Laser excimer là một trong những công nghệ tiên tiến nhất hiện nay được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực nhãn khoa, đặc biệt là trong phẫu thuật điều chỉnh tật khúc xạ như cận thị, viễn thị và loạn thị. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết về cơ chế hoạt động, ưu điểm và ứng dụng thực tế của công nghệ laser excimer là gì ngay sau đây.
Laser excimer là một nhóm các loại laser xung hoạt động trong vùng tử ngoại (UV) của quang phổ. Nguồn phát tia của chúng được tạo ra nhờ phóng điện nhanh trong môi trường khí áp suất cao, bao gồm hỗn hợp giữa một loại khí hiếm như krypton, argon hoặc xenon và một loại khí halogen như fluor hoặc hydro clorua. Sự kết hợp cụ thể giữa khí hiếm và khí halogen sẽ quyết định bước sóng phát ra (1).
Công nghệ này hoạt động bằng cách phát ra tia cực tím lạnh có bước sóng cố định (thường là 193 nanomet) giúp loại bỏ chính xác từng phần mô giác mạc. Khi bề mặt giác mạc được tái tạo đúng hình dạng, các tia sáng sẽ hội tụ chuẩn xác lên võng mạc từ đó cải thiện thị lực rõ rệt.
Tia laser này tạo ra các xung năng lượng cao, chỉ tác động đến lớp mô rất mỏng trên giác mạc, có thể loại bỏ từng lớp mô nhỏ chỉ khoảng 0,25 micromet trong mỗi lần chiếu. Toàn bộ quá trình được điều khiển bằng máy vi tính với chương trình được thiết lập chính xác theo lỗi khúc xạ của từng bệnh nhân. Bác sĩ sẽ nhập các thông số cần thiết để laser định hình lại giác mạc theo đúng chỉ số riêng, đảm bảo độ chính xác và an toàn tối đa cho mỗi ca điều trị (2).
Nhờ khả năng tái tạo bề mặt giác mạc chính xác đến từng micron, công nghệ laser giúp phục hồi thị lực rõ nét và ổn định lâu dài cho người bệnh. Những ứng dụng phổ biến bao gồm:
Laser Excimer được ứng dụng trong nhiều kỹ thuật điều chỉnh tật khúc xạ như LASIK, PRK, LASEK và Epi-LASIK. Mỗi phương pháp có đặc điểm riêng về quy trình và thời gian hồi phục giúp bác sĩ lựa chọn phù hợp với tình trạng giác mạc và nhu cầu của từng người bệnh.
>>> Xem thêm: Mổ mắt Femto Lasik là gì?
Phương pháp laser có ưu và nhược điểm như sau:
Laser Excimer là một trong những công nghệ được ứng dụng nhiều trong lĩnh vực phẫu thuật điều chỉnh tật khúc xạ nhờ khả năng điều chỉnh giác mạc với độ chính xác cực cao. Loại laser này có thể loại bỏ từng lớp mô mỏng ở mức vi mô giúp tái tạo lại hình dạng giác mạc chính xác theo cấu trúc riêng của từng người. Nhờ đó ánh sáng được hội tụ chính xác hơn lên võng mạc, mang lại thị lực rõ nét và ổn định trong thời gian dài.
Khác với các loại laser gây sinh nhiệt, excimer hoạt động theo cơ chế phá vỡ liên kết phân tử mô giác mạc bằng tia cực tím mà không tạo ra nhiệt lượng đáng kể. Điều này giúp hạn chế tối đa tổn thương đến các mô lân cận và giảm nguy cơ để lại sẹo giác mạc.
Thời gian hồi phục của người bệnh sau phẫu thuật bằng laser thường nhanh đặc biệt với LASIK, người bệnh có thể trở lại sinh hoạt gần như bình thường chỉ sau một đến hai ngày. Ngoài ra công nghệ laser hiện nay cho phép cá nhân hóa, điều trị theo từng tình trạng bệnh. Các kỹ thuật này giúp thiết kế tia chiếu phù hợp với cấu trúc giác mạc của từng người bệnh, giảm sai sót và tối ưu hóa chất lượng thị lực sau phẫu thuật.
Mặc dù được xem là một trong những công nghệ hiện đại và an toàn trong phẫu thuật khúc xạ, công nghệ laser vẫn có một số hạn chế nhất định. Trước hết không phải tất cả mọi người đều có thể thực hiện phương pháp này. Những người bệnh có giác mạc quá mỏng, khô mắt nặng, đang mang thai hoặc cho con bú, hoặc mắc các bệnh lý mắt khác thường không được khuyến nghị tiến hành phẫu thuật nhằm hạn chế các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.
