Trầm cảm sau sinh xảy ra sau 6 tuần đầu sinh con, ảnh hưởng đến khoảng 6,5% – 20% phụ nữ. Các mức độ trầm cảm sau sinh dao động từ nhẹ đến nặng, để hiểu rõ hơn, bạn hãy cùng tham khảo trong bài viết sau đây của ECO Pharma.
Các mức độ trầm cảm sau sinh không được chữa trị sẽ làm ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa mẹ – con, đồng thời tác động tiêu cực đến cuộc sống gia đình, cụ thể:
Phụ nữ bị trầm cảm sau sinh kéo dài nhiều tháng, thậm chí lâu hơn có khả năng tiến triển thành rối loạn trầm cảm mãn tính. Các bà mẹ mắc chứng bệnh này có thể không thể cho con bú, gặp trở ngại trong việc tạo mối quan hệ và chăm sóc em bé, đồng thời nguy cơ tự tử cao hơn. Kể cả khi đã được điều trị, bệnh vẫn có thể phát triển các cơn trầm cảm nghiêm trọng cho phụ nữ về sau. (1)
Với trẻ nhỏ có mẹ bị trầm cảm sau sinh thường có nhiều khả năng xuất hiện các vấn đề liên quan đến cảm xúc và hành vi, bao gồm khó khăn trong việc ngủ và ăn, khóc liên tục và chậm nói.
Trầm cảm sau sinh còn ảnh hưởng đến cảm xúc của những người thân trong gia đình, đặc biệt là người chồng. Khi phụ nữ mắc trầm cảm sau sinh, khả năng người chồng hoặc đối tác cũng sẽ mắc trầm cảm.
Các mức độ trầm cảm sau sinh được phân thành 3 loại là:
Hiện tượng baby blues thường xuất hiện ở khoảng 70% phụ nữ sau khi sinh, kéo dài vài giờ hoặc tối đa 1 – 2 tuần. Trong thời gian này, phụ nữ trải qua những biến đổi tâm trạng đột ngột như cảm xúc vui mừng lẫn buồn bã không rõ nguyên nhân, khóc lóc, mất kiên nhẫn, cáu kỉnh, bồn chồn, lo âu, cô đơn đến u sầu. Đây là tình trạng bình thường và thường không cần can thiệp y tế. (2)
Hội chứng trầm cảm này xảy ra vài ngày hoặc vài tháng sau sinh, thường xuất hiện khi sinh con đầu lòng. Lúc này, phụ nữ sẽ cảm thấy buồn bã, tuyệt vọng, lo lắng, cáu kỉnh nhưng mức độ nặng nề hơn so với baby blues. Hội chứng trầm cảm sau sinh có thể làm người mẹ gặp khó khăn trong việc chăm sóc em bé và gia đình, ảnh hưởng đến khả năng làm việc và hiệu suất công việc.
Rối loạn tâm thần sau sinh nằm trong các mức độ trầm cảm sau sinh nghiêm trọng, thường xuất hiện trong vòng 3 tháng đầu sau khi sinh. Phụ nữ mắc phải hội chứng này không nhận thức được thực tế, hay gặp ảo thanh (nghe thấy tiếng nói không thực sự tồn tại) và ảo tưởng (tin vào điều không có cơ sở). Triệu chứng khác thường thấy như mất ngủ, cảm giác kích động và tức giận, đi đi lại lại, bồn chồn và các hành vi kỳ quặc. (3)
Phụ nữ bị trầm cảm sau hãy mạnh dạn chia sẻ cảm xúc, đừng ngần ngại, xấu hổ. Hãy nhanh chóng liên hệ với bác sĩ sản phụ khoa hoặc chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ trong trường hợp xuất hiện các dấu hiệu của rối loạn tâm thần sau sinh như:
Những phương pháp để cải thiện các mức độ trầm cảm sau sinh sẽ bao gồm việc dùng thuốc, liệu pháp tâm lý và tham gia nhóm hỗ trợ, cụ thể:
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng liệu pháp hành vi nhận thức giúp cải thiện triệu chứng các mức độ trầm cảm sau sinh đáng kể. Liệu pháp này tập trung vào việc kết hợp trị liệu tâm lý với thuốc thường hiệu quả hơn so với chỉ dùng một biện pháp duy nhất.
