Điều trị viêm gan cấp không đơn thuần là giảm nhẹ triệu chứng mà đòi hỏi phác đồ cá thể hóa dựa trên nguyên nhân gây bệnh, mức độ tổn thương gan, thể trạng từng người. Nếu được chẩn đoán sớm, chăm sóc đúng cách, đa số trường hợp có thể hồi phục hoàn toàn, cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết quá trình này qua bài viết sau.
Quá trình điều trị viêm gan cấp tính cần tuân theo nguyên tắc chính gồm nghỉ ngơi tuyệt đối, hỗ trợ chức năng gan và xử trí nguyên nhân gây bệnh.
Hỗ trợ thể trạng là bước điều trị đầu tiên, bắt buộc nhằm giảm gánh nặng chuyển hóa, tạo điều kiện cho gan tái tạo.
Việc theo dõi diễn tiến bệnh giữ vai trò then chốt trong cách điều trị viêm gan cấp, giúp đánh giá hiệu quả điều trị, phát hiện sớm biến chứng.
Mỗi tác nhân gây viêm gan cấp đều có hướng điều trị riêng biệt. Việc xác định nguyên nhân giúp hỗ trợ lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.
Song song điều trị, cần thực hiện các biện pháp dự phòng nhằm ngăn ngừa lây nhiễm, tái phát bệnh.
Tùy vào nguyên nhân gây bệnh, viêm gan cấp có diễn tiến, thời gian hồi phục khác nhau. Phân loại đúng thể bệnh giúp xây dựng chiến lược điều trị phù hợp, nâng cao hiệu quả, giảm nguy cơ biến chứng.
Viêm gan A do virus HAV lây qua đường tiêu hóa thường có tiên lượng tốt, không để lại di chứng mãn tính. Điều trị viêm gan cấp do HAV chủ yếu là hỗ trợ, người bệnh cần nghỉ ngơi, bù nước, bổ sung dinh dưỡng hợp lý và theo dõi triệu chứng.
Thông thường, bệnh sẽ hồi phục sau khoảng 2 tháng. Tuy nhiên, 10 – 15% có thể tái phát nhẹ trong vòng 6 tháng. Biến chứng nặng như suy gan tối cấp hiếm gặp, chủ yếu ở người già, người có bệnh gan nền hoặc suy giảm miễn dịch. (1)
Việc tiêm vắc xin HAV trong vòng 14 ngày sau phơi nhiễm là biện pháp dự phòng hiệu quả, giúp giảm nguy cơ tiến triển thành viêm gan cấp. Ở các nhóm nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người cao tuổi, người mắc bệnh mãn tính, có thể cân nhắc bổ sung globulin miễn dịch để tăng khả năng bảo vệ. Đối với trẻ từ 6 – 11 tháng tuổi có kế hoạch di chuyển đến vùng lưu hành dịch, nên tiêm một liều vắc xin dự phòng và tiếp tục hoàn thành phác đồ khi trẻ đủ 12 tháng tuổi.
Viêm gan B do virus HBV lây qua máu, tình dục và mẹ sang con. Hơn 90% người trưởng thành nhiễm HBV cấp tự khỏi, tạo miễn dịch bền vững. Điều trị viêm gan cấp thường không cần dùng thuốc nếu bệnh nhẹ, không biến chứng.
Trường hợp có suy gan cấp, bệnh não gan, rối loạn đông máu, đồng nhiễm HIV, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc kháng virus như tenofovir, entecavir. Việc theo dõi men gan, triệu chứng, chỉ số đông máu cũng rất cần thiết trong suốt quá trình điều trị.
Để phòng bệnh, người chưa có miễn dịch nên tiêm đủ 3 mũi vắc xin viêm gan B. Ngoài ra, cần tầm soát viêm gan C, D và HIV ở nhóm nguy cơ cao.
Viêm gan C cấp có nguy cơ chuyển sang mãn tính nếu không điều trị kịp thời. Khoảng 20 – 50% người bệnh thường tự khỏi, nhưng hiện nay xu hướng điều trị sớm được khuyến khích nhằm giảm biến chứng và ngăn ngừa lây lan.
Điều trị viêm gan cấp do HCV cần dùng thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAA), như sofosbuvir/velpatasvir hoặc glecaprevir/pibrentasvir, kéo dài 6 – 12 tuần. Trước điều trị, cần định lượng HCV RNA, kiểm tra men gan và đánh giá nguy cơ lây nhiễm. (2)
Các trường hợp đồng nhiễm HIV, tải lượng virus cao hoặc có hành vi nguy cơ (tiêm chích, quan hệ không an toàn) nên được ưu tiên điều trị ngay.
Viêm gan cấp do thuốc (DILI) xảy ra khi gan phản ứng độc với thuốc, hóa chất. Chữa viêm gan cấp tính do thuốc bắt đầu bằng việc ngừng dùng thuốc nghi ngờ.
Đối với ngộ độc paracetamol, N-acetylcysteine (NAC) là thuốc giải độc đặc hiệu, nên cho người bệnh dùng càng sớm càng tốt để giảm tổn thương gan, cải thiện tiên lượng. Trong quá trình theo dõi, cần đánh giá thường xuyên men gan, chỉ số đông máu (INR) và các dấu hiệu suy gan cấp.
