Người bệnh gan như viêm gan, xơ gan, gan nhiễm mỡ cần có chế độ ăn uống khoa học với các thực phẩm lành mạnh, tốt cho gan, đó là một phần của điều trị. Các loại đậu được biết đến là nguồn thực phẩm lành mạnh, tốt cho gan. Do lạc (đậu phộng) thuộc nhóm các loại đậu nên cũng có thắc mắc rằng bệnh gan có ăn được lạc không. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau đây.
Gan là nơi diễn ra quá trình trao đổi chất, xử lý chất dinh dưỡng từ thực phẩm. Gan khỏe mạnh dự trữ glycogen từ carbohydrate và giải phóng khi cơ thể cần năng lượng. Gan tổn thương sẽ suy giảm chức năng này, đòi hỏi cơ thể cần nhiều carbohydrate hơn. Vì vậy, người bệnh gan như viêm gan, xơ gan, gan nhiễm mỡ cần ăn đủ chất. Tuy nhiên, người mắc bệnh gan lại thường chán ăn, ăn uống kém, ăn không ngon miệng nên cần xây dựng thực đơn ăn uống sao cho ngon miệng và phù hợp.
Trong chế độ dinh dưỡng tốt cho người bệnh gan thì các loại đậu như đậu lăng, đậu gà, đậu Hà Lan,… được cho là thực phẩm giàu dinh dưỡng, giúp cải thiện sức khỏe đường ruột. Chế độ ăn giàu đậu còn có khả năng giúp giảm nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ không do rượu. Lạc hay còn gọi là đậu phộng cũng là một loại cây họ đậu nhưng liệu nó có tốt cho gan và bệnh gan có ăn được lạc không. Người bệnh gan có thể ăn lạc như một phần của chế độ ăn uống cân bằng tốt cho gan nhưng cần ăn khoa học, ăn theo tư vấn của bác sĩ.
Lạc là thực phẩm rẻ giàu đạm và chất béo. Hàm lượng đạm của nó thường ngang với các loại thực phẩm như trứng, sữa. Cứ 100g lạc sống có 567 calo, 6.5% nước, 25.8g protein, 16.1g carbohydrate (trong đó đường chiếm 4.7g và 8.5g chất xơ), và 49.2g chất béo (bao gồm 6.28g chất béo bão hòa, 24.43g chất béo không bão hòa đơn, 15.56g chất béo không bão hòa đa, 15.56g omega-6). Ngoài ra, lạc cũng chứa nhiều vitamin và khoáng chất như mangan, niacin, folate, thiamin và vitamin E. (1)
Vì vậy, nếu ăn lạc đúng cách có thể mang đến nhiều lợi ích cho người bệnh gan. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết trong phần nội dung dưới đây.
Người bệnh gan có ăn được lạc không? Nếu lạc được ăn một cách khoa học, theo chế độ dinh dưỡng cân bằng, nó sẽ mang đến một số lợi ích cho người bệnh gan.
Các lợi ích như:
Lạc chứa chất béo không bão hòa đơn, giúp làm giảm LDL-cholesterol (cholesterol xấu), bảo vệ sức khỏe tim mạch. Lạc cũng chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa có tác dụng ngăn chặn hấp thụ cholesterol từ thực phẩm, tăng cường hiệu quả kiểm soát mỡ máu như resveratrol, axit phenolic, flavonoid và phytosterol. Nghiên cứu tổng hợp năm 2020 và 2021 cũng gợi ý chế độ ăn giàu protein và chất béo thực vật từ lạc liên quan đến giảm tỷ lệ tử vong và cải thiện lipid máu ở bệnh nhân tiểu đường type 2. (2)
Trong điều trị bệnh gan (đặc biệt là gan nhiễm mỡ), kiểm soát cholesterol là yếu tố quyết định. Thông qua khả năng giảm cholesterol và tác động lên chuyển hóa lipid, lạc cũng mang lại tiềm năng hỗ trợ chức năng gan. Nghiên cứu trên chuột cho thấy, nguồn axit oleic dồi dào của lạc đã giúp giảm triglyceride máu, giảm tích tụ lipid ở gan và thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột, làm chậm sự tiến triển của bệnh gan nhiễm mỡ.
Mặc dù có calo và chất béo cao nhưng lạc không gây tăng cân, ngược lại có thể giúp giảm cân, duy trì cân nặng khỏe mạnh và giảm nguy cơ béo phì. Điều này là do lạc tạo cảm giác no lâu hơn từ đó làm giảm nhu cầu ăn. Ngoài ra, nguồn chất xơ từ lạc cũng có lợi cho việc giảm nguy cơ tăng cân. Theo một nghiên cứu về chế độ ăn giàu lạc ở phụ nữ khỏe mạnh, khi thay thế chất béo khác bằng loại hạt này trong 6 tháng đã giúp giảm được 3kg. Một nghiên cứu khác cũng cho thấy, thêm 89g lạc vào chế độ ăn hàng ngày trong 8 tuần không gây tăng cân. (3)
Tác dụng giảm cân của lạc có lợi cho việc ổn định cholesterol (giảm LDL-c, tăng HDL-c). Cholesterol trong máu cao liên quan đến tiểu đường và béo phì, các bệnh lý này đều là yếu tố nguy cơ của nhiều loại bệnh gan.
Lạc có chỉ số đường huyết (GI) là 14 và gánh nặng đường huyết (GL) là 1, thấp nhất trong các loại thực phẩm. Vì vậy, ăn lạc thường tốt cho người bệnh tiểu đường vì giúp chuyển hóa đường chậm và ổn định, tránh tình trạng tăng đường huyết đột ngột.
