Cách dùng hydroquinone trị nám hiệu quả và lưu ý không nên xem nhẹ

Hydroquinone trị nám là giải pháp cải thiện tình trạng tăng sắc tố, làm sáng da được nhiều chuyên gia tin dùng. Để đạt hiệu quả tối ưu, tránh tác dụng phụ bạn cần hiểu rõ về cơ chế của hydroquinone trong điều trị nám. Cùng ECO Pharma theo dõi bài viết sau để nắm rõ tác dụng, các dạng bào chế, cách dùng cũng như những lưu ý cần biết về hydroquinone.

Tác dụng của hydroquinone đối với làn da

Hydroquinone là hoạt chất có tác dụng tẩy trắng da, được bào chế dưới dạng kem, gel, nhũ tương hoặc lotion bôi ngoài da. Người dùng có thể thoa trực tiếp sản phẩm chứa hydroquinone lên vùng da cần điều trị. Trong lĩnh vực da liễu, trị nám hydroquinone và tăng sắc tố da được ứng dụng rộng rãi. Tùy vào nồng độ, các sản phẩm chứa hydroquinone có thể được bán tự do hoặc cần bác sĩ kê đơn. (1)

Các bệnh lý thường được chỉ định điều trị bằng hydroquinone bao gồm:

• Nám da: Tình trạng da xuất hiện các mảng nâu, xám nâu, phổ biến ở má, mũi, trán và cằm. Nám còn phát triển ở những khu vực thường xuyên tiếp xúc ánh nắng như cổ và cẳng tay.
• Tàn nhang: Đây là những đốm nhỏ màu nâu nhạt, nâu sẫm, thường gặp ở người có làn da sáng. Chúng hiện rõ hơn khi tiếp xúc với ánh sáng mặt trời.
• Đốm đồi mồi: Đồi mồi là những tổn thương sắc tố phẳng, có màu nâu, kích thước từ 0,2cm – 2cm. Các đốm này thường xuất hiện ở những vùng da tiếp xúc với tia UV lâu ngày như mặt, mu bàn tay.
• Sẹo mụn: Sau khi mụn trứng cá khỏi, quá trình tự phục hồi da đôi khi hình thành sẹo kèm theo tăng sắc tố sau viêm, khiến bề mặt da không đều màu.
• Các công dụng thẩm mỹ khác: Hydroquinone còn được dùng với mục đích làm sáng da vì lý do thẩm mỹ. Một số người lựa chọn phương pháp này để cải thiện màu da, tăng tự tin và hình ảnh bản thân.

Hydroquinone có khả năng trị nám được không?

Hydroquinone trị nám nhờ cơ chế ức chế tổng hợp melanin – sắc tố tạo màu cho da. Khi thoa lên vùng cần điều trị, hydroquinone làm giảm hoạt động của enzyme tyrosinase, hạn chế sản xuất melanin, giúp làm sáng, đều màu những vùng da sạm do nám. Một số nghiên cứu cho thấy, việc kết hợp hydroquinone với các hoạt chất hỗ trợ như axit kojic có thể tăng cường hiệu quả làm mờ sắc tố, cải thiện nám nhanh hơn. (2)

Tuy nhiên, dùng hydroquinone cần thận trọng, bởi các nghiên cứu trên động vật ghi nhận, lạm dụng hoạt chất này sẽ gây mỏng da, tăng nhạy cảm với tia UV, kích thích phản ứng viêm và tăng nguy cơ tổn thương da. Ngoài ra, việc dùng hydroquinone kéo dài với liều cao còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến gan, tuyến giáp và thị lực.

Do đó, mặc dù hydroquinone hiệu quả cao trong việc trị nám, nhưng cần dùng đúng cách, dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ da liễu để đảm bảo an toàn, hạn chế tối đa tác dụng phụ.

Các dạng sản phẩm hydroquinone trên thị trường

Hiện nay, các sản phẩm trị nám hydroquinone được bào chế đa dạng, đáp ứng nhu cầu điều trị, phù hợp với từng loại da khác nhau.

