Thuốc đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và điều trị bệnh tật. Bên cạnh những lợi ích to lớn, thuốc cũng tiềm ẩn các tác dụng phụ gây hại cho sức khoẻ, có thể kể đến như viêm gan do thuốc.
Viêm gan do thuốc là tình trạng gan bị tổn thương và viêm do thuốc gây ra, cơ chế là do độc tính của thuốc hoặc do phản ứng miễn dịch. Gan có chức năng phân hủy một số loại thuốc trong máu. Nhưng nếu lượng thuốc trong máu quá lớn hoặc độc tính quá cao đối với gan, gan sẽ bị quá tải, tổn thương dẫn đến viêm. Tình trạng này tương tự như viêm gan siêu vi cấp tính nhưng sự phá hủy nhu mô có xu hướng lan rộng hơn.
Tổn thương gan do thuốc là nguyên nhân phổ biến nhất gây suy gan cấp tính ở các nước phương Tây. Sự phát triển của bệnh gan do thuốc phụ thuộc vào thuốc cũng như các yếu tố của từng người bệnh, bao gồm khuynh hướng di truyền, tuổi tác, giới tính, bệnh gan đã có từ trước và các bệnh lý đi kèm.(1)
Nguy cơ viêm gan khác nhau tùy theo từng loại thuốc và cơ địa người bệnh. Một người có thể có nguy cơ cao mắc phải tình trạng này nếu người đó:
Các triệu chứng của mỗi người có thể khác nhau, bao gồm:
Các triệu chứng của bệnh này có thể giống như các vấn đề sức khỏe khác. Vì thế, người bệnh cần được thăm khám để được xác định chính xác tình trạng của mình. Thông thường, bệnh khởi phát đột ngột với các biểu hiện ớn lạnh, sốt, phát ban, ngứa, đau khớp, nhức đầu, đau bụng, chán ăn, buồn nôn và nôn. Sau đó, nó có thể xuất hiện bằng chứng rõ ràng về tổn thương gan, chẳng hạn như vàng da, nước tiểu sẫm màu, gan to và mềm.
Viêm gan do thuốc là một tình trạng hiếm gặp, có thể xảy ra khi sử dụng một lượng thuốc, vitamin, thuốc thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung gây ra tác dụng phụ độc hại. Trong hầu hết các trường hợp, độc tính của thuốc trên gan bắt đầu xảy ra sau vài tháng sử dụng. Nhưng nó cũng có thể xảy ra sớm hơn nếu dùng quá liều, chẳng hạn như acetaminophen.
Nhiều loại thuốc có thể gây viêm gan do thuốc như:
Bác sĩ sẽ sẽ xem xét tình trạng sức khỏe của người bệnh và tiến hành khám sức khỏe để chẩn đoán viêm gan do thuốc. Các xét nghiệm thường được thực hiện để chẩn đoán viêm gan do thuốc gồm:
Người bệnh cũng có thể được chỉ định thực hiện các xét nghiệm như:
Nếu người bệnh không ngừng dùng thuốc, gan sẽ bị tổn thương nhiều hơn và có thể không phục hồi. Nếu điều này xảy ra, người bệnh sẽ cần phải ghép gan.
Suy gan là một biến chứng có thể xảy ra nhưng hiếm gặp của viêm gan do thuốc. Nguy cơ suy gan cấp tính phụ thuộc vào mức độ gây hại cho gan của thuốc và sự hiện diện của bệnh gan từ trước. Phụ nữ có nguy cơ bị suy gan do thuốc cao hơn nam giới.
Người bệnh cần ngừng dùng thuốc gây viêm gan và cần có sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ trong quá trình gan hồi phục. Gan thường có khả năng tự chữa lành nhưng nếu viêm gan do thuốc nghiêm trọng, người bệnh phải nhập viện để điều trị viêm gan do thuốc. Trong một số trường hợp hiếm gặp, gan bị suy và người bệnh cần ghép gan.
Nếu các triệu chứng nghiêm trọng, người bệnh nên nghỉ ngơi và tránh tập thể dục nặng, uống rượu bia, dùng acetaminophen và bất kỳ chất nào khác có thể gây hại cho gan. Bác sĩ có thể cần truyền dịch và thuốc qua tĩnh mạch nếu người bệnh buồn nôn và nôn mửa nghiêm trọng.
