các khoản chi phí thăm khám, xét nghiệm này cũng có thể là gánh nặng cho người bệnh và gia đình.
Trong trường hợp bệnh gây ra các biến chứng tổn thương tim, phổi, mắt, loãng xương, cần điều trị cũng làm tăng thêm chi phí. Người bệnh cũng tổn thất thu nhập do giảm khả năng lao động. Nếu bệnh nặng, gia đình có thể phải có người nghỉ việc để chăm sóc, dẫn đến giảm thu nhập chung của gia đình.
Bệnh không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát triệu chứng hiệu quả. Ngoài ra, không có sự khác biệt nào về điều trị bệnh ở người trẻ so với người lớn tuổi. Phương pháp điều trị viêm khớp dạng thấp nhắm trúng đích có thể hiệu quả bất kể tuổi tác.
Bác sĩ thường điều chỉnh thuốc cho từng cá nhân dựa trên tình trạng cụ thể của họ. Ví dụ, thuốc uống có thể hiệu quả hơn thuốc tiêm ở những người thường xuyên di chuyển hoặc có lịch trình làm việc bận rộn. (6)
Để hạn chế những tác động tiêu cực của viêm khớp dạng thấp đến cuộc sống, học tập, làm việc, du lịch và chăm sóc gia đình, người trẻ nên lưu ý một số điều sau:
Tóm lại, viêm khớp dạng thấp không phải là căn bệnh của riêng tuổi già. Viêm khớp dạng thấp ở người trẻ có xu hướng trở nên phổ biến hơn. Thanh niên mắc bệnh này cần chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ y tế, tuân thủ điều trị, kết hợp với chế độ ăn uống, luyện tập khoa học và hỗ trợ tâm lý. Việc chẩn đoán sớm và tuân thủ điều trị là chìa khóa giúp kiểm soát bệnh, làm chậm quá trình hủy hoại khớp, và quan trọng nhất là giữ vững tương lai, sự nghiệp của bản thân.