1. Theo nồng độ hydroquinone

• Hydroquinone 2%: Thường được dùng để xử lý các vấn đề tăng sắc tố nhẹ như tàn nhang, đốm đồi mồi. Các sản phẩm ở nồng độ này thường không cần kê đơn.
• Hydroquinone 4%: Được bác sĩ da liễu kê đơn trong các trường hợp tăng sắc tố nặng hơn, điển hình như điều trị nám da.

2. Dạng đơn chất hoặc dạng phối hợp

• Dạng đơn chất: Các sản phẩm chứa hydroquinone đơn thuần, tập trung vào việc làm sáng da các vùng tăng sắc tố khu trú.
• Dạng phối hợp (Triple Therapy): Đây là sự kết hợp giữa hydroquinone, tretinoin và corticosteroid trong cùng một sản phẩm. Công thức này giúp tăng cường hiệu quả điều trị các rối loạn sắc tố khó kiểm soát như nám nặng.

3. Theo dạng bào chế

• Kem (cream): Dạng nhũ tương bán rắn, dễ thoa, thích hợp để điều trị các rối loạn tăng sắc tố diện rộng.
• Huyết thanh (serum): Có kết cấu lỏng, thấm nhanh, cô đặc, phù hợp để điều trị các vùng da tăng sắc tố nhỏ.
• Gel: Dạng bán rắn, ít nhờn, lý tưởng cho da dầu, da dễ nổi mụn.
• Lotion: Dạng lỏng hoặc bán lỏng, ngoài khả năng làm sáng da còn bổ sung dưỡng ẩm, thích hợp cho da khô, da nhạy cảm.

Hướng dẫn cách dùng hydroquinone trị nám hiệu quả

Hydroquinone trị nám có thể bôi tại chỗ, trực tiếp lên vùng da tăng sắc tố. Thông thường, nên thoa 2 lần mỗi ngày trong vòng 3 tháng. Sau thời gian này, người dùng có thể duy trì hiệu quả bằng cách giảm tần suất bôi xuống còn 2 lần mỗi tuần. Nếu không thấy cải thiện sau 3 tháng điều trị, cần ngưng ngay và xác định lại nguyên nhân gây tăng sắc tố.

Để trị nám bằng hydroquinone đạt hiệu quả, an toàn, cần tuân thủ các bước sau:

• Thử nghiệm trước trên vùng da nhỏ khoảng 1 cm. Nếu sau 24 giờ không xuất hiện dị ứng, mẩn đỏ, có thể tiến hành bôi trên vùng da bị nám.
• Hãy thoa một lớp mỏng mỗi ngày. Nếu sau một tuần không có dấu hiệu kích ứng, có thể tăng lên 2 lần mỗi ngày.
• Tránh bôi lên các vùng da nhạy cảm như mắt, miệng, mũi.
• Không dùng đồng thời với các sản phẩm chứa benzoyl peroxide để tránh phản ứng phụ.
• Sau khi bôi hydroquinone, nên chờ ít nhất 10 phút trước khi thoa kem chống nắng hoặc trang điểm.
• Luôn dùng kem chống nắng phổ rộng với chỉ số SPF tối thiểu 50, kết hợp mặc quần áo bảo hộ và tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng.
• Ngưng sử dụng ngay nếu xuất hiện đỏ da, bong tróc, ngứa, chảy dịch.

Lưu ý khi quan trọng khi dùng hydroquinone trị nám

Mặc dù hydroquinone trị nám là phương pháp điều trị hiệu quả, khi dùng bạn cần lưu ý những điều sau để đảm bảo an toàn, hạn chế tác dụng phụ:

• Tham khảo ý kiến của bác sĩ da liễu: Trước khi bôi, cần được bác sĩ thăm khám và chỉ định nồng độ phù hợp. Tránh tự ý dùng các sản phẩm chứa hydroquinone nồng độ cao (trên 2%), không rõ nguồn gốc.
• Luôn thử nghiệm trước: Thoa thử trên vùng da nhỏ như mặt trong cánh tay, sau tai trong 24 giờ để kiểm tra độ dung nạp.
• Tuân thủ liều lượng, tần suất: Chỉ thoa 1 – 2 lần/ngày theo hướng dẫn. Thoa một lớp mỏng đúng vùng nám, tránh lan rộng sang da lành.
• Tránh bôi lên vùng da nhạy cảm: Không thoa lên mắt, miệng, cánh mũi hoặc vùng da đang tổn thương.
• Bắt buộc chống nắng hàng ngày: Hydroquinone làm tăng nhạy cảm ánh sáng, cần dùng kem chống nắng SPF từ 50 trở lên, tái thoa sau mỗi 2 – 3 giờ nếu hoạt động ngoài trời.
• Không kết hợp bừa bãi: Tránh dùng hydroquinone cùng lúc với benzoyl peroxide, resorcinol hoặc sản phẩm tẩy tế bào chết mạnh (AHA, BHA) nếu không có chỉ định của bác sĩ.
• Theo dõi phản ứng da: Nếu xuất hiện đỏ, ngứa, rát, bong tróc bất thường, cần ngưng dùng ngay và đi khám để kiểm tra.
• Không lạm dụng: Hydroquinone chỉ nên dùng tối đa 3 – 6 tháng. Sử dụng quá thời gian khuyến cáo có thể gây ochronosis (tình trạng da sạm màu vĩnh viễn).
• Thận trọng với phụ nữ mang thai và cho con bú: Nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng.
• Chọn sản phẩm uy tín: Chỉ mua hydroquinone từ các nhà thuốc, thương hiệu uy tín, có kiểm định rõ ràng để đảm bảo chất lượng, an toàn.

Ưu và nhược điểm khi sử dụng hydroquinone

Bên cạnh hiệu quả điều trị nám bằng hydroquinone, hoạt chất này cũng tiềm ẩn một số rủi ro cần cân nhắc kỹ lưỡng.

1. Ưu điểm

• Hiệu quả cao với tăng sắc tố: Hydroquinone giúp làm mờ các đốm nâu rõ rệt, nám da, các loại tăng sắc tố khác nhờ khả năng ức chế sản xuất melanin.
• Kết quả nhanh: Người dùng thường nhận thấy sự cải thiện sắc tố da sau 4 – 6 tuần áp dụng liên tục, nếu kết hợp đúng cách với chống nắng.
• Dễ dàng tiếp cận: Sản phẩm chứa hydroquinone có mặt ở cả dạng kê đơn và không kê đơn, phù hợp với nhiều đối tượng, nhu cầu điều trị khác nhau.

2. Nhược điểm

• Nguy cơ kích ứng: Hydroquinone có thể gây đỏ, rát, châm chích ở những người có làn da nhạy cảm.
• Nguy cơ mắc ochronosis: Việc dùng kéo dài không kiểm soát có thể dẫn đến ochronosis – tình trạng da sẫm màu vĩnh viễn thay vì sáng lên.
• Không phù hợp với mọi loại da: Ở những người có tông da tối màu tự nhiên, hydroquinone dễ gây tăng sắc tố ngược, khiến da sậm màu hơn.

Các tác dụng phụ thường gặp khi bôi hydroquinone

Mặc dù hydroquinone trị nám hiệu quả, người dùng cần lưu ý các tác dụng phụ sau để can thiệp kịp thời.

• Kích ứng da: Đỏ da, nóng rát, châm chích nhẹ thường gặp khi mới dùng.
• Da khô, bong tróc: Các vùng da quanh mũi, mắt dễ bị khô, bong vảy khi tiếp xúc lâu dài với hydroquinone.
• Đảo ngược sắc tố: Một số trường hợp hiếm gặp, hiện tượng vùng da điều trị tạm thời sẫm màu trước khi dần sáng trở lại.
• Viêm da tiếp xúc: Dị ứng với hydroquinone có thể gây viêm da tiếp xúc, dẫn đến đỏ, ngứa, sưng, bong tróc da.
• Rối loạn sắc tố không đều: Việc thoa hydroquinone không đều, sai kỹ thuật có thể khiến da loang lổ, không đều màu.
• Các tác dụng phụ khác: Một số người có thể gặp tình trạng ban đỏ, ngứa hoặc kích ứng tại vùng bôi thuốc.