Nếu người bệnh có biểu hiện nặng như INR > 1,5, vàng da tiến triển, rối loạn tri giác, cần chuyển viện khẩn cấp để đánh giá chỉ định ghép gan.
Điều trị viêm gan cấp do rượu đòi hỏi người bệnh phải bỏ rượu hoàn toàn để phục hồi chức năng gan.
Đối với những trường hợp nặng có điểm Maddrey DF ≥ 32, có thể cân nhắc chỉ định dùng prednisolone 40mg/ngày trong 28 ngày nhằm cải thiện tỷ lệ sống. Bên cạnh đó, người bệnh cũng cần bổ sung dinh dưỡng hợp lý để hỗ trợ phục hồi, khuyến nghị nạp 1600 – 2000 kcal/ngày, 60 – 100 gram protein/ngày tùy theo khả năng dung nạp và mức độ bệnh. (3)
Trong các thể viêm gan rượu tiến triển nhanh, không đáp ứng điều trị đơn thuần, có thể bổ sung thêm N-acetylcysteine (NAC) hoặc cân nhắc dùng yếu tố kích thích khuẩn lạc hạt trung tính (G-CSF) để hỗ trợ chức năng gan.
Trường hợp người bệnh chuyển sang xơ gan mất bù, không cải thiện với điều trị nội khoa, cần được đánh giá sớm chỉ định ghép gan nhằm duy trì sự sống, phòng ngừa biến chứng nặng hơn.
Xem thêm thông tin viêm gan cấp chữa được không?
Việc điều trị viêm gan cấp cần được tiến hành nghiêm túc, có sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa. Tuân thủ đúng hướng dẫn sẽ giúp kiểm soát triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng, hỗ trợ gan phục hồi hiệu quả.
Dưới đây là những lưu ý quan trọng, người bệnh cần ghi nhớ:
Điều trị viêm gan cấp có thể kéo dài trong vài tuần đến vài tháng, tùy thể bệnh và đáp ứng từng cá nhân. Người bệnh cần kiên trì thực hiện đúng phác đồ, giữ tâm lý ổn định, phối hợp chặt chẽ với bác sĩ để đạt kết quả điều trị tối ưu.
Bên cạnh tuân thủ điều trị, người bệnh có thể bổ sung một số hoạt chất tự nhiên như Wasabia và S. Marianum để hỗ trợ điều hòa hoạt động của tế bào Kupffer – một trong những tế bào miễn dịch khi bị kích hoạt quá mức bởi các yếu tố gây hại sẽ sản sinh ra nhiều chất gây viêm làm tổn thương tế bào gan.
Hai hoạt chất này giúp giảm độ nhạy cảm của thụ thể TLR, đồng thời kích hoạt protein bảo vệ Nrf2, từ đó làm dịu phản ứng viêm, hỗ trợ giải độc gan. Sự kết hợp giữa Wasabia và S. Marianum góp phần hạn chế tổn thương tế bào gan, ngăn ngừa viêm gan tiến triển thành xơ gan, suy gan, ung thư gan.
Dưới đây là giải đáp một số câu hỏi phổ biến liên quan đến điều trị viêm gan cấp, giúp người bệnh hiểu đúng, có hướng xử trí phù hợp:
Thời gian điều trị thường dao động dưới 2 tháng. Tuy nhiên, khoảng 10 – 15% trường hợp có thể gặp tình trạng tái phát triệu chứng kéo dài đến 6 tháng.
Phần lớn các trường hợp nhẹ có thể điều trị tại nhà với chế độ nghỉ ngơi, dinh dưỡng và bù nước hợp lý. Tuy nhiên, khi bệnh diễn tiến nặng như mất nước nghiêm trọng, rối loạn đông máu, suy gan cấp, người bệnh cần được nhập viện theo dõi, xử trí chuyên sâu.
Nhiều trường hợp viêm gan cấp có thể tự hồi phục mà không cần dùng thuốc đặc trị. Tuy vậy, việc được theo dõi, chăm sóc y tế đúng cách sẽ giúp kiểm soát triệu chứng, phòng ngừa diễn tiến thành mãn tính, biến chứng nguy hiểm tốt hơn.
Hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu cho đa số thể viêm gan cấp, ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt (như viêm gan B cấp nặng, ngộ độc thuốc). Phác đồ điều trị chủ yếu vẫn là chăm sóc hỗ trợ. Đối với viêm gan A, globulin miễn dịch có thể được dùng trong vòng 14 ngày sau phơi nhiễm để giảm nguy cơ phát bệnh.
Đối với các thể bệnh nhẹ, điều trị tại nhà hoàn toàn khả thi nếu người bệnh được nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống hợp lý, tránh các yếu tố gây độc cho gan như rượu bia, thuốc không kê đơn. Quan trọng nhất là tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và tái khám đúng hẹn.
Người bệnh nên đến các cơ sở y tế có chuyên khoa Tiêu hóa – Gan – Mật để được chẩn đoán, điều trị đúng hướng. Một số địa chỉ uy tín bao gồm:
Việc điều trị viêm gan cấp hiệu quả phụ thuộc vào chẩn đoán sớm, tuân thủ phác đồ, lựa chọn cơ sở y tế uy tín. Người bệnh cần chủ động theo dõi sức khỏe, kết hợp chăm sóc hỗ trợ đúng cách để gan có cơ hội phục hồi hoàn toàn, tránh biến chứng về sau.
