Nám mảng thường gặp ở phụ nữ nhiều hơn nam giới, khó điều trị và cần thời gian dài để cải thiện. Hiểu rõ nguyên nhân gây nám mảng có thể giúp bạn đối phó với tình trạng này tốt hơn. Cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết sau đây.
Nám mảng còn được gọi là nám biểu bì (hay nám nông), ảnh hưởng đến lớp da trên cùng (lớp biểu bì). Ở nám mảng, các tế bào melanocytes (tế bào sản xuất sắc tố) trong da sản sinh quá nhiều melanin dẫn đến sự hình thành các mảng nám trên mặt. Sắc tố melanin tăng lên khiến cho các mảng nám thường có màu nâu và hình thái tương đối đồng đều.
Nám mảng thường dễ điều trị hơn vì sắc tố nằm ở lớp ngoài cùng của da. Các phương pháp như kem bôi, lột da bằng hóa chất và các biện pháp điều trị bề mặt khác có thể hiệu quả trong việc làm giảm bớt sự xuất hiện của loại nám này.
Nám mảng thường xuất hiện nhiều nhất trên khuôn mặt, với các đặc điểm nhận diện sau:
Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng nám có thể phát triển khi có các tác nhân kích thích tế bào sắc tố da hoạt động quá mức. Sau đây là những nguyên nhân gây nám mảng phổ biến: (1)
Đây là nguyên nhân gây ra nám mảng phổ biến nhất. Khi da tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời mà không được bảo vệ hoặc bảo vệ không đúng cách, các tế bào melanosome ở lớp màng đáy sẽ sản xuất melanin và di chuyển lên bề mặt da để hấp thụ ánh nắng, bảo vệ da. Tuy nhiên, nếu tiếp xúc liên tục với ánh nắng mặt trời sẽ đẩy nhanh quá trình sản xuất melanin, dẫn đến sự tích tụ dưới da ngày càng dày lên. Lâu dần, tăng sắc tố sẽ hình thành các mảng sẫm màu, hay còn gọi là nám.
Lão hóa da là quy luật tự nhiên không thể đảo ngược. Khi phụ nữ bước sang tuổi 30, da trở nên kém mịn màng do lớp thượng bì khô và dày hơn. Quá trình lão hóa gây suy giảm collagen, cấu trúc da mất đi độ đàn hồi, tế bào da thiếu nước và độ ẩm cần thiết nên dễ bị tác động từ môi trường bên ngoài như nắng, gió, khói bụi cùng với các yếu tố bên trong cơ thể như sự suy giảm cấu tạo da, dẫn đến thâm nám.
Da dễ bị nám mảng khi khô và thiếu dưỡng chất. Khi làn da không được cung cấp đủ độ ẩm và dưỡng chất cần thiết, hàng rào bảo vệ tự nhiên của da sẽ bị suy yếu, làm cho da trở nên khô ráp và mất đi sự đàn hồi. Điều này khiến các tế bào sắc tố melanin hoạt động mạnh hơn, dẫn đến sự xuất hiện của các mảng nám sẫm màu. Ngoài ra, thiếu hụt các dưỡng chất quan trọng như vitamin C, vitamin E cùng các chất chống oxy hóa khác càng khiến cho da dễ bị tổn thương bởi các tác nhân bên ngoài như ánh nắng mặt trời và ô nhiễm môi trường.
Tại châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng, làn da trắng sáng vẫn luôn là tiêu chuẩn chung để đánh giá vẻ đẹp của phụ nữ. Vì vậy nhiều chị em không ngần ngại chi tiền vào các sản phẩm làm trắng, tẩy da nhưng không tìm hiểu rõ về nguồn gốc và thành phần sản phẩm. Ban đầu, da có thể trắng bật tông rõ rệt nhưng sau một thời gian sẽ bị bào mòn, mỏng, yếu và dễ tổn thương trước các tác động từ môi trường dẫn đến sự hình thành các mảng nám. Đây là nguyên nhân gây nám mảng rất phổ biến do sự thiếu hiểu biết trong việc làm trắng da.
