Viêm cột sống dính khớp là bệnh viêm khớp mạn tính, không chỉ gây cứng, dính cột sống mà còn ảnh hưởng đến khớp cùng chậu, khớp háng, khớp gối, khớp tay,… và các điểm bám gân. Cùng ECO Pharma tìm hiểu biến chứng của viêm cột sống dính khớp và cách cải thiện qua bài viết sau.
Viêm cột sống dính khớp là tình trạng viêm ở các khớp và dây chằng của cột sống, khiến các đốt sống dính vào nhau, dẫn đến cứng khớp, kém linh hoạt, gù lưng. Bệnh có thể ảnh hưởng đến các khớp ngoại vi như khớp gối, mắt cá chân, háng.
Triệu chứng ban đầu của viêm cột sống dính khớp gồm đau, cứng ở lưng và hông, đặc biệt là vào sáng sớm hoặc sau khi nằm yên một chỗ quá lâu. Đau cổ và mệt mỏi cũng là những dấu hiệu phổ biến. Theo thời gian, các triệu chứng có thể cải thiện hoặc trở nên nghiêm trọng hơn.
Những vùng thường bị ảnh hưởng gồm: khớp cùng chậu, các đốt sống ở lưng dưới, vị trí gân và dây chằng bám vào xương (chủ yếu ở cột sống), sụn giữa xương ức và xương sườn, khớp háng, khớp vai.
Viêm cột sống dính khớp khá hiếm gặp, ước tính có khoảng 0.1% đến 1.4% dân số toàn cầu mắc phải (1). Nguyên nhân gây bệnh vẫn chưa được làm rõ, nhưng các chuyên gia đã khoanh vùng một số yếu tố nguy cơ, gồm gen HLA-B27 và môi trường. Hiện nay chưa có cách chữa khỏi dứt điểm viêm cột sống dính khớp, các phương pháp điều trị chủ yếu tập trung vào việc kiểm soát triệu chứng, cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Một số biến chứng của viêm cột sống dính khớp thường gặp gồm:
Các khớp và dây chằng ở cột sống giúp cơ thể di chuyển và thực hiện động tác cong, gập người. Viêm cột sống dính khớp làm giảm phạm vi chuyển động của cột sống, khiến người bệnh khó cử động linh hoạt, cản trở việc tập thể dục, leo cầu thang, đi lại, cúi người, quay lưng,… Trong trường hợp hiếm hoi, có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng như tàn tật.
Đặc trưng của viêm cột sống dính khớp là các đốt sống hợp nhất thành một xương duy nhất, trở nên cứng, mất khả năng uốn cong hoặc duỗi thẳng. Điều này buộc cơ thể phải điều chỉnh tư thế, gây gù lưng. Ngoài ra, tình trạng viêm có thể ảnh hưởng đến cơ và dây chằng xung quanh, làm giảm khả năng nâng đỡ cột sống, khiến hiện tượng cong vẹo nghiêm trọng hơn. Việc người bệnh ít vận động do đau nhức cũng dẫn đến mật độ khoáng chất trong xương giảm (tức loãng xương), tăng nguy cơ gãy xương do đốt sống xẹp xuống, khiến gù lưng nặng hơn.
Viêm cột sống dính khớp là bệnh tự miễn, gây viêm mãn tính, có thể làm tổn thương tim và mạch máu, tăng nguy cơ mắc các bệnh: viêm động mạch chủ, bệnh van động mạch chủ, bệnh cơ tim, rối loạn nhịp tim, bệnh tim thiếu máu cục bộ, đột quỵ. Năm 2011, các nhà nghiên cứu Canada phát hiện ra rằng người bệnh viêm cột sống dính khớp có tỷ lệ mắc bệnh tim và đột quỵ lên đến 25 – 60%, tỷ lệ mắc bệnh van tim cao hơn 58%, tỷ lệ mắc bệnh tim thiếu máu cục bộ cao hơn 37%. (2)
Viêm cột sống dính khớp có thể ảnh hưởng đến xương ức và xương sườn, khiến lồng ngực cứng, hạn chế phạm vi chuyển động, gây khó khăn khi hít thở. Điều này làm giảm khả năng thông khí của phổi, giảm dung tích phổi, tăng nguy cơ nhiễm trùng phổi hoặc các vấn đề hô hấp khác. Ngoài ra, tình trạng viêm mạn tính cũng có thể gây tổn thương mô phổi, dẫn đến các vấn đề như xơ phổi (sự phát triển mô sẹo trong phổi), khiến cơ thể khó chống lại các bệnh: cảm lạnh, nhiễm trùng đường hô hấp. (3)
Khi bệnh tiến triển, tình trạng viêm và sự thay đổi về cấu trúc của khớp có thể ảnh hưởng đến các khớp ngoại vi và cơ quan khác trong cơ thể, bao gồm hệ thần kinh. Một số biến chứng phổ biến gồm:
Một biến chứng viêm cột sống dính khớp thường gặp là viêm màng bồ đào (gồm mống mắt và thể mi), gây ra nhiều triệu chứng: đau mắt, đỏ mắt, sưng, mờ mắt, suy giảm thị lực, nhạy cảm với ánh sáng, xuất hiện đốm đen trong tầm nhìn. Nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến tổn thương mắt, thậm chí mù lòa.