Để hạn chế rủi ro khi dùng hydroquinone điều trị nám, bạn nên thử sản phẩm trên một vùng da nhỏ để kiểm tra dị ứng, dưỡng ẩm cho da bằng kem dưỡng không mùi, hạn chế thành phần gây kích ứng. Luôn thoa kem chống nắng phổ rộng SPF từ 50 trở lên mỗi ngày, bôi lại sau 2 – 3 giờ khi ra ngoài. Thời gian dùng hydroquinone nên giới hạn trong 3 – 6 tháng, tránh lạm dụng để phòng ngừa tác dụng phụ tích lũy. Ngoài ra, tránh bôi lên vùng da nhạy cảm như quanh mắt, mũi, miệng để giảm nguy cơ kích ứng.

Những câu hỏi liên quan

Trong quá trình dùng hydroquinone trị nám, nhiều người thường có những thắc mắc sau:

1. Kết hợp hydroquinone với thành phần nào trị nám hiệu quả hơn?

Kết hợp hydroquinone điều trị nám với retinoic axit (tretinoin) và corticosteroid có thể tăng cường hiệu quả. Tretinoin thúc đẩy quá trình tái tạo tế bào da, giúp hoạt chất thấm sâu hơn, trong khi corticosteroid giảm viêm, hạn chế kích ứng da do hydroquinone gây ra. Bộ ba này thường được áp dụng trong các phác đồ điều trị nám trung bình đến nặng. (3)

Xem thêm: Retinol trị nám có hiệu quả không?

2. Sản phẩm nào nên tránh dùng chung với hydroquinone?

Khi thoa hydroquinone, tránh dùng chung với các sản phẩm chứa peroxide như benzoyl peroxide, hydrogen peroxide vì sự tương tác này có thể gây đổi màu da. Đồng thời, nên hạn chế dùng cùng lúc với axit alpha hydroxy (AHA), BHA hoặc các sản phẩm tẩy tế bào chết mạnh để tránh gây kích ứng.

3. Có nên dùng hydroquinone lâu dài không?

Không nên thoa hydroquinone trị nám kéo dài liên tục. Vì việc này dễ làm tăng nguy cơ mắc ochronosis, tình trạng da sạm xanh đen khó hồi phục. Thời gian điều trị an toàn thường giới hạn tối đa 3 – 6 tháng.

4. Phụ nữ mang thai có dùng được hydroquinone không?

Trong thai kỳ, phụ nữ được khuyên không nên dùng hydroquinone trị nám. Hoạt chất này chưa được chứng minh an toàn tuyệt đối cho thai nhi. Vì vậy, để đảm bảo sức khỏe mẹ và bé, nên chọn các phương pháp chăm sóc da an toàn hơn thay vì dùng hydroquinone.

5. Dùng hydroquinone bị sạm da thì phải làm sao?

Trong một số trường hợp, da có thể sẫm màu tạm thời khi mới dùng hydroquinone do tích tụ tế bào chết chứa melanin. Để cải thiện, bạn nên duy trì quy trình chăm sóc da nhẹ nhàng, rửa mặt đúng cách, tẩy tế bào chết bằng sản phẩm dịu nhẹ. Nếu tình trạng sạm da kéo dài, cần ngưng dùng sản phẩm và tham khảo ý kiến bác sĩ da liễu để được tư vấn hướng khắc phục phù hợp.

Hydroquinone trị nám mang lại hiệu quả rõ rệt trong điều trị tăng sắc tố, nhưng cần dùng đúng cách, thận trọng để hạn chế tác dụng phụ. Bên cạnh chăm sóc da từ bên ngoài, bạn nên nuôi dưỡng làn da khỏe mạnh từ bên trong bằng cách bổ sung các dưỡng chất như Sakura, Pomegranate. Những thành phần này có khả năng ức chế hoạt động của tế bào melanocyte, giảm sản xuất melanin, kích thích tổng hợp collagen, hỗ trợ bảo vệ da trước tác hại của tia UV.