Viễn thị và lão thị – hai tật khúc xạ mắt có chung đặc điểm là suy giảm thị lực gần. Điều này có thể gây ra nhầm lẫn trong việc phát hiện bệnh dẫn đến không được can thiệp phù hợp. Và đó là lý do bạn nên cùng ECO Pharma tìm hiểu các nội dung phân biệt viễn thị và lão thị trong bài viết sau đây.
Viễn thị là một tật khúc xạ mắt xảy ra do ánh sáng hội tụ không đúng vị trí trên võng mạc mà ở sau võng mạc gây ra suy giảm thị lực gần. Những người bị viễn thị vì vậy có thị lực xa tốt hơn. Tật khúc xạ này thường có tính di truyền và có thể xuất hiện ngay từ lúc mới chào đời. Trẻ em bị viễn thị nặng sẽ ảnh hưởng tới sự phát triển thị lực và có thể dẫn đến lác mắt. (1)
Lão thị cũng là tật khúc xạ nhưng là do thuỷ tinh thể và thể mi bị lão hóa tự nhiên mà không phải do ánh sáng hội tụ sai vị trí ở võng mạc. Thủy tinh thể dần cứng lại và cơ thể mi giảm hoạt động thường trở nên rõ rệt từ sau tuổi 40 và tiến triển đến khoảng 65 tuổi. Tất cả mọi người có thể bị lão thị khi về già mà không phải do mắc bất kỳ tật khúc xạ hoặc bệnh lý nào lúc trẻ. Và loại khúc xạ này còn được gọi là viễn thị liên quan đến tuổi tác. (2)
Hiểu rõ các mối liên hệ và sự khác nhau giữa viễn thị và lão thị thường hữu ích cho việc chăm sóc mắt như thế nào cho phù hợp trong mỗi giai đoạn cuộc đời.
Viễn thị và lão thị có giống nhau không? Cả hai tình trạng này đều ảnh hưởng đến thị lực gần tuy vậy chúng cũng có những điểm khác nhau.
Dưới đây là bảng so sánh phân biệt viễn thị và lão thị chi tiết:
| Đặc điểm | Viễn thị | Lão thị |
| Nguyên nhân | Do cấu trúc mắt bất thường: trục nhãn cầu ngắn hoặc giác mạc/thủy tinh thể quá dẹt khiến ánh sáng hội tụ sau võng mạc. | Do quá trình lão hóa tự nhiên: thủy tinh thể mất đi tính đàn hồi và trở nên cứng hơn, làm giảm khả năng điều tiết của mắt để nhìn gần. |
| Độ tuổi xuất hiện | Có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, từ trong thai hoặc sau khi chào đời. | Thường bắt đầu xuất hiện ở độ tuổi 40 – 45 và tiến triển cho đến khi 65 tuổi. |
| Triệu chứng | Khó nhìn rõ ở khoảng cách gần nhưng có thể nhìn rõ ở khoảng cách xa (trừ trường hợp viễn thị nặng). Mỏi mắt, nhức đầu, căng mắt khi tập trung vào các công việc gần. | Khó nhìn rõ ở khoảng cách gần nhưng có thể nhìn rõ ở khoảng cách xa. Đặc biệt dễ nhận thấy khi mệt mỏi hoặc trong điều kiện ánh sáng yếu.
Thường đi kèm các triệu chứng lão hóa mắt khác do tuổi tác, ví dụ như ở người độ tuổi 60 thuỷ tinh thể trông đục hơn, sụp mí mắt và hay bị chảy nước mắt sống. |
| Tính chất | Là một tật khúc xạ. Độ viễn thị có thể ổn định hoặc thay đổi rất ít trong nhiều năm. | Là một quá trình sinh lý tự nhiên do lão hóa. Tình trạng sẽ tiến triển nặng hơn theo tuổi tác, thường ổn định sau 65 tuổi. |
| Điều trị | Điều chỉnh bằng kính mắt (kính hội tụ), kính áp tròng hoặc phẫu thuật khúc xạ (như LASIK) để thay đổi hình dạng giác mạc. | Điều chỉnh bằng kính lão loại kính hai tròng/đa tròng hoặc áp tròng đa tiêu. Phẫu thuật thay thủy tinh thể nhân tạo (RLE) hoặc |
| Phòng ngừa và khắc phục | Không thể phòng ngừa vì liên quan đến cấu trúc bẩm sinh. Cần được phát hiện sớm và đeo kính điều chỉnh để tránh nhược thị. | Không thể ngăn chặn quá trình lão hóa nhưng có thể làm chậm hoặc giảm bớt mức độ loạn thị bằng cách bảo vệ khỏi tia UV và có các biện pháp chăm sóc mắt ngay từ khi còn trẻ. Đặc biệt bổ sung sớm tinh chất hỗ trợ mắt chuyên biệt Broccophane (chiết xuất từ một loại bông cải xanh giàu Sulforaphane) đã được chứng minh có hiệu quả tốt trong việc hỗ trợ tăng cường thị lực và phòng ngừa nhiều vấn đề về nhãn khoa liên quan đến thoái hóa; an toàn để dùng lâu dài. |
Viễn thị không dẫn đến lão thị. Lão thị là một tình trạng nhãn khoa xảy ra mà không phải do bất cứ bệnh lý nào. Nó là sự thoái hóa tự nhiên của mắt, nằm trong tiến trình lão hóa chung của cơ thể. Mặc dù vậy xu hướng lão thị ở những người bị viễn thị có thể xảy ra sớm hơn và các triệu chứng cũng có thể nghiêm trọng hơn.
