Trong cuộc sống hối hả và áp lực, chúng ta thường dễ bị mắc phải trầm cảm ẩn, một loại trầm cảm không dễ nhận biết. Điều này có thể khiến người bệnh cảm thấy cô đơn, mệt mỏi và thiếu hứng thú với cuộc sống. Trầm cảm ẩn là gì? Mức độ nguy hiểm như thế nào?
Trầm cảm ẩn là dạng trầm cảm có các triệu chứng không thể quan sát được. Đây được coi là một dạng bệnh trầm cảm không điển hình. Theo Cẩm nang Chẩn đoán và Thống kê Rối loạn Tâm thần của Hiệp hội Tâm thần Mỹ, trầm cảm ẩn không được chính thức công nhận là một rối loạn riêng biệt. (1)
Người mắc bệnh này bên ngoài có vẻ hài lòng, vui vẻ và làm việc hiệu quả. Cuộc sống, công việc và các mối quan hệ của họ, nhìn từ bề ngoài đều có vẻ ổn. Nhưng bên trong, các triệu chứng trầm cảm đang ảnh hưởng đến suy nghĩ, cảm xúc và sức khỏe thể chất của họ.
Trầm cảm ẩn là một tình trạng nguy hiểm nếu không được chẩn đoán và điều trị từ sớm. Trên thực tế, việc có tiết lộ tình trạng sức khỏe của mình hay không thuộc vào sự lựa chọn của mỗi cá nhân. Nhưng điều quan trọng là phải tìm cách điều trị nếu bạn đang gặp phải các triệu chứng trầm cảm, đặc biệt nếu các triệu chứng đó ảnh hưởng đến sức khỏe, học tập, công việc hoặc chất lượng cuộc sống. (2)
Một nghiên cứu năm 2017 cho rằng trầm cảm càng kéo dài, các triệu chứng càng trở nên nghiêm trọng hơn và càng khó điều trị. Trầm cảm không được điều trị làm tăng nguy cơ tự tử. Các nhà nghiên cứu tại Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Mỹ chỉ ra rằng trầm cảm không được điều trị cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, bao gồm bệnh tim mạch, tiểu đường, đột quỵ, loãng xương và Alzheimer.
ECO Pharma sẽ cùng bạn tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến trầm cảm ẩn ngay sau đây.
Người có tiền sử mắc bệnh não như u não, viêm não, chấn thương sọ não dễ mắc bệnh trầm cảm ẩn do cấu trúc não bị tổn thương. Sau đây là mối liên hệ một số bệnh não phổ biến và chứng trầm cảm:
Trầm cảm ẩn xảy ra do sự rối loạn hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh trong não bộ như noradrenaline, serotonin. Nhìn chung, những yếu tố liên quan đến các nhóm sinh học (thay đổi chất dẫn truyền ở não, di truyền,…), môi trường (căng thẳng kéo dài, thiếu nguồn lực xã hội…) tâm lý (quá khứ từng có sang chấn….) đều có thể góp phần làm tăng nguy cơ trầm cảm ẩn. (3)
Mối quan hệ giữa trầm cảm ẩn và lạm dụng chất kích thích là hai chiều. Nhiều người bị trầm cảm uống rượu hoặc dùng thuốc để cải thiện tâm trạng hoặc thoát khỏi cảm giác tội lỗi và đau khổ. Tuy nhiên, rượu và các chất kích thích khác có thể làm tăng thêm các triệu chứng trầm cảm. Việc sử dụng chất gây nghiện để thay đổi cảm giác tiêu cực có thể trở thành một vòng luẩn quẩn, cản trở khả năng điều trị trầm cảm thành công của người bệnh.
Chấn thương tâm lý là một sự kiện căng thẳng gây ra đau khổ vượt quá khả năng chịu đựng của một người. Chấn thương tâm lý diễn ra bất ngờ và không thể kiểm soát được, thường vượt quá khả năng ứng phó khiến người bệnh cảm thấy bất lực và sợ hãi. Bên cạnh thiên tai và chiến tranh, chấn thương tâm lý còn do bị lạm dụng hoặc bỏ mặc về thể chất và tinh thần. Đây cũng chính là nguyên nhân làm tăng nguy cơ mắc trầm cảm ẩn.
