Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) đã có một số lượng đáng kể các báo cáo về những đợt bùng phát dịch viêm gan B (HBV) trong bệnh viện và nghề nghiệp do khâu khử trùng kém. Virus HBV có thể sống sót bên ngoài môi trường nhiều giờ và xâm nhập vào cơ thể con người thông qua các vết trầy xước. Biết được virus viêm gan B sống ngoài môi trường bao lâu vì vậy trở nên hữu ích cho việc ngăn ngừa lây truyền HBV ra cộng đồng. Cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết sau đây.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), virus viêm gan B tồn tại trên các bề mặt ngoài cơ thể trong ít nhất 7 ngày ở điều kiện nhiệt độ phòng. Trong thời gian này chúng có thể xâm nhập vào máu hoặc niêm mạc của con người thông qua các vết trầy xước ngoài da. Điều này đồng nghĩa rằng các vật dụng dính máu, dịch âm đạo, tinh dịch chứa mầm bệnh như kim tiêm, dao cạo râu, bàn chải đánh răng, dụng cụ y tế hoặc đồ dùng cá nhân đều có thể trở thành nguồn lây nhiễm. (1)
Nghiên cứu có hệ thống về tính ổn định và độ nhạy cảm của HBV với các chất khử trùng khác nhau từ NIH cho thấy khả năng lây nhiễm của HBV rất ổn định, thời gian bán hủy > 22 ngày trong điều kiện 37°C; Ở điều kiện 4°C khả năng lây nhiễm hầu như không giảm trong suốt 9 tháng.
Trong sinh hoạt hàng ngày nguy cơ lây nhiễm cao nhất đến từ việc dùng chung vật dụng cá nhân dễ dính máu, dịch âm đạo hoặc tinh dịch như dao cạo râu, bàn chải đánh răng, bấm móng tay, nhíp, cốc nguyệt san, đồ chơi tình dục, quần lót, dụng cụ y tế chưa được tiệt trùng. Chỉ một vết xước nhỏ trên da cũng có thể tạo điều kiện cho virus xâm nhập vào cơ thể. Các bề mặt công cộng như tay nắm cửa, bồn cầu hoặc sàn nhà gần như không có khả năng gây lây nhiễm. HBV cũng có thể lây qua nước bọt nhưng nguy cơ này rất thấp. Hầu hết mọi người sẽ không bị nhiễm HBV từ nước bọt của người khác bên ngoài môi trường, chẳng hạn như từ dụng cụ ăn uống hoặc tiêu thụ các đồ ăn thức uống thừa.
Trong môi trường bệnh viện, con đường lây truyền phổ biến nhất là sử dụng lọ thuốc đa liều, thiết bị thẩm phân, dụng cụ nha khoa hoặc sinh thiết, dụng cụ chích ngón tay bị nhiễm bẩn, kim châm cứu, các thủ thuật phẫu thuật và tiêm không an toàn, ống nội soi và tái sử dụng ống tiêm.
Virus viêm gan B có khả năng chịu nhiệt rất cao. Theo các nghiên cứu, HBV chỉ bị tiêu diệt hoàn toàn ở mức nhiệt 98°C trở lên trong ít nhất 5 phút. Ở mức nhiệt 60°C trong 10 giờ virus có thể giảm nồng độ nhưng chưa bị bất hoạt hoàn toàn. Do đó các dụng cụ y tế hoặc vật dụng dính máu cần được hấp tiệt trùng ở mức nhiệt 121°C trong 20 phút. HBV không bị tiêu diệt ở nhiệt độ phòng hoặc khi làm lạnh nên việc rửa hay bảo quản thông thường không thể loại bỏ virus này hoàn toàn. (2)
Virus viêm gan B có thể lây truyền qua nhiều con đường trong sinh hoạt hằng ngày. Vì vậy cần chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng khỏi nguy cơ lây nhiễm.
Người sống chung hoặc có tiếp xúc gần với người nhiễm HBV nên chủ động xét nghiệm HBsAg và Anti-HBs để phát hiện sớm phơi nhiễm. Phơi nhiễm nên được điều trị dự phòng để ngăn nhiễm trùng mãn tính.
Tiêm vắc xin là biện pháp phòng ngừa chủ động hiệu quả nhất giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại virus viêm gan B. Khi được tiêm đủ liều cơ thể có thể đạt hiệu quả bảo vệ trên 95% ở cả trẻ sơ sinh, trẻ em và người lớn khỏe mạnh. Vì vậy tất cả mọi người nên được tiêm vắc xin ngừa HBV ngay trong vòng 24 giờ sau chào đời. Nhưng nếu trễ hơn hãy cố gắng tiêm càng sớm càng tốt với liệu trình cho trẻ em là 4 mũi (3 mũi đầu cách nhau 1 tháng, mũi cuối cùng là sau mũi thứ ba một năm); Cho người lớn là 3 mũi (hai mũi đầu cách nhau 1 tháng, mũi cuối cùng cách mũi hai 5 tháng).
Ở Việt Nam hiện nay các loại vắc xin viêm gan B tái tổ hợp như Engerix B, Euvax B và Heberbiovac đang được cung cấp rộng rãi tại hệ thống trung tâm tiêm chủng uy tín – VNVC. Tất cả vắc xin đều được bảo quản theo chuỗi lạnh đạt chuẩn GSP nên đảm bảo được chất lượng và hiệu lực tối đa. VNVC thực hành tiêm chủng theo quy trình quốc tế chuyên nghiệp; Đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giỏi nghề, có năng lực và kinh nghiệm xử trí các tình huống sốc phản vệ tại chỗ vì vậy mang lại sự an tâm cho khách hàng.
Khả năng sống sót của virus viêm gan B ngoài môi trường làm gia tăng các mối lo ngại về nguy cơ lây nhiễm từ rác thải y tế, rác thải sinh hoạt và các tiếp xúc với bề mặt phơi nhiễm HBV rất phổ biến trong gia đình như bàn chải đánh răng, dao cạo râu, kìm bấm móng tay. Với những hiểu biết về loại virus này chẳng hạn như virus viêm gan B sống ngoài môi trường bao lâu sẽ giúp mọi người nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường sống và môi trường công cộng cũng như chủ động tiêm vắc xin phòng ngừa đầy đủ.