>>> Tìm hiểu thêm: Cách khắc phục viễn thị tại nhà dễ thực hiện
Y học hiện đại đã có những phương pháp phẫu thuật tiên tiến có thể điều trị đồng thời cả viễn thị và lão thị giúp người bệnh không còn phụ thuộc vào kính. Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng, phù hợp với từng đối tượng cụ thể. Một trong những lựa chọn phổ biến là monovision LASIK, một biến thể của LASIK truyền thống. Bác sĩ sẽ điều chỉnh một mắt (thường là mắt chủ đạo) để nhìn rõ xa còn mắt kia để nhìn rõ gần. Sau đó bộ não sẽ học cách kết hợp hình ảnh từ hai mắt để tạo ra tầm nhìn rõ ràng ở nhiều cự ly. Phương pháp này mang lại hiệu quả tốt nhưng đòi hỏi thời gian để não bộ thích nghi.
Một lựa chọn khác là phẫu thuật thay thủy tinh thể với các loại thủy tinh thể nhân tạo đa tiêu. Phương pháp này đặc biệt phù hợp cho những người trên 40 tuổi hoặc bị viễn thị cao khi LASIK không còn là lựa chọn tối ưu. Các loại thủy tinh thể nhân tạo đa tiêu giúp người bệnh có thể nhìn rõ cả gần và xa nhưng đi kèm nguy cơ gặp tác dụng phụ như chói, lóe sáng hoặc giảm độ tương phản. Trong một số trường hợp phức tạp bác sĩ còn có thể kết hợp thay thủy tinh thể với các chỉnh sửa giác mạc bằng laser để tối ưu hóa kết quả, đặc biệt ở những bệnh nhân viễn thị cao kèm lão thị sớm.
Kỹ thuật corneal inlays (vòng đệm giác mạc) là một kỹ thuật khác có thể giải quyết được cải hai loại suy giảm thị lực gần này cùng lúc. Trong đó một thiết bị nhỏ, mỏng được cấy vào giác mạc của một mắt, thường là mắt nhìn kém hơn. Thiết bị này hoạt động như một lỗ kim giúp tăng độ sâu trường ảnh và cải thiện khả năng nhìn gần mà ít ảnh hưởng đến thị lực xa.
Trung tâm Mắt công nghệ cao Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là địa chỉ phẫu thuật mắt hiện đại hàng đầu ở Việt Nam. Tâm Anh thực hiện tất cả các loại phẫu thuật nhãn khoa từ cơ bản đến phức tạp cho mọi lứa tuổi. Dưới sự trợ giúp của các công nghệ tiên tiến nhất hiện nay như Femtosecond laser VISUMAX 80, Excimer laser MEL 90, AMARIS 1050S Excimer Laser và đội ngũ chuyên gia, bác sĩ đầu ngành, giàu kinh nghiệm, phẫu thuật khúc xạ ở Tâm Anh chỉ diễn ra trong thời gian ngắn (vài chục phút), ít xâm lấn, mau phục hồi. Người bệnh xuất viện ngay trong ngày và quay lại công việc sau vài ngày.
Viễn thị và lão thị đều gây suy giảm thị lực gần và cần đeo kính hoặc phẫu thuật để người bệnh nhìn rõ. Những người mắc cả hai tình trạng nhãn khoa này nên khám mắt chuyên sâu để sử dụng kính phù hợp. Nếu muốn phẫu thuật hãy thực hiện ở những đơn vị nhãn khoa uy tín có chuyên gia, bác sĩ giỏi và máy móc hiện đại.
