Giảm sắc tố da dạng giọt tự phát là dạng rối loạn sắc tố lành tính thường xuất hiện ở người trưởng thành, nhất là sau tuổi trung niên. Người bệnh xuất hiện những đốm trắng nhỏ, tròn, nhạt màu hơn vùng da xung quanh, tập trung ở cẳng tay – chân, vai và lưng trên. Mặc dù không gây đau, ngứa, các đốm này vẫn ảnh hưởng đến thẩm mỹ. Cùng theo dõi bài viết sau của ECO Pharma để hiểu rõ hơn về tình trạng này.
Giảm sắc tố da dạng giọt tự phát (Idiopathic Guttate Hypomelanosis – IGH) là tình trạng da mất hoặc giảm melanin mà không phải do bất kỳ bệnh lý nào. Các đốm trắng nhỏ dần xuất hiện rõ ràng, thường có hình tròn hoặc bầu dục, đường kính trung bình 2 – 5mm, đôi khi lớn đến 1,5cm. Bề mặt vùng da tổn thương thường mịn, không bong tróc, không sưng viêm và cũng không gây cảm giác khó chịu. (1)
Các nghiên cứu ghi nhận, IGH xảy ra ở mọi chủng tộc, mọi giới và mọi loại da. Tỷ lệ mắc bệnh tăng dần theo tuổi. Khoảng 87% người trên 40 tuổi xuất hiện ít nhất một đốm trắng trên da và gần 80% người trên 70 tuổi bị ảnh hưởng rõ rệt. Tuy nhiên tình trạng vẫn có thể gặp ở người trẻ từ 20 – 30 tuổi với tỷ lệ thấp hơn. (2)
Đến nay nguyên nhân gây bệnh vẫn chưa được xác định, song nhiều yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận:
Tình trạng này không nguy hiểm nhưng phản ánh quá trình lão hóa da và tổn thương tích lũy do ánh nắng qua nhiều năm.
Tổn thương xuất hiện dưới dạng những đốm nhỏ hình giọt nước, có hình tròn hoặc bầu dục, màu trắng sữa hoặc trắng nhạt, viền rõ nhưng phẳng mịn. Kích thước thường dao động từ 2 – 5mm, đôi khi lớn hơn một chút.
Những đốm giảm sắc tố này thường tập trung tại các vùng da hở, thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng như cẳng tay, cẳng chân, ngực, lưng, mặt. Ở người có làn da sẫm màu, các đốm trắng này nổi bật và dễ nhận thấy hơn gây cảm giác da không đều màu. Bệnh diễn tiến âm thầm và hiếm khi tự hồi phục. Theo thời gian số lượng đốm trắng có xu hướng tăng dần cùng với tuổi tác và mức độ phơi nhiễm trước nắng.
Mặc dù giảm sắc tố da dạng giọt tự phát là tình trạng lành tính, không gây tổn hại đến sức khỏe thể chất nhưng lại ảnh hưởng đến tâm lý và chất lượng sống của người mắc, chủ yếu do yếu tố thẩm mỹ.
Về mặt thể chất IGH không gây đau, ngứa, viêm, cũng không làm thay đổi chức năng cơ thể. Người bệnh vẫn có thể sinh hoạt, làm việc, vận động hoặc tập thể dục bình thường. Vì vậy xét về y học đây là bệnh lý vô hại, tuy nhiên lại là nguồn gây mặc cảm về ngoại hình đối với nhiều người.
Khi mắc bệnh các đốm trắng thường xuất hiện ở những vùng dễ nhận thấy như cẳng tay, cẳng chân, mặt. Sự khác biệt rõ giữa vùng da bị tổn thương, phần da xung quanh khiến người bệnh mặc cảm, ngại giao tiếp, nhất là phụ nữ và người có làn da sẫm màu. Việc thay đổi sắc tố da thậm chí còn dễ bị hiểu lầm là bệnh có khả năng lây lan, khiến người mắc phải bị kỳ thị, dần thu mình, ngại tham gia các hoạt động cộng đồng.
