Thiếu ngủ kéo dài, lệch nhịp sinh học ảnh hưởng đến thần kinh và tác động tiêu cực lên chức năng thận đã làm dấy lên lo ngại thức khuya có bị suy thận không. Cùng ECO Pharma hiểu rõ mối liên hệ giữa giấc ngủ và sức khỏe thận để có giải đáp cho thắc mắc này trong bài viết sau đây.
Giấc ngủ không đơn thuần là quá trình nghỉ ngơi còn là thời điểm để các cơ quan, trong đó có thận phục hồi và thực hiện chức năng lọc máu, đào thải độc tố.
Một số cơ chế cho thấy tầm quan trọng của giấc ngủ với thận là:
Xem thêm: Tại sao thức khuya gây béo phì
Việc thức khuya làm gián đoạn đồng hồ sinh học nội tại của cơ thể, khiến chức năng thận giảm dần theo thời gian. Thận hoạt động theo nhịp sinh học 24 giờ để điều chỉnh huyết áp, lọc máu và tiết hormone renin. Khi bạn thường xuyên ngủ muộn, ngủ ít, quá trình này bị rối loạn, dẫn đến giảm hiệu quả lọc máu, tăng tích tụ độc tố; tăng stress oxy hóa, khiến mô thận bị tổn thương; rối loạn tiết hormone renin – angiotensin, làm huyết áp và chức năng lọc cầu thận mất ổn định. Ngoài ra còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận mãn tính.
Nghiên cứu trên 4.238 người trong 11 năm cho thấy, nhóm ngủ dưới 6 giờ có nguy cơ giảm chức năng thận cao hơn 31% – 79% so với nhóm ngủ đủ giấc. Ngủ càng ít thì mức lọc cầu thận (eGFR) càng giảm nhanh, cho thấy thức khuya âm thầm làm suy yếu chức năng thận một cách rõ rệt.(4)
Xem thêm: Những tác hại nguy hiểm của việc thức khuya
Thức khuya không trực tiếp gây suy thận, nhưng góp phần làm suy giảm chức năng thận nếu kéo dài. Khi đồng hồ sinh học bị phá vỡ, huyết áp về đêm không giảm như sinh lý bình thường, quá trình lọc máu bị gián đoạn, từ đó làm tăng áp lực lên hệ cầu thận. Ngoài ra, rối loạn giấc ngủ còn làm tăng nồng độ cortisol, rối loạn chuyển hóa glucose, tăng sản sinh các chất trung gian gây viêm, thúc đẩy quá trình xơ hóa thận.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, những người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ hoặc mất ngủ mãn tính có nguy cơ gặp các biến chứng thận cao hơn, bao gồm cả giảm nhanh eGFR và rối loạn chức năng cô đặc nước tiểu.
Làm rõ vấn đề thức khuya có bị suy thận không, dưới đây là một số dấu hiệu ban đêm cảnh báo sớm tổn thương thận do thiếu ngủ, rối loạn nhịp sinh học:
Các biểu hiện này cho thấy chức năng lọc, điều hòa nước – điện giải của thận đang bị rối loạn. Nếu kéo dài, cần được thăm khám chuyên khoa sớm để được tư vấn thức khuya có ảnh hưởng đến thận không, đồng thời có biện pháp can thiệp phù hợp.
Mặc dù thức khuya không phải là thói quen tốt, nhưng trong một số tình huống bắt buộc như làm việc ca đêm, luyện thi, chăm sóc người thân thì khó tránh khỏi. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể giảm ảnh hưởng tiêu cực đến thận nếu chăm sóc sức khỏe đúng cách. Dưới đây là những nguyên tắc quan trọng giúp hạn chế vấn đề thức khuya có suy thận không:
Ngoài thức khuya có bị suy thận không, còn một số thắc mắc thường gặp xoay quanh vấn đề thức khuya và thận.
Người trưởng thành nên ngủ 7 – 9 giờ mỗi đêm để đảm bảo chức năng thận hoạt động ổn định. Ngủ đủ giúp điều hòa huyết áp, kiểm soát hormone và cân bằng nước – điện giải, từ đó hỗ trợ quá trình lọc máu của thận. Ngược lại, thiếu ngủ làm tăng nguy cơ viêm mãn tính, tăng huyết áp, đẩy nhanh tốc độ suy giảm chức năng thận.
Hiện chưa có bằng chứng chứng minh thức khuya gây sỏi thận. Tuy nhiên, giấc ngủ bị gián đoạn hoặc sai nhịp sinh học lại gián tiếp ảnh hưởng đến khả năng điều hòa natri, nước tiểu – làm thay đổi môi trường nội mô, từ đó tạo điều kiện hình thành sỏi thận. Một số yếu tố nguy cơ chính gây sỏi thận bao gồm mất nước kéo dài, ăn nhiều muối, chế độ ăn giàu oxalat, thiếu canxi trong khẩu phần. Do đó, việc duy trì thói quen ngủ đúng giờ, uống đủ nước, ăn uống hợp lý vẫn là cách phòng ngừa sỏi thận hiệu quả.
Thức khuya có bị suy thận không? Có thể nếu tình trạng thiếu ngủ, rối loạn nhịp sinh học kéo dài mà không được điều chỉnh. Mặc dù không gây suy thận tức thì, nhưng việc này lại ảnh hưởng trực tiếp đến cơ chế điều hòa huyết áp, lọc máu và duy trì nội môi, gián tiếp tác động tiêu cực đến thận.