Một số loại thuốc có thể làm tăng nhẹ men gan mà không có bất kỳ triệu chứng nào. Người bệnh có thể không cần phải ngừng sử dụng các loại thuốc này. Tất cả những điều trên, bác sĩ sẽ có chỉ định điều trị thích hợp cho những trường hợp cụ thể.
Tình trạng viêm gan tiến triển do thuốc có thể được phòng ngừa bằng cách:
Bên cạnh đó, bạn cũng cần thay đổi lối sống một cách khoa học:
Sau đây ECO Pharma giải đáp một số câu hỏi thường gặp về tình trạng viêm gan tiến triển do dùng thuốc.
Thông thường, viêm gan xảy ra do thuốc không nguy hiểm và tổn thương gan thường biến mất trong vòng vài ngày hoặc vài tuần sau khi người bệnh ngừng dùng thuốc. Tuy nhiên, nếu vẫn tiếp tục dùng thuốc, người bệnh sẽ có nguy cơ suy gan và cần phải ghép gan. Một số trường hợp xuất hiện phản ứng nghiêm trọng có thể dẫn đến tử vong.
Viêm gan xảy ra do thuốc là một tình trạng không lây truyền vì không phải do vi khuẩn hay virus gây ra. Do đó, bạn không cần lo lắng về việc lây truyền bệnh cho người khác qua các hoạt động sinh hoạt hàng ngày như tiếp xúc, trò chuyện, hoặc dùng chung đồ đạc.
Bên cạnh những loại thuốc đã đề cập ở trên, tình trạng viêm gan cũng có thể xảy ra do một số loại thuốc như amiodaron, clorpromazin, erythromycin, halothane (một loại thuốc gây mê), methyldopa, isoniazid, methotrexat, tetracycline, amoxicillin-clavulanate, disulfiram, niacin, azathoaprine, ketoconazol, thuốc tránh thai và một số loại thuốc chống động kinh.(2)
Viêm gan tự miễn có thể xuất hiện do các loại thuốc như thuốc kháng sinh (nitrofurantoin và minocycline), thuốc chống viêm không steroid, statin cũng như các chất chống hoại tử khối u.
Chế độ ăn uống của người bị viêm gan phải cân bằng nhưng vẫn đủ dinh dưỡng vì đây là một phần của liệu pháp điều trị.
Methionine và cysteine (lòng đỏ trứng, ớt, tỏi, hành tây, bông cải xanh, hạt vừng, ngũ cốc nguyên hạt và đậu) là các protein chứa lưu huỳnh được biết là có tác dụng bảo vệ gan và hỗ trợ chuyển hóa các độc tố hòa tan trong chất béo thành nước. Chất hòa tan có thể được loại bỏ qua nước tiểu.
Choline (đậu nành, lòng đỏ trứng, cá, đậu phộng, súp lơ, rau diếp, bắp cải, đậu lăng, đậu xanh và gạo lứt) cần thiết để chuyển hóa chất béo trong cơ thể. Những thực phẩm như hạt hướng dương, hạnh nhân, đậu phộng, hạt vừng và gạo lứt cũng rất quan trọng đối với gan.
Thực phẩm có chứa vitamin C (súp lơ, dâu tây, đu đủ, cải bó xôi, xoài, ớt, bông cải xanh, cải xoăn) và vitamin E (hạnh nhân, hạt hướng dương, quả óc chó, cà chua, ngũ cốc nguyên hạt) rất quan trọng để bảo vệ và điều trị gan bị tổn thương.
Bạn cần gặp bác sĩ nếu:
Viêm gan do thuốc rất phổ biến do sử dụng thuốc không đúng cách. Để giảm thiểu tác dụng phụ của thuốc điều trị dẫn đến tổn thương gan bạn luôn cần sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc, lạm dụng thuốc, dùng nhiều loại thuốc cùng lúc hoặc dùng thuốc với rượu bia. Một số loại thuốc có thể tương tác với một số loại thực phẩm gây ra độc tố vì vậy nên hỏi ý kiến bác sĩ trong quá trình điều trị bệnh bệnh. Thông báo ngay cho bác sĩ nếu bạn gặp bất kỳ tác dụng phụ nào sau khi sử dụng thuốc, đặc biệt là các triệu chứng liên quan đến gan như buồn nôn, nôn mửa, chán ăn, vàng da, nước tiểu sẫm màu, mệt mỏi.