Bệnh gan có ăn được lạc không? Người bệnh gan ăn được lạc nhưng dù loại hạt này tốt như thế nào cũng cần được ăn một cách khoa học.
Lạc có lượng calo cao nhưng lại không tiêu hóa được hoàn toàn. Ví dụ như ăn 146g lạc có 207 calo thì ngay cả khi cơ thể chỉ hấp thụ được 50% – 75%, lượng calo vẫn cao khoảng 104 calo – 155 calo. Vì vậy, người bệnh cần ăn lạc có kiểm soát, không quá 250g mỗi tuần. Ăn quá nhiều lạc có thể dẫn đến dư thừa calo, tăng gánh nặng cho gan.
Vì đặc điểm phát triển dưới đất, vỏ mềm và dễ thấm nước, lạc rất dễ bị mốc, đặc biệt khi bảo quản trong môi trường có độ cao. Đậu phộng mốc sản sinh ra độc tố mycotoxin, bao gồm aflatoxin, ochratoxin, fumonisin, zearalenone và deoxynivalenol/nivalenol. Trong đó aflatoxin được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm chất gây ung thư loại 1, gây ra nhiều tác động tiêu cực đến hệ miễn dịch, tiêu hóa, tiết niệu, sinh sản, thần kinh và thậm chí gây đột biến DNA.
Đặc biệt là, aflatoxin không bị loại bỏ hoàn toàn qua chế biến hay rang, vì vậy nó vẫn tồn tại trong các sản phẩm từ lạc như bơ đậu phộng. Vì vậy cần tránh ăn các loại hạt bị mốc, đổi màu hoặc nhăn nheo.
Chế biến lạc phù hợp cho người bệnh gan là gia giảm gia vị, muối, dầu mỡ. Chỉ nên nấu lạc nguyên vị (luộc), nấu sữa lạc hoặc nấu kết hợp với các thực phẩm lành mạnh khác để bảo vệ chức năng gan.
Lạc tuy ngon, bổ dưỡng nhưng cần dùng thận trọng đối với một số người sau đây:
Lạc tốt cho gan vì vậy hãy thêm vào chế độ ăn uống hàng tuần. Dưới đây là một số cách chế biến lạc để có những món ăn lành mạnh, tốt cho gan của bạn.
Lạc luộc ít calo hơn lạc sống hoặc lạc rang, chỉ khoảng 116 calo trên 146g, so với 207 và 214 calo ở lạc sống và rang.
Cách thực hiện: Để có món lạc luộc ngon, bạn hãy chọn những củ tươi chưa già, cũng không quá non vì hạt có độ bùi, ngon ngọt nhất, không bị khô. Khi luộc, chỉ nên đổ nước xăm xắp để lạc không bị nhạt, luộc trong lửa nhỏ trong 30 phút là ăn được.
Để đổi vị thì người bệnh gan cũng có thể ăn lạc rang, nhưng không được thêm muối. Đặc biệt, người bệnh gan có cholesterol cao nên giữ lại lớp vỏ lụa khi ăn lạc rang.
Cách thực hiện: Đun chảo nóng rồi cho hạt lạc vào rang ở lửa nhỏ, đảo đều tay đến khi có mùi thơm, cắn thấy giòn bùi. Để lạc giòn hơn và dễ xát vỏ, hãy đổ ra một tờ giấy rồi bọc lại ít phút.
Canh lạc bí là món ăn bổ dưỡng nên thêm vào chế độ ăn của người bệnh gan. Bí đỏ giàu chất chống oxy hóa giúp hỗ trợ gan chuyển hóa chất béo, protein và carbohydrate, đồng thời giúp loại bỏ các độc tố ra khỏi máu.
Cách thực hiện: Rửa sạch 300g bí đỏ, thái thành miếng vừa ăn; ngâm 100g lạc trong nước khoảng một giờ. Sau đó giã lạc hơi nát, cho bí đỏ và lạc vào nồi thêm hai thìa nước mắm xào sơ rồi đổ thêm nước ninh đến khi chín mềm, Tiếp tục nêm gia vị vừa ăn, thêm hành ngò rồi thưởng thức.
Ngoài cách ăn trực tiếp, lạc còn được nấu thành sữa thơm ngon, béo bùi. Người bệnh gan nên uống sữa lạc nguyên vị, không đường.
Cách thực hiện: Ngâm 400g lạc đã rửa sạch trong nước khoảng 3 tiếng. Sau đó, đun sơ lạc khoảng 2 phút để xát bỏ lớp vỏ lụa bên ngoài. Xay nhuyễn lạc với nước, lọc bỏ bã, lấy nước cốt. Đun nước cốt khoảng 10 phút, cho sữa tươi vào khuấy đều đến khi sữa sôi lại thì tắt bếp, để nguội là dùng được.
Như vậy, đối với việc người bệnh gan có ăn được lạc không, bệnh gan có nên ăn đậu phộng không thì ăn lạc tốt cho người bệnh gan. Lạc cung cấp nhiều chất dinh dưỡng tốt cho gan nhưng nên chế biến đơn giản, không dầu, ít muối, ít đường và ăn lượng vừa phải. Ngoài ra, người bệnh gan còn nên duy trì chế độ ăn uống đa dạng, lành mạnh. Bổ sung thêm các tinh chất thiên nhiên có lợi cho gan như S.Marianum (cây kế sữa), Wasabia Japonica, Bupleurum, Rosemary và Ginger Root là biện pháp tốt cho gan. Các tinh chất này đã được chứng minh giúp thải độc và bảo vệ tế bào gan.
