Bệnh cơ tim Takotsubo: Chẩn đoán và điều trị

Năm 1990, bệnh cơ tim Takotsubo (TCM) lần đầu tiên được phát hiện và báo cáo bởi một chuyên gia tim mạch người Nhật Bản (1). Từ đó, bệnh tim này đã được công nhận rộng rãi trên toàn thế giới như một thực thể bệnh độc lập. Cùng ECO Pharma tìm hiểu bệnh cơ tim Takotsubo là gì và một số vấn đề liên quan trong bài viết sau.

Bệnh cơ tim Takotsubo là gì?

Bệnh cơ tim Takotsubo (hội chứng tim tan vỡ) là một dạng bệnh cơ tim thoáng qua, thường có liên quan đến căng thẳng cảm xúc hoặc thể chất mạnh mẽ. Được mô tả lần đầu tiên vào năm 1990 tại Nhật Bản, bệnh làm suy yếu tâm thất trái, buồng bơm chính của tim. Tình trạng này khiến người bệnh có các triệu chứng tương tự như nhồi máu cơ tim (đau ngực, khó thở) nhưng không có sự tắc nghẽn động mạch vành. (2)

Căn nguyên gây bệnh tim Takotsubo

Nguyên nhân chính xác của hội chứng tim tan vỡ vẫn chưa được biết rõ, nhưng các chuyên gia cho rằng sự gia tăng đột biến các hormone gây căng thẳng (ví dụ như adrenaline) về cơ bản “làm choáng” tim, gây ra những thay đổi trong các tế bào cơ tim hoặc mạch máu vành (hoặc cả hai) khiến tâm thất trái không thể co bóp hiệu quả. Cụ thể, một số nguyên nhân có thể dẫn đến stress, bao gồm bạo lực gia đình, mất đi người thân, nhận tin xấu (chẳng hạn như chẩn đoán ung thư), tranh luận gay gắt, tổn thất tài chính,…

Ai dễ mắc bệnh cơ tim Takotsubo?

Hơn 90% các trường hợp mắc bệnh này được báo cáo là ở phụ nữ từ 58 đến 75 tuổi. Nghiên cứu cho thấy có đến 5% phụ nữ nghi ngờ bị nhồi máu cơ tim thực sự mắc chứng bệnh này. Nhìn chung, bệnh này thường gặp ở các đối tượng như:

• Phụ nữ.
• Người trên 50 tuổi.
• Người mắc các vấn đề về sức khỏe tâm thần như lo âu hoặc trầm cảm.

Cần lưu ý rằng, đây không phải là bệnh do di truyền. Riêng tại Anh, hội chứng trái tim tan vỡ ảnh hưởng đến khoảng 5000 người ở nước này mỗi năm.

Người bệnh Takotsubo thường gặp triệu chứng gì?

Bệnh cơ tim Takotsubo thường không để lại tổn thương vĩnh viễn cho tim, hầu hết người bệnh có thể hồi phục hoàn toàn sau một thời gian ngắn. Một số triệu chứng của hội chứng trái tim vỡ thường gặp, bao gồm:

• Đau ngực đột ngột và dữ dội.
• Thất trái của tim suy yếu.
• Khó thở.
• Huyết áp thấp.
• Tim đập nhanh, cảm giác hồi hộp.
• Ngất xỉu.
• Rối loạn nhịp tim.

Bệnh cơ tim Takotsubo có nguy cơ gì?

Tiên lượng của bệnh nhân mắc bệnh cơ tim Takotsubo nhìn chung là thuận lợi. Tuy nhiên, đã có ghi nhận một số biến chứng gây tử vong ở người mắc bệnh này như vỡ thành tự do thất trái. Suy tim, có hoặc không kèm theo phù phổi, là biến chứng lâm sàng phổ biến nhất. Điều quan trọng là phải chú ý đến huyết động học trong giai đoạn cấp tính, thường tương ứng với suy tim độ III theo phân loại của Hiệp hội Tim mạch New York. Chỉ có một số ít trường hợp tái phát được báo cáo. Cơ chế gây ra sự dễ tái phát vẫn chưa được hiểu rõ. Một bài báo đã báo cáo rằng tỷ lệ tái phát của bệnh này là ≈10%.

Làm sao để chẩn đoán bệnh Takotsubo?