Nguyên nhân được cho là liên quan đến tình trạng tự miễn dịch của người bệnh viêm cột sống dính khớp. Hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công “nhầm” các mô khỏe mạnh, bao gồm cả màng bồ đào. Ngoài ra, sự hiện diện của gen HLA-B27 cũng là một yếu tố nguy cơ.
Viêm cột sống dính khớp làm tăng nguy cơ loãng xương, khiến mật độ xương giảm, xương trở nên mỏng, yếu và dễ gãy hơn. Tình trạng này thường xảy ra với những người mắc viêm cột sống dính khớp trong thời gian dài, nhưng một số trường hợp có thể ảnh hưởng đến người mắc bệnh dưới 10 năm. Theo nghiên cứu năm 2016, hơn 50% người bệnh viêm cột sống dính khớp có mật độ khoáng chất trong xương thấp, dẫn đến nguy cơ loãng xương. (4)
Viêm cột sống dính khớp có liên quan đến những thay đổi trong hệ vi sinh đường ruột và tình trạng viêm ở hệ tiêu hóa, gây ra nhiều vấn đề: đau dạ dày, loét dạ dày, tiêu chảy. Bệnh cũng làm tăng nguy cơ mắc viêm ruột (IBD), chẳng hạn như bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng. Theo nghiên cứu, có khoảng 30% số người bệnh xuất hiện triệu chứng của hội chứng ruột kích thích (IBS), khoảng 6 – 14% mắc bệnh viêm ruột (IBD). (5)
Một nghiên cứu tại Hàn Quốc năm 2019 chỉ ra rằng, người bệnh viêm cột sống dính khớp có nguy cơ mắc trầm cảm cao hơn 2.21 lần so với người bình thường (6). Các triệu chứng càng nghiêm trọng thì càng ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tinh thần. Do đó, người bệnh viêm cột sống dính khớp cần chú ý một số dấu hiệu trầm cảm như: cảm thấy chán nản hoặc buồn bã, mất hứng thú với những việc từng yêu thích, thay đổi cảm giác thèm ăn, khó tập trung,…
Khi mắc viêm cột sống dính khớp, xương ở cột sống và háng có thể trở nên mỏng, yếu hơn do loãng xương, tăng nguy cơ gãy xương cột sống. Điều này gây nguy hiểm cho tủy sống và các dây thần kinh xung quanh, ngoài ra cũng khiến tư thế khom lưng trở nên nghiêm trọng hơn. Nghiên cứu cho thấy người bị viêm cột sống dính khớp có nguy cơ gãy xương cột sống cao hơn gấp 4 lần so với người bình thường.
Để giảm nguy cơ mắc biến chứng viêm cột sống dính khớp, người bệnh cần lưu ý:
Tùy thuộc vào nguyên nhân, mức độ và tình trạng sức khỏe của từng người bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Bạn cần tuân thủ phác đồ y khoa, bao gồm dùng thuốc, vật lý trị liệu hoặc phẫu thuật (nếu cần thiết), hỗ trợ giảm viêm, làm dịu các triệu chứng, ngăn ngừa tổn thương khớp nghiêm trọng hơn.
Thăm khám định kỳ giúp theo dõi tiến triển bệnh và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Nhờ đó bác sĩ có thể điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm như tàn phế hoặc các vấn đề liên quan đến tim mạch, thần kinh, hô hấp, mắt, tránh ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Người bệnh viêm cột sống dính khớp nên tập thể dục đều đặn, như đi bộ, bơi lội, chạy bộ, đạp xe,… không chỉ giúp giảm đau, cứng khớp mà còn duy trì sự linh hoạt của cột sống, cải thiện phạm vi chuyển động. Ngoài ra còn giúp giảm căng thẳng, stress – những biến chứng thường gặp ở người mắc viêm cột sống dính khớp.
Các chuyên gia sẽ thiết kế bài tập vật lý trị liệu phù hợp với mức độ các triệu chứng và thể trạng của người bệnh, giúp kiểm soát tình trạng đau nhức, hỗ trợ hít thở, cải thiện chức năng vận động của khớp, ngăn ngừa những biến chứng nghiêm trọng. Một số bài tập phổ biến gồm: rèn luyện tư thế, tăng cường sức mạnh, bài tập kéo giãn, bài tập hít thở sâu,…
Chế độ ăn uống khoa học: Tăng cường thực phẩm giàu canxi, vitamin D, axit béo omega-3, hỗ trợ giảm viêm và duy trì sức khỏe xương khớp như sữa, bông cải xanh, lòng đỏ trứng, cá hồi, dầu oliu, cải xoăn, cải bó xôi, cam, dâu, bưởi, cherry, ngũ cốc nguyên hạt,… Bổ sung đủ nước cho cơ thể giúp bôi trơn các khớp sụn, giảm ma sát, bảo vệ khớp. Tránh sử dụng chất kích thích, đồ uống có cồn, thực phẩm chứa nhiều muối, đường, chất béo bão hòa, tinh bột như rượu, bia, lúa mì, thức ăn nhanh (khoai tây chiên, hamburger), đồ hộp (thịt hộp, cá hộp), bánh ngọt,… vì có thể khiến tình trạng viêm trở nên nghiêm trọng hơn.
Xem chi tiết viêm cột sống dính khớp nên ăn gì, kiêng gì? để bổ sung chế độ dinh dưỡng phù hợp nhất
Kiểm soát căng thẳng: Người mắc viêm cột sống dính khớp có thể giảm stress thông qua các hoạt động như nghe nhạc, đọc sách, thiền chánh niệm hoặc dành thời gian cho gia đình, bạn bè. Nếu bạn gặp khó khăn trong việc kiểm soát căng thẳng, hãy liên hệ các chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ kịp thời.
Bỏ thuốc lá: Các thành phần trong thuốc lá có thể làm trầm trọng thêm tình trạng viêm nhiễm trong cơ thể, dẫn đến đau, cứng khớp dữ dội hơn và tăng nguy cơ biến chứng như loãng xương, gãy xương.
Viêm cột sống dính khớp có thể gây ra các biến chứng liên quan đến nhiều bộ phận khác nhau trong cơ thể. Để điều trị hiệu quả, người bệnh nên ưu tiên thăm khám tại các bệnh viện có sự kết hợp nhiều chuyên khoa, chẳng hạn như Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, để được kiểm tra toàn diện về xương khớp, tim mạch, thần kinh, hô hấp,…
Bệnh viện Tâm Anh đầu tư trang thiết bị hiện đại: Hệ thống chụp CT 768 lát cắt Somatom Drive (Siemens – Đức), hệ thống Cộng Hưởng Từ thế hệ mới MAGNETOM Amira BioMatrix (Siemens – Đức), hệ thống X-quang treo trần DigiRAD-FP (Hàn Quốc), Máy đo loãng xương bằng tia X Horizon W (Hologic – Mỹ),… hỗ trợ các y bác sĩ chẩn đoán chính xác và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả.
Bệnh viện quy tụ đội ngũ chuyên gia đầu ngành, có chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm thực tiễn, luôn không ngừng học tập và nghiên cứu, áp dụng các phương pháp, kỹ thuật tiên tiến cho từng người bệnh.
Thăm khám và điều trị kịp thời có thể giúp ngăn ngừa biến chứng của viêm cột sống dính khớp. Điều quan trọng là bạn cần tuân thủ phác đồ do bác sĩ chỉ định, thực hiện vật lý trị liệu, duy trì cân nặng phù hợp thông qua chế độ ăn uống khoa học và thói quen vận động, hỗ trợ giảm đau, cứng khớp, cải thiện độ linh hoạt, nâng cao chất lượng cuộc sống.