Trầm cảm có di truyền không? Câu trả lời là có, các nhà khoa học tin rằng 40% trường hợp bị trầm cảm ẩn có thể có liên quan đến di truyền. Môi trường và các yếu tố khác có thể chiếm 60% còn lại. Một người lớn lên với người bị trầm cảm có thể dễ mắc bệnh này hơn. Một đứa trẻ chứng kiến cha mẹ hoặc anh chị em bị trầm cảm có thể học cách bắt chước hành vi của người đó trong những điều kiện nhất định. Giới tính cũng có thể là một yếu tố liên quan đến trầm cảm. Một nghiên cứu cho thấy phụ nữ có 42% nguy cơ mắc bệnh trầm cảm di truyền, trong khi nam giới chỉ có 29%.
Nói nhiều về triết lý, luôn giữ vẻ mặt vui vẻ, thói quen sinh hoạt bất thường,… là một số dấu hiệu thường gặp của trầm cảm ẩn.
Dấu hiệu dễ bị xúc động có thể được thể hiện qua nhiều cách khác nhau. Ví dụ một người thường không tức giận về bất cứ điều gì bổng rất giận dữ khi ai đó cua nhanh qua đường. Điều này giống như việc những cảm xúc bị dồn nén lâu ngày bỗng nhiên được dịp bung trào.
Những người mắc phải trầm cảm ẩn thường sử dụng mọi cách để che giấu những suy nghĩ, tình cảm và cảm xúc của họ. Ví dụ đôi khi họ có ý định chia sẻ về tình trạng của mình, thậm chí sắp xếp cuộc hẹn với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Tuy nhiên, vào buổi sáng hôm sau, họ lại quyết định không tới cuộc hẹn.
Nhiều trường hợp tìm cách che giấu tình trạng bệnh và chiến đấu với trầm cảm không muốn ai biết về điểm yếu của mình. Khi họ cố gắng tìm sự giúp đỡ từ người khác thì thường đi kèm với tâm trạng chán nản, tuyệt vọng sâu sắc.
Người trải qua bệnh trầm cảm ẩn thường nói nhiều về các vấn đề liên quan đến triết lý, ví dụ như ý nghĩa cuộc sống hoặc những điều ảnh hưởng đặc biệt đến cuộc sống của họ. Họ có thể chủ động thừa nhận rằng họ trải qua những suy nghĩ muốn làm tổn thương bản thân, thậm chí có thể nói về chuyện đã từng nghĩ đến cái chết.
Người bệnh cũng có thể nói nhiều về việc tìm kiếm hạnh phúc thực sự hoặc tìm kiếm con đường tốt đẹp hơn trong hành trình cuộc đời. Những chủ đề này thường là dấu hiệu cho thấy họ đang cố đối mặt với những khía cạnh tăm tối bên trong tâm hồn mà họ không muốn chia sẻ với người khác.
Nhiều người mắc trầm cảm ẩn thường giữ vẻ mặt hạnh phúc, tạo nên một “mặt nạ” để che giấu trạng thái tâm lý thực sự bên trong. Tuy nhiên, khi bạn gần gũi và chia sẻ nhiều hơn với họ, bạn có thể cảm thấy những biểu hiện tâm lý khác biệt. Nhiều người trầm cảm ẩn có thể tỏ ra lạc quan và rút lui khỏi môi trường xã hội. Họ có thể tìm lý do để né tránh các hoạt động như ăn uống, đi chơi hoặc gặp gỡ bạn bè, không mong muốn dành thời gian bên ngoài.
Người mắc chứng trầm cảm ẩn thường cố gắng tạo ra một hình ảnh hạnh phúc, thể hiện cách nhìn nhận mọi thứ tích cực, mặc dù bên trong đang trải qua rất nhiều nỗi buồn.
Giấc ngủ có vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe tổng thể, không chỉ về mặt thể chất mà còn tâm lý. Khi một người cảm thấy khó khăn trong việc ngủ, ngủ quá ít hoặc quá nhiều, đây có thể là triệu chứng của tình trạng trầm cảm ẩn. Thêm vào đó, người bệnh có thể nỗ lực ăn nhiều hơn để làm giảm những lo lắng và áp lực trong tâm trạng của họ. Việc tiêu thụ nhiều thức ăn hoặc rượu bia có thể tạo cảm giác no và tạm thời làm mất đi cảm xúc “trống rỗng” bên trong. Ngược lại, một số trường hợp cũng có thể hoàn toàn mất hứng thú với việc ăn uống khi đối mặt với trầm cảm.
Nếu bạn cảm thấy mệt mỏi đến mức không còn năng lượng để thực hiện các công việc hàng ngày, ngay cả khi bạn ngủ hoặc nghỉ ngơi nhiều. Đó có thể là dấu hiệu cho thấy bạn đang bị trầm cảm ẩn. Trầm cảm ẩn và mệt mỏi cùng nhau có xu hướng làm cho cả hai tình trạng trở nên tồi tệ hơn.
