Dùng củ bình vôi chữa mất ngủ có hiệu quả không? Cần lưu ý gì?

Củ bình vôi chữa mất ngủ là bài thuốc cổ truyền của Việt Nam được biết đến rộng rãi. Người xưa dùng củ bình vôi chữa mất ngủ như thế nào? Thảo dược này có đặc điểm và tác dụng nào khác? Cùng ECO Pharma tìm hiểu qua bài viết sau đây.

Mất ngủ nguyên nhân do đâu?

Mất ngủ gây ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần của người bệnh, nếu tình trạng này kéo dài sẽ làm giảm trí nhớ, gây ra những cảm xúc tiêu cực và khiến bạn mất ngủ hàng đêm. (1)

• Có nhiều nguyên nhân gây mất ngủ, trong đó tuổi cao là phổ biến nhất. Càng lớn tuổi, những thay đổi về nội tiết tố bên trong cơ thể có thể diễn ra mạnh hơn làm ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
• Những áp lực từ công việc hàng ngày, các mối quan hệ xung quanh có thể khiến cho một người dễ bị stress, căng thẳng. Cơ thể lúc này sẽ sản sinh ra hormone steroid gọi là glucocorticoids. Nồng độ hormone này càng tăng cao thì bạn càng dễ mệt mỏi, cáu gắt và khó ngủ ngon giấc.
• Giờ đi ngủ và thức dậy không ổn định cũng dẫn đến khó ngủ. Điều này thường gặp ở những người thường xuyên phải làm ca đêm, tăng ca hoặc học sinh, sinh viên trong các kỳ thi cử.
• Nếu mắc các bệnh lý mãn tính và đang điều trị bằng thuốc, tác dụng phụ của thuốc có thể là nguyên nhân gây mất ngủ. Chẳng hạn như thuốc chống trầm cảm, thuốc điều trị bệnh hen suyễn hoặc huyết áp. Các thuốc này kích thích não bộ, khiến cho bạn trằn trọc, khó đi vào giấc ngủ.
• Nếu ngủ quá nhiều vào buổi trưa, ăn quá no vào buổi tối, uống nhiều nước trước khi ngủ và sử dụng các thiết bị điện tử vào ban đêm cũng có thể dẫn đến khó ngủ, thức dậy giữa đêm.
• Cà phê, rượu, bia, trà và thuốc lá – những chất kích thích chứa caffeine và nicotine kích thích thần kinh não bộ thường gây ra mất ngủ.

Ngoài ra, mắc các bệnh lý mãn tính như tim mạch, thần kinh, xương khớp, trào ngược dạ dày, tiểu đường, tuyến giáp, bệnh Alzheimer, bệnh Parkinson, chứng ngưng thở khi ngủ cũng gây khó ngủ, mất ngủ.

Tìm hiểu về cây bình vôi

Cây bình vôi có tên gọi khoa học là Stephania rotunda Lour., thuộc họ Menispermaceae. Ở một số địa phương nó còn được gọi là củ mối trôn, tử nhiên, ngải tượng, củ một. Đây là một loại dây leo lâu năm, phần thân nằm dưới mặt đất và có dạng hình xoắn, phình to được gọi là củ.

Chiều dài trung bình của cây bình vôi khoảng 10m – 20m. Củ có màu nâu sẫm, bên trong màu trắng xám. Quả của nó dạng quả hạch, có hình trứng ngược dài 6mm, khi chín có màu đỏ và vị đắng. Cuống lá tương đối mảnh, dài 5cm – 15cm, những lá đơn mọc so le với nhau, có hình trái tim. Hoa của cây bình vôi có màu xanh nhạt với những cánh nhỏ.

Ở Việt Nam, loại cây này chủ yếu được phân bố ở miền Bắc như Ninh Bình và các tỉnh miền núi như Hòa Bình, Lai Châu. Đây là các tỉnh có núi đá vôi, địa hình ưa thích của cây bình vôi. Cây bình vôi có thể thu hoạch quanh năm, chỉ cần rửa sạch, bóc vỏ, phơi khô hoặc sấy khô rồi bảo quản và sử dụng dần.

Theo nghiên cứu đăng trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ, các bộ phận khác nhau của cây bình vôi đã được sử dụng trong y học cổ truyền để điều trị khoảng 20 chứng rối loạn sức khỏe. Các phân tích hóa thực vật đã xác định được 40 alkaloid. Rễ chủ yếu chứa l-tetrahydropalmatine (l-THP), trong khi củ chứa cepharanthine và xylopinine.

Các alcaloid thể hiện khoảng mười hoạt động dược lý khác nhau. Các hoạt động dược lý chính của Stephania rotunda alkaloid là tác dụng chống co thắt, chống ung thư và điều hòa miễn dịch. Sinomenine, cepharanthine và l-stepholidine là những thành phần hứa hẹn nhất và đã được thử nghiệm trên người. Các thông số dược động học đã được nghiên cứu cho bảy hợp chất, trong đó có ba hợp chất có triển vọng nhất. (2)

Có nên dùng củ bình vôi chữa mất ngủ hay không?