Estrogen là một hormone quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe sinh lý và sắc đẹp của phụ nữ. Estrogen điều chỉnh hoạt động của hormone kích thích melanocyte, quản lý sản xuất melanin dưới da. Khi cơ thể đang gặp vấn đề về nội tiết tố có thể dẫn đến sự gia tăng sản xuất melanin và hình thành các mảng nám trên da. Vì vậy, rối loạn nội tiết tố là nguyên nhân gây ra nám mảng phổ biến, đặc biệt trong thời kỳ mang thai, tiền mãn kinh và mãn kinh.
Chế độ ăn uống và sinh hoạt không khoa học có thể dẫn đến tình trạng nám mảng. Việc thiếu ngủ, thức khuya thường xuyên, cùng với chế độ ăn uống không cân bằng, thiếu nước, tiêu thụ nhiều bia rượu và thuốc lá,… đều góp phần làm tăng nguy cơ bị nám và tàn nhang.
Thêm vào đó, một số loại thực phẩm và đồ uống có thể gây ra sung huyết trên da, làm cho tình trạng nám trở nên nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như đồ uống có cồn và các gia vị như muối, ớt, hạt tiêu. Nguyên nhân gây nám mảng từ chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt có thể khắc phục nếu bạn bỏ các thói quen gây hại, xây dựng một lối sống lành mạnh, ăn uống đủ chất và khoa học.
Sử dụng thuốc tránh thai và các loại thuốc kháng sinh nhóm cyclin có thể làm thay đổi hormone trong cơ thể, dẫn đến nám da và tàn nhang. Ngoài ra, các loại thuốc như tetracyclin, sulfamid, thiazid, phenergan, chlorpromazine có thể gây kích ứng da khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.
Nghiên cứu gần đây cho thấy khoảng 33% – 55% các trường hợp nám da xuất phát từ yếu tố di truyền. Nếu trong gia đình có ông bà, cha mẹ hoặc người thân bị nám da, nguy cơ phụ nữ trong gia đình này bị nám cũng rất cao. Việc điều trị nám do di truyền sẽ rất khó khăn nếu không áp dụng đúng phương pháp.
Một số bệnh lý, đặc biệt là các bệnh liên quan đến gan có thể thúc đẩy sự hình thành và phát triển của các mảng nám. Gan đóng vai trò quan trọng trong việc lọc và loại bỏ các chất độc ra khỏi cơ thể. Khi chức năng gan suy giảm, quá trình trao đổi chất bị ảnh hưởng, dẫn đến tích tụ các chất độc trong cơ thể thay vì được loại bỏ.
Da mặt thường phản ánh sức khỏe của gan. Nếu bạn gặp vấn đề về da như mụn, nám mảng, tàn nhang, có thể gan của bạn đang bị nóng do tiêu thụ nhiều đồ ăn cay nóng hoặc do các yếu tố khác ảnh hưởng đến chức năng gan.
Xem thêm: Cách điều trị nám vùng má
Hiện nay, có nhiều phương pháp điều trị nám mảng, bao gồm các công nghệ hiện đại và các mẹo trị nám dân gian có thể thực hiện tại nhà. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào phương pháp điều trị có phù hợp hay không và sự kiên trì trong quá trình thực hiện.
Tại các cơ sở thẩm mỹ, các chuyên gia sử dụng công nghệ hiện đại như laser, ánh sáng IPL và các liệu pháp chuyên sâu để loại bỏ nám mảng. Những phương pháp này không chỉ tác động trực tiếp vào các lớp sâu của da, giúp làm mờ các đốm nám nhanh chóng mà còn thúc đẩy quá trình tái tạo da, mang lại làn da mịn màng và đều màu hơn. Bên cạnh đó, các spa uy tín còn cung cấp các liệu trình chăm sóc da chuyên nghiệp, giúp nuôi dưỡng và bảo vệ da sau quá trình điều trị, đảm bảo hiệu quả lâu dài.