Trị liệu tâm lý bao gồm việc học và áp dụng các kỹ thuật để người mẹ thay đổi cách suy nghĩ, nhận thức, điều chỉnh suy nghĩ và hành vi sai lệch trong tư duy. Từ đó, phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề trước các tình huống khó khăn và cải thiện sự tự tin.
Thuốc chống trầm cảm là biện pháp phổ biến nhất thường dùng cho các mức độ trầm cảm sau sinh. Những loại thuốc này cần khoảng 6 – 8 tuần để phát huy tác dụng hoàn toàn. Người bị trầm cảm có thể phải thử nhiều loại khác nhau trước khi tìm ra thuốc hiệu quả, phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.
Một số loại thuốc chống trầm cảm thường dùng:
Các tác dụng phụ của thuốc chống trầm cảm thường gặp như lo lắng, rối loạn tiêu hóa, đau đầu, phụ thuộc thuốc. Đối với người cho con bú, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ để có thêm lựa chọn thuốc và cách điều trị trầm cảm sau sinh an toàn.
Các mức độ trầm cảm sau sinh tiến triển khi lượng hormone như estrogen và progesterone trong cơ thể giảm mạnh. Các nhà nghiên cứu cho rằng các thay đổi đột ngột này góp phần gây ra trầm cảm sau sinh. Vì thế, liệu pháp hormone sẽ hữu ích trong việc điều trị tình trạng này.
Mặt khác, liệu pháp hormone estrogen có thể gây ra một số tác dụng phụ như thay đổi cân nặng, buồn nôn và nôn mửa, đau bụng, đau đầu và đau nửa đầu, thay đổi dịch tiết âm đạo, rụng tóc, huyết áp cao, phù nề, tiến triển u xơ tử cung, nhiễm nấm âm đạo. Vì vậy, người mẹ nên cân nhắc kỹ lưỡng khi dùng liệu pháp này, tốt hơn hết nên thảo luận với bác sĩ về lợi ích và rủi ro.
Trầm cảm sau sinh là một vấn đề nghiêm trọng, người mẹ không nên tự điều trị mà cần khảo ý kiến của chuyên gia chăm sóc sức khỏe để được hướng dẫn chi tiết. Tuy nhiên, có một số biện pháp tự nhiên tại nhà như ăn uống lành mạnh (ăn các loại thực phẩm giàu omega-3, chất xơ và vitamin từ rau củ), tập thể dục nhẹ nhàng (ít nhất 150 phút mỗi tuần), thiền hoặc yoga, dành thời gian gần gũi với thiên nhiên có thể giúp phụ nữ cảm thấy thoải mái hơn. Các hoạt động bổ ích này sẽ hiệu quả hơn khi kết hợp chúng với các phương pháp điều trị truyền thống như dùng thuốc và trị liệu tâm lý.
Trầm cảm sau sinh khiến người mẹ cảm thấy kiệt sức và tách biệt với mọi người, do đó việc tự chăm sóc bản thân là điều cần thiết. Phụ nữ sau sinh hãy dành thời gian cho chính mình, kết nối với gia đình và bạn bè, đừng ngần ngại tìm đến sự giúp đỡ khi cần. Tham gia vào các nhóm hỗ trợ cũng là cách để người mẹ nhận được sự hỗ trợ, đồng cảm, có thêm bạn bè và không cảm thấy cô đơn.
Để phòng ngừa và hạn chế sự tiến triển của các mức độ trầm cảm sau sinh, người mẹ có thể thực hiện các bước sau:
Việc lựa chọn nơi khám và điều trị các mức độ trầm cảm sau sinh phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ nặng nhẹ của bệnh, khả năng tài chính, tình trạng sức khỏe tổng thể,… dưới đây là một số địa chỉ các bà mẹ có thể tham khảo:
Tóm lại, việc phát hiện và xử lý các mức độ trầm cảm sau sinh rất cần thiết để đảm bảo sức khỏe tinh thần cho bản thân và duy trì hạnh phúc của gia đình. Hãy chú ý đến các dấu hiệu bệnh trầm cảm sau sinh và không ngần ngại tìm sự giúp đỡ từ những chuyên gia y tế khi cần sẽ giúp người mẹ vượt qua giai đoạn khó khăn và tập trung chăm sóc em bé toàn diện.