Về tác dụng dược lý, củ bình vôi chữa mất ngủ rất tốt. Các nghiên cứu khoa học tìm thấy trong củ bình vôi có chứa những hợp chất như rotundin, cepharanthin, roemerin, flavonoid, vitamin và nhiều khoáng chất khác. Trong đó, rotundin (L-tetrahydropạlmatin) được xem là alcaloid, nó có tác dụng an thần, gây ngủ, giảm đau và chống co giật.

Nhiều công trình nghiên cứu đã phân tích và chiết xuất thành phần rotundin liều thấp để thêm vào các sản phẩm giúp trị mất ngủ. Bên cạnh đó, rotundin từ củ bình vôi còn có tác dụng như điều hoà nhịp tim, hạ huyết áp và giảm các cơn co thắt đường tiêu hóa, tử cung.

Theo y học cổ truyền Việt Nam, củ bình vôi có tác dụng tốt đối với những người bị mất ngủ, thường giật mình tỉnh giấc giữa đêm.

Cách dùng củ bình vôi chữa mất ngủ

Dưới đây là một số bài thuốc dùng củ bình vôi chữa mất ngủ theo y học cổ truyền:

1. Bài thuốc củ bình vôi chữa mất ngủ 1

• Nguyên liệu gồm: 8g củ bình vôi, 10 – 15 long nhãn, hạt táo chua, hạt sen, 12g lá vông.
• Cách thực hiện: Cho tất cả nguyên liệu vào nồi, đổ 500ml nước vào sắc với lửa nhỏ đến khi còn 200ml. Chia thuốc thành 2 lần uống trong ngày, trước bữa ăn 30 phút hoặc trước khi đi ngủ 30 phút.

2. Bài thuốc củ bình vôi chữa mất ngủ 2

• Nguyên liệu gồm: 12g mỗi loại củ bình vôi, vông nem, lạc tiên và 6g mỗi loại liên tâm, cam thảo.
• Cách thực hiện: Mỗi ngày sắc 1 thang thuốc để uống, nên uống trước khi đi ngủ 30 phút.

Những lưu ý khi sử dụng củ bình vôi chữa mất ngủ

Trong quá trình sử dụng củ bình vôi trị mất ngủ, bạn cần phải lưu ý một số vấn đề quan trọng như sau:

• Sử dụng với liều lượng vừa phải, tránh lạm dụng vì nó có thể kích thích hệ thần kinh trung ương và gây co giật.
• Rửa sạch củ bình vôi trước khi sắc.
• Không tự kết hợp củ bình vôi với các nguyên liệu khác không có trong các bài thuốc.
• Cần theo dõi tình trạng sức khỏe thường xuyên, nếu sau khi sử dụng củ bình vôi có triệu chứng bất thường nào cần phải ngừng sử dụng và báo ngay cho bác sĩ.
• Tìm mua nguyên liệu thuốc chất lượng, từ các cửa hàng dược liệu truyền thống uy tín hoặc từ các thầy thuốc cổ truyền uy tín.
• Không quên kết hợp biện pháp khác trong quá trình sử dụng củ bình vôi như là tập thể dục thường, ăn uống đầy đủ dưỡng chất, tránh thức khuya, ngủ không đúng giờ, giảm căng thẳng, stress.

Những tác dụng khác của củ bình vôi đối với sức khỏe

Cây bình vôi là một cây thuốc truyền thống quan trọng. Thân, lá và củ đã được sử dụng trong hệ thống y học dân gian của Campuchia, Lào, Ấn Độ và Việt Nam từ lâu đời để điều trị nhiều loại bệnh, bao gồm hen suyễn, nhức đầu, sốt và tiêu chảy ngoài tác dụng an thần và chữa bệnh mất ngủ.

• Ngăn ngừa rối loạn tiêu hóa: Theo y học cổ truyền Việt Nam, củ bình vôi có tác dụng ngăn ngừa rối loạn tiêu hóa. Ngâm rượu hoặc sắc lấy nước củ bình vôi uống sẽ giúp ổn định đường ruột, nhuận tràng dễ tiêu.
• Hỗ trợ điều trị bệnh gout: Theo y học hiện đại, thành phần L-tetrahydropalmatin có trong củ bình vôi có thể cải thiện những triệu chứng của bệnh gout. Dùng khoảng 3g – 6g củ bình vôi đem hãm với nước sôi và uống dần.
• Trị viêm nhiễm đường hô hấp, viêm phế quản, viêm họng: Củ bình vôi không những có tác dụng an thần, nó còn cải thiện tình trạng đau họng, hắt hơi do cảm cúm. Dùng khoảng 12g củ bình vôi mỗi ngày, sức khỏe của bạn sẽ cải thiện đáng kể.