Chi phí thực hiện phẫu thuật bằng laser thường khá cao. Các máy laser excimer thế hệ mới đi kèm hệ thống theo dõi mắt và phần mềm kiểm soát độ chính xác cao, đòi hỏi chi phí đầu tư lớn dẫn đến giá phẫu thuật cao hơn so với các phương pháp điều chỉnh thị lực thông thường. Bên cạnh đó mặc dù hiệu quả sau mổ có thể ổn định trong nhiều năm nhưng vẫn tồn tại nguy cơ thị lực thay đổi trở lại theo thời gian
Laser chỉ tác động lên giác mạc, không điều chỉnh được khả năng điều tiết của thủy tinh thể. Vì vậy khi tuổi tác tăng lên, người đã phẫu thuật vẫn có thể cần kính đọc gần do quá trình lão hoá tự nhiên của mắt.
Một ca phẫu thuật refractive bằng laser thường kéo dài tổng cộng khoảng 15 – 30 phút, bao gồm: chuẩn bị, xử trí từng mắt (mỗi mắt laser tác động chỉ vài chục giây) và chăm sóc hậu phẫu ban đầu.
Trước mổ người bệnh được khám toàn diện gồm đo khúc xạ, đo độ dày giác mạc và lập bản đồ giác mạc, đồng thời loại trừ các bệnh lý nhãn khoa tiềm ẩn như viêm giác mạc hoặc khô mắt nặng. Những bước khám này giúp bác sĩ đưa ra quyết định phương pháp phù hợp và tính toán lượng mô cần loại bỏ.
Trước khi chiếu laser, bác sĩ nhỏ thuốc tê tại chỗ và đặt dụng cụ chống chớp để giữ mi mở. Đối với LASIK một vạt mỏng trên giác mạc được tạo bằng dao vi phẫu hoặc bằng laser femtosecond rồi lật sang một bên để cho phép laser tác động lên lớp nhu mô phía trong. Trong trường hợp PRK, biểu mô ngoài cùng được tạm thời loại bỏ rồi laser tác động trực tiếp lên bề mặt giác mạc. Các bước chuẩn bị này nhằm đảm bảo người bệnh không đau, ổn định tư thế và mắt cố định khi laser hoạt động.
Quá trình phẫu thuật được điều khiển hoàn toàn bằng máy vi tính, dựa trên các thông số riêng của từng mắt. Tia laser phát ra các xung tử ngoại (UV) cực ngắn cho phép loại bỏ từng lớp mô giác mạc mỏng một cách chính xác. Trong suốt quá trình này hệ thống theo dõi chuyển động mắt sẽ tự động điều chỉnh để bảo đảm chùm tia luôn chiếu đúng vị trí, ngay cả khi mắt có di chuyển nhẹ. Nhờ đó lượng mô cần loại bỏ được cá nhân hóa giúp đạt được kết quả điều chỉnh thị lực chính xác và an toàn.
Sau khi kết thúc thủ thuật, bác sĩ sẽ nhỏ thuốc kháng sinh và chống viêm, đặt kính bảo vệ mắt, đồng thời theo dõi tại chỗ trước khi cho người bệnh ra về cùng hướng dẫn chăm sóc sau mổ. Thời gian hồi phục phụ thuộc vào kỹ thuật được áp dụng. Đối với LASIK thị lực thường cải thiện nhanh và người bệnh có thể sinh hoạt nhẹ chỉ sau một đến hai ngày; trong khi PRK cần thời gian dài hơn để biểu mô giác mạc tái tạo hoàn toàn.
Giai đoạn hậu phẫu laser đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định kết quả thị lực cuối cùng. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm hướng dẫn của bác sĩ để mắt hồi phục tốt và hạn chế nguy cơ biến chứng. Trong tuần đầu sau mổ, bạn nên tránh dụi mắt, không trang điểm và không bơi lội để tránh nhiễm trùng. Việc sử dụng thuốc cần đúng theo chỉ định, bao gồm nhỏ kháng sinh, thuốc chống viêm và nước mắt nhân tạo theo toa. Người bệnh cũng cần tái khám theo lịch hẹn, thường là sau 1 ngày, 1 tuần, 1 tháng và 3 tháng để bác sĩ theo dõi quá trình lành thương và khả năng phục hồi thị lực. Khi ra ngoài trời hãy đeo kính râm chống tia UV để vệ giác mạc.
Laser excimer hiện được xem là tiêu chuẩn vàng trong phẫu thuật điều chỉnh khúc xạ với độ chính xác cao, khả năng kiểm soát năng lượng ổn định và tính an toàn. Phương pháp này không chỉ giúp cải thiện thị lực rõ rệt mà còn giảm thiểu nguy cơ biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục. Tuy nhiên việc lựa chọn điều trị cần được bác sĩ chuyên khoa mắt đánh giá cẩn thận dựa trên độ dày giác mạc, tình trạng khúc xạ và sức khỏe của từng người để đảm bảo kết quả tối ưu và an toàn.