Sử dụng thuốc, tâm lý trị liệu, xây dựng lối sống lành mạnh,… là một số cách giúp người trầm cảm ẩn vượt qua khỏi căn bệnh nguy hiểm này.
Thuốc chống trầm cảm được phát minh vào những năm 1950. Kể từ đó, các nhà nghiên cứu đã phát triển nhiều loại thuốc khác nhau. Ngày nay, thuốc chống trầm cảm là một trong những loại thuốc được kê toa thường xuyên nhất ở Mỹ. Có một số loại (nhóm) thuốc chống trầm cảm, bao gồm:
Phương pháp tâm lý trị liệu được cho là một cách hiệu quả để điều trị trầm cảm ẩn. Bác sĩ có thể giúp người bệnh thay đổi những suy nghĩ tiêu cực và biết cách để đối diện với những căng thẳng và xung đột trong cuộc sống. Có một số loại phương pháp điều trị tâm lý khác nhau bao gồm:
Liệu pháp hành vi nhận thức là một trong những liệu pháp tâm lý được sử dụng phổ biến nhất. Nó giúp những người bị trầm cảm theo dõi và thay đổi lối suy nghĩ tiêu cực, đồng thời cải thiện khả năng ứng phó để họ phản ứng đúng hơn với những căng thẳng và xung đột trong cuộc sống.
Dưới đây là một số cách người bệnh có thể cải thiện lối sống của mình để hỗ trợ cho việc điều trị trầm cảm.
Ăn uống khoa học tốt cho sức khỏe và cả tâm trạng. Người bệnh cần hạn chế thực phẩm chứa nhiều đường tinh luyện và chất béo bão hòa, đồng thời kết hợp các thực phẩm lành mạnh hơn bao gồm:
Tập thể dục 30 phút mỗi ngày, ba đến năm ngày một tuần có thể tăng khả năng phục hồi của cơ thể trước những kích thích căng thẳng mà không cần dùng thuốc. Vận động cơ thể có thể giúp giảm căng thẳng, cải thiện tâm trạng, giấc ngủ ngon hơn,…
Chữa trầm cảm bằng thiền, mục tiêu của thiền là khai mở tâm thức. Nhiều phương pháp thực hành hiện đại ngày nay tập trung vào việc giảm căng thẳng và thư giãn. Thiền có thể giúp giảm bớt lo lắng đôi khi đi kèm với trầm cảm. Nếu trầm cảm làm gián đoạn thói quen ngủ, kỹ thuật hít thở sâu của thiền có thể giúp xoa dịu tâm trí giúp bạn ngủ ngon hơn.
Một dấu hiệu phổ biến của trầm cảm ẩn là thiếu ngủ. Đêm nằm thao thức trên giường mà đầu óc không yên hoặc nửa đêm thức dậy không thể ngủ lại là những triệu chứng thường gặp. Mệt mỏi do thiếu ngủ có thể làm tăng thêm các triệu chứng trầm cảm, vì vậy ngủ đủ giấc là một phần quan trọng trong kế hoạch điều trị trầm cảm. Người bệnh cần tạo nên phòng ngủ êm dịu, thư giãn vào cuối ngày và thực hiện thời gian ngủ nhất quán để cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Ngoài ra, người bệnh cần cải thiện chất lượng các mối quan hệ và giảm thiểu stress để hỗ trợ điều trị trầm cảm ẩn được hiệu quả hơn.
Nếu nghi ngờ bản thân hoặc có người thân gặp phải tình trạng trầm cảm ẩn, bạn có thể đến với Chuyên khoa Tâm lý, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Đây là nơi quy tụ đội ngũ bác sĩ, chuyên gia đầu ngành giàu kinh nghiệm, trình độ chuyên môn cao, chuyên nghiệp, chu đáo, tận tình trong quá trình chẩn đoán, tư vấn, điều trị và chăm sóc sức khỏe cho người bệnh.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trầm cảm ẩn là tình trạng nguy hiểm, âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của người bệnh. Nó không dễ dàng nhận biết như trầm cảm điển hình khiến người bệnh chìm trong cô đơn và bế tắc mà không được giúp đỡ. Nếu bản thân bạn nhận thấy các dấu hiệu của bệnh này hãy mạnh dạn chia sẻ cảm xúc với người thân, bạn bè hoặc chuyên gia tâm lý. Hãy tìm kiếm sự giúp đỡ và hỗ trợ cần thiết để vượt qua giai đoạn khó khăn này. Nếu bạn nhận thấy ai đó xung quanh có dấu hiệu của trầm cảm hãy cố gắng giúp đỡ họ.