Một số cách chữa mất ngủ khác

Ngoài sử dụng củ bình vôi chữa mất ngủ, một số cách chữa mất ngủ khác bạn có thể tham khảo như: (3)

• Đi ngủ và thức dậy đúng giờ: Việc duy trì một lịch trình ngủ đều đặn sẽ giúp cho cơ thể hình thành thói quen, từ đó hạn chế tình trạng bị gián đoạn trong lúc ngủ. Vì vậy, bạn cần phải đi ngủ thật sớm, cố gắng duy trì chất lượng giấc ngủ từ 7 – 8 tiếng mỗi ngày.
• Tập thể dục thường xuyên: Tập thể dục giúp cũng là một cách giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, hơn nữa nó còn tăng cường sức đề kháng, làm cho cơ thể dẻo dai và phòng ngừa một số bệnh như cơ xương khớp. Tuy nhiên, người bệnh không nên tập thể dục gần giờ đi ngủ.
• Tránh sử dụng các chất kích thích: Các chất kích thích như caffeine, nicotine, rượu có thể làm ảnh hưởng đến hệ thần kinh và não bộ. Từ đó, nó sẽ khiến tâm trạng bạn phấn chấn hơn và khó mà chìm vào giấc ngủ sâu.
• Thư giãn trước khi ngủ: Để tránh tình trạng giật mình vào ban đêm, bạn có thể đọc sách, nghe nhạc hoặc tắm nước ấm để giúp cho cơ thể thư giãn trước khi ngủ.
• Liệu pháp nhận thức hành vi: Liệu pháp này sẽ giúp bạn nhận thức và thay đổi những suy nghĩ, hành vi tiêu cực ảnh hưởng đến giấc ngủ.
• Sử dụng thảo dược: Một số loại thảo dược tự nhiên như là hoa cúc, tâm sen, củ bình vôi, lá tía tô đều có tác dụng an thần, làm thư giãn đầu óc và khiến bạn dễ ngủ hơn.
• Sử dụng thuốc: Một số loại thuốc có thể cải thiện tình trạng giấc ngủ và giúp bạn ngủ sâu hơn mà không để lại tác dụng phụ nguy hiểm. Trong đó, thuốc an thần được sử dụng để điều trị chứng mất ngủ ngắn hạn. Tuy nhiên, bạn cần sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Dùng tinh chất thiên nhiên giúp ngủ ngon: Để cải thiện tình trạng mất ngủ, giảm đau đầu, bạn có thể bổ sung thêm các tinh chất thiên nhiên như Blueberry và Ginkgo Biloba. Trong đó, Blueberry hỗ trợ chống lại các gốc tự do, bảo vệ tế bào thần kinh và mạch máu não. Còn với Ginkgo Biloba có chứa hàm lượng flavonoid và terpenoid cao, nó sẽ hỗ trợ lưu thông máu, ngăn chặn tập kết tiểu cầu và cung cấp các chất dinh dưỡng đến các vùng não bộ.

Một số câu hỏi liên quan

Dưới đây là một số câu hỏi liên quan về củ bình vôi chữa mất ngủ như là:

1. Liều lượng sử dụng củ bình vôi chữa mất ngủ như thế nào?

Theo y học cổ truyền, củ bình vôi có thể chữa chứng mất ngủ và làm an thần. Tuy nhiên, người dùng cần phải chế biến đúng cách và không nên dùng quá liều lượng cho phép. Liều dùng thông thường là từ 3g – 6g/ngày, còn với dạng thực phẩm chức năng có thành phần củ bình vôi thì liều dùng là 0.05g – 0.1g dưới dạng viên.

2. Sử dụng củ bình vôi chữa mất ngủ có tác dụng phụ gì không?

Mặc dù là thảo dược tự nhiên nhưng củ bình vôi cũng có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn khi bạn dùng quá liều. Một số người sẽ gặp phải những triệu chứng như ngộ độc, mệt mỏi, choáng váng, buồn nôn, rối loạn nhịp tim, bủn rủn chân tay. Do đó, người bệnh nên cân nhắc về tác dụng phụ có thể xảy ra và tránh dùng quá liều.

Củ bình vôi chữa mất ngủ bằng cách giúp an thần, hạ huyết áp, cải thiện tình trạng suy nhược và giúp cơ thể thư giãn mau chóng chìm vào giấc ngủ nhanh hơn. Nhưng nếu mất ngủ kéo dài, đã dùng các bài thuốc từ củ bình vôi mà không cải thiện, bạn nên đến bệnh viện thăm khám, tìm nguyên nhân và điều trị bằng các phương pháp phù hợp hơn.