Việc điều trị nám mảng tại spa là lựa chọn lý tưởng cho những ai mong muốn trị nám hiệu quả cao và an toàn. Tuy nhiên bạn nên chọn spa, thẩm mỹ viện uy tín, có bác sĩ da liễu chẩn đoán và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.
Kem trị nám chứa các thành phần đặc biệt như vitamin C, hydroquinone, kojic acid, glycolic acid,… tác động trên bề mặt da, giúp làm mờ nám. Tuy nhiên, trước khi sử dụng bất kỳ loại kem trị nám nào, bạn nên kiểm tra kỹ thành phần và tham khảo ý kiến từ bác sĩ da liễu để chọn sản phẩm phù hợp. Ngoài ra, người dùng cũng cần kiên nhẫn vì kem bôi đặc trị nám cần nhiều thời gian để phát huy hiệu quả.
Ngoài ra, còn có các biện pháp hỗ trợ điều trị nám tại chỗ như đắp mặt nạ và dùng viên uống bổ sung cân bằng nội tiết tố, ức chế sự sản sinh sắc tố tối màu.
Sử dụng các mặt nạ tự nhiên từ nha đam, chanh tươi, mật ong, sữa chua, dưa leo có thể hỗ trợ cải thiện nám mảng. Chúng chủ yếu tác động bằng cách cung cấp dưỡng chất và độ ẩm cho da, giúp da tăng cường sức đề kháng để chống lại tác động gây hại từ môi trường và làm giảm các tổn thương bên trong tế bào da. Bạn có thể tự làm mặt nạ tự nhiên tại nhà hoặc dùng mặt nạ có sẵn bán tại các cửa hàng.
Những sản phẩm này thường chứa các thành phần dưỡng chất quan trọng như vitamin C, vitamin E, glutathione và các chất chống oxy hóa, giúp làm giảm hình thành melanin và làm mờ các đốm nám trên da. Chúng thường được dùng dưới dạng viên nang, viên nén, bột, gel hoặc dung dịch nước.
Để đạt được kết quả tốt nhất, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ da liễu trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào, đồng thời kết hợp với các biện pháp chăm sóc da phù hợp.
Các thực phẩm bổ sung hỗ trợ điều trị nám tốt hàng đầu hiện nay chứa các thành phần như Collagen Peptide thủy phân, P. Leucotomos, L-Glutathione, chiết xuất lựu đỏ Địa Trung Hải – Pomegranate, chiết xuất hoa anh đào Nhật Bản – Sakura,… Đây là các tinh chất có khả năng hỗ trợ làm mờ thâm, sạm nám, giúp da sáng khỏe từ bên trong. Bạn có thể an tâm sử dụng mà không cần kê đơn của bác sĩ.
Xem thêm: Hướng dẫn cách trị nám da bằng lá tía tô
Để phòng ngừa nguyên nhân gây nám mảng và ngăn ngừa nám tái phát, bạn nên kết hợp bảo vệ da từ bên ngoài và chăm sóc da từ bên trong. Dưới đây là các biện pháp chính để giảm thiểu nguy cơ bị nám: (2)
Nhiều nguyên nhân gây nám mảng, hiểu rõ nguồn gốc của nám mới phòng ngừa hoặc điều trị trúng đích, hiệu quả. Bất kể nguyên nhân bị nám mảng là gì, bạn luôn cần bảo vệ da khỏi tác động của ánh nắng mặt trời, duy trì lối sống lành mạnh và chăm sóc da đúng cách.
1. Basit, H., Godse, K. V., & Aboud, A. M. A. (2023, August 8). Melasma. StatPearls – NCBI Bookshelf. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459271/
2. Melasma: Symptoms and treatment | The Skin Surgery Center. (n.d.). Skin Surgery Center. https://www.skinsurgerycenter.net/conditions/melasma