Hội chứng trái tim tan vỡ thường được chẩn đoán sau khi người bệnh nhập viện với các triệu chứng đau tim. Bạn sẽ được chỉ định làm các xét nghiệm sau để xem vấn đề về tim là gì (3):

• Xét nghiệm máu để kiểm tra các chất hóa học trong máu do tổn thương tim gây ra.
• Chụp mạch vành để xem có tắc nghẽn trong các động mạch tim hay không.
• Điện tâm đồ (ECG) để kiểm tra nhịp tim.
• Siêu âm tim để xem hình dạng tim có thay đổi hay không.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI) để có hình ảnh chi tiết hơn về tim.

Người bệnh có thể được chẩn đoán mắc hội chứng Takotsubo nếu:

• Các xét nghiệm đã loại trừ khả năng nhồi máu cơ tim.
• Mô cơ tim trông yếu hoặc không bơm máu đúng cách.
• Tâm thất trái đã thay đổi hình dạng.
• Bác sĩ cũng có thể hỏi bạn về tiền sử bệnh lý và liệu gần đây bạn có gặp phải căng thẳng về thể chất hoặc tinh thần nào không.

Điều trị Takotsubo như thế nào?

Không có phương pháp điều trị đặc hiệu nào cho hội chứng tim tan vỡ. Việc điều trị phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng, và liệu người bệnh có huyết áp thấp hay dấu hiệu tích tụ dịch trong phổi hay không. Bác sĩ thường chỉ định dùng các loại thuốc điều trị suy tim thông thường như thuốc chẹn beta, thuốc ức chế men chuyển ACE và thuốc lợi tiểu. Người bệnh cơ tim cũng có thể được kê toa thuốc aspirin nếu gặp phải tình trạng xơ vữa động mạch (tích tụ mảng bám trong thành động mạch).

Mặc dù có ít bằng chứng về liệu pháp dài hạn, thuốc chẹn beta (hoặc kết hợp thuốc chẹn alpha và beta) có thể được tiếp tục sử dụng vô thời hạn để giúp ngăn ngừa tái phát bằng cách giảm tác động của adrenaline và các hormone gây căng thẳng khác.

Biện pháp dự phòng bệnh cơ tim Takotsubo

Hiện chưa có cách nào được biết đến để ngăn ngừa bệnh cơ tim Takotsubo. Tuy nhiên, việc học cách kiểm soát stress, thư giãn và giải quyết vấn đề có thể giúp bạn hạn chế căng thẳng về thể chất và tinh thần. Từ đó góp phần dự phòng hội chứng trái tim tan vỡ. Bạn có thể thử những cách sau để thư giãn, kiểm soát stress hiệu quả hơn (4):

• Tập yoga, thiền định, viết nhật ký hoặc thực hành chánh niệm.
• Tắm nước ấm.
• Thắp nến thơm.
• Hít thở sâu và chậm rãi.

Tùy thuộc vào nguyên nhân gây căng thẳng, bạn có thể tìm đến sự trợ giúp của bác sĩ tâm lý để được hỗ trợ tốt hơn. Ngoài ra, duy trì thói quen lành mạnh có thể giúp bạn kiểm soát căng thẳng về thể chất hoặc tinh thần. Những thói quen này bao gồm:

• Xây dựng chế độ ăn uống dinh dưỡng và cân đối, ví dụ như chế độ ăn Địa Trung Hải.
• Tập thể dục thường xuyên (ít nhất năm lần một tuần, mỗi lần 30 phút).
• Ngủ từ bảy đến chín tiếng mỗi đêm.
• Dành thời gian trò chuyện với gia đình và bạn bè nhiều hơn.
• Hãy tuân thủ lịch hẹn khám sức khỏe định kỳ và tầm soát bệnh.
• Tránh sử dụng thuốc lá, rượu bia và các chất kích thích gây hại khác.
• Bổ sung tinh chất từ thiên nhiên như Policosanol (GDL-5), Red Yeast Rice, Gynostemma, Apple Cider Vinegar,… giúp ngăn ngừa xơ vữa động mạch, giảm cholesterol xấu, hỗ trợ kiểm soát tim mạch, huyết áp một cách an toàn và hiệu quả.

Bệnh cơ tim Takotsubo là minh chứng cho mối liên hệ chặt chẽ giữa cảm xúc và sức khỏe tim mạch. Dù phần lớn bệnh nhân có thể hồi phục hoàn toàn, việc chủ quan hoặc tự ý điều trị vẫn có thể dẫn đến những biến chứng khó lường. Do đó, thay vì xem nhẹ các phản ứng của cơ thể, mỗi người nên chủ động chăm sóc sức khỏe tinh thần và tim mạch mỗi ngày. Hiểu đúng và phòng ngừa sớm sẽ giúp chúng ta sống khỏe mạnh và an toàn hơn trước áp lực cuộc sống hiện đại.