Giảm sắc tố dạng giọt tự phát được chẩn đoán chủ yếu dựa trên biểu hiện lâm sàng. Để nhận biết bệnh không quá phức tạp, bác sĩ thường dựa vào quan sát trực tiếp, soi da (dermatoscopy) và chỉ vài trường hợp đặc biệt mới cần sinh thiết mô bệnh học để khẳng định.
Hầu hết các trường hợp, bác sĩ có thể xác định IGH qua quan sát trực tiếp. Người bệnh thường xuất hiện những đốm nhỏ, hình tròn, bầu dục, màu trắng, nhạt hơn vùng da xung quanh, kích thước khoảng 2 – 5mm, bề mặt nhẵn, không viêm, không bong vảy và không ngứa. Các đốm này thường nằm ở cẳng tay, cẳng chân, vai hoặc ngực.
IGH không liên quan đến bệnh lý toàn thân hay rối loạn nội tiết, giúp phân biệt dễ dàng với bệnh bạch biến hoặc giảm sắc tố sau viêm.
Soi da là giúp bác sĩ nhận diện chính xác hình thái và giai đoạn diễn tiến của giảm sắc tố dạng giọt.
Dưới kính soi da có thể thấy nhiều mẫu hình đặc trưng, bao gồm:
Ở giai đoạn đầu, hình ảnh soi da thường cho thấy mẫu nebuloid, với viền mờ và ranh giới không rõ. Khi bệnh tiến triển lâu ngày, các mẫu amip, cánh hoa hoặc lông vũ lại xuất hiện phổ biến hơn.
Ngoài ra, kính soi da còn ghi nhận các đặc điểm sau:
Những dấu hiệu đặc trưng này giúp bác sĩ phân biệt giảm sắc tố da dạng giọt với những bệnh lý khác như bạch biến, giảm sắc tố sau viêm hoặc lichen xơ cứng.
Trong các trường hợp tổn thương không điển hình hoặc nghi ngờ mắc bệnh lý khác, bác sĩ có thể sinh thiết da để phân tích mô học. Đặc điểm mô của bệnh giảm sắc tố da dạng giọt tự phát gồm:
Người bệnh có thể yên tâm bởi giảm sắc tố da dạng giọt là tình trạng lành tính, không nguy hiểm và không bắt buộc phải điều trị. Tuy nhiên do tia UV là yếu tố thúc đẩy và làm bệnh tiến triển nặng hơn nên cần bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời. Người bệnh nên thường xuyên thoa kem chống nắng phổ rộng, mặc quần áo dài tay, đội mũ rộng vành, đồng thời tránh ra ngoài trong khung giờ nắng gắt từ 10h – 16h.
Ngoài biện pháp phòng ngừa, một số liệu pháp hỗ trợ cải thiện sắc tố da đã được áp dụng với hiệu quả khác nhau, bao gồm:
Tất cả các phương pháp này cần được chỉ định và theo dõi bởi bác sĩ da liễu vì có thể gây tác dụng phụ tạm thời như ban đỏ, tăng sắc tố sau viêm. Đặc biệt các nghiên cứu gần đây ghi nhận, phối hợp quang nhiệt phân đoạn với thuốc ức chế calcineurin hoặc vi kim kết hợp vi tiêm 5-fluorouracil bằng thiết bị xăm y khoa có khả năng kích thích tái tạo tế bào hắc tố, mở ra hướng điều trị mới tiềm năng trong tương lai.
=> Có thể bạn quan tâm: Tìm hiểu về bệnh giảm sắc tố dạng dát tiến triển (PMH)
Giảm sắc tố da dạng giọt tự phát là bệnh da lành tính nhưng có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ và tâm lý người bệnh. Việc bảo vệ da khỏi ánh nắng, duy trì chăm sóc da đúng cách sẽ giúp kiểm soát và cải thiện sắc tố hiệu quả. Nếu được tư vấn đúng và áp dụng biện pháp phù hợp, người bệnh hoàn toàn có thể giữ làn da khỏe mạnh, đều màu, tự tin hơn trong cuộc sống hàng ngày.
