Uống sâm có mất ngủ không? Cách cải thiện như thế nào?

Uống sâm có mất ngủ không? Nhân sâm là thảo dược quý tốt cho sức khỏe nhưng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ nếu quá liều. Trong bài viết này, ECO Pharma sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa nhân sâm và giấc ngủ, cũng như cách sử dụng không gây ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.

Tìm hiểu về nhân sâm

Nhân sâm là một phương thuốc quý trong y học cổ truyền, nổi tiếng với khả năng tăng cường năng lượng và sức khỏe tổng thể. Hoạt chất giá trị nhất trong nhân sâm là ginsenosides, nó có khả năng cải thiện trí nhớ, tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ điều trị mệt mỏi và nhiều lợi ích khác cho sức khỏe. (1)

Hai loại nhân sâm phổ biến là nhân sâm Hàn Quốc hay còn gọi là nhân sâm châu Á (Panax ginseng) và nhân sâm Mỹ (Panax quinquefolius). Chúng được chế biến dưới dạng nhân sâm trắng (nhân sâm sấy khô trong không khí) và hồng sâm (nhân sâm hấp ở nhiệt độ 98°C – 100 °C trong 2 – 3 giờ). Hồng sâm có hoạt tính dược lý và tác dụng an thần mạnh hơn nhân sâm trắng. (2)

Uống sâm có mất ngủ không?

Uống sâm có bị mất ngủ không? Nhân sâm là vị thuốc an thần, thường thấy trong các bài thuốc Đông y điều trị mất ngủ. Theo nghiên cứu, chiết xuất hồng sâm giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ và có lợi đối với những người bị rối loạn giấc ngủ. (3)

Uống nhân sâm có mất ngủ không? Nhân sâm có thể gây ra chứng mất ngủ có thể do sử dụng ở liều lượng lớn, đặc biệt là nhân sâm Hàn Quốc. Các nghiên cứu cho thấy, lạm dụng nhân sâm có thể gây ra tác dụng phụ tăng huyết áp, căng thẳng, phát ban da, tiêu chảy vào buổi sáng và mất ngủ – được gọi là hội chứng lạm dụng nhân sâm (GAS).  (4)

Cách sử dụng nhân sâm đúng cách không bị mất ngủ

Để tránh tình trạng mất ngủ khi uống nhân sâm, bạn nên lưu ý về liều lượng và thời điểm như sau:

1. Liều lượng sử dụng

Liều lượng sử dụng nhân sâm cần được điều chỉnh dựa trên nhiều yếu tố khác nhau nhằm đảm bảo hiệu quả và an toàn cho người dùng. Cụ thể:

• Tuổi tác: Những người lớn tuổi có thể trạng yếu hơn thường được khuyên sử dụng liều lượng nhân sâm thấp hơn so với người trẻ tuổi để tránh các tác dụng phụ không mong muốn.
• Mục đích sử dụng: Tùy thuộc vào mục đích sử dụng, chẳng hạn như cải thiện sức khỏe, tăng cường sức đề kháng hay hỗ trợ điều trị bệnh lý, liều lượng nhân sâm có thể được điều chỉnh khác nhau để đạt kết quả tốt nhất.

• Hình thức sử dụng: Nhân sâm có nhiều dạng khác nhau như tươi, khô hoặc được chế biến thành các sản phẩm tinh chất hoặc viên uống. Mỗi loại nhân sâm sẽ có hướng dẫn về liều lượng riêng. Vì vậy, người dùng cần lưu ý để không sử dụng quá liều hoặc sai cách.

Dưới đây là liều lượng tham khảo khi sử dụng nhân sâm:

• Nhân sâm tươi: Thường được khuyến cáo sử dụng khoảng 2g – 3g mỗi ngày, chia thành nhiều lần sử dụng trong ngày.
• Nhân sâm khô: Có thể dùng từ 1g – 2g mỗi ngày.
• Tinh chất nhân sâm: Dùng theo liều lượng ghi trên nhãn mác hướng dẫn của nhà sản xuất.

2. Thời điểm sử dụng

Có nên uống sâm trước khi đi ngủ không? Để tránh tình trạng mất ngủ khi sử dụng nhân sâm, tốt nhất là bạn chỉ nên uống nhân sâm và các sản phẩm liên quan vào buổi sáng. Thời điểm tốt nhất là khoảng 30 phút sau khi ăn sáng hoặc dùng trong bữa ăn đối với người dễ bị hạ đường huyết; Tránh sử dụng nhân sâm vào buổi tối hoặc gần giờ đi ngủ, vì tác dụng kích thích hệ thần kinh có thể gây khó ngủ.

Hướng dẫn một số cách dùng nhân sâm phổ biến

Có nhiều cách sử dụng nhân sâm, tùy vào mục đích sử dụng bạn có thể lựa chọn cách chế biến phù hợp:

1. Trà nhân sâm

Đây là cách dùng sâm đơn giản nhất. Cắt nhân sâm thành lát mỏng, mỗi lần sử dụng 1g – 2g cho vào ấm rồi đổ nước sôi như pha trà. Sau khoảng 5 phút, có thể rót ra uống như trà thông thường. Có thể pha lại vài lần cho đến khi mùi vị nhạt dần, sau đó lấy bã nhâm nhi và nuốt từ từ. Uống nước sâm có mất ngủ không? Nếu bạn dùng theo cách này, nhân sâm sẽ không gây mất ngủ.

2. Ngậm sâm

Ngậm sâm phù hợp với người bệnh lâu ngày, mệt mỏi, ăn uống kém hoặc bị suy yếu chức năng hô hấp, khó thở, hen suyễn. Bạn thái sâm thành lát thật mỏng, mỗi lần ngậm một lát, khi lát sâm mềm và tan dần thì nuốt, mỗi ngày dùng khoảng 3 – 4 lát.

3. Sắc nước uống

Mỗi ngày dùng 5g – 10g nhân sâm thái lát sắc nước uống. Bạn có thể thêm đường và uống nhiều lần trong ngày, tốt nhất nên ăn luôn cả bã.

4. Chế biến món ăn

Ngoài việc sử dụng trực tiếp, bạn cũng có thể dùng sâm như một nguyên liệu để chế biến thành các món ăn bổ dưỡng:

• Nấu cháo sâm: Lấy khoảng 3g nhân sâm, thái lát mỏng rồi đun kỹ với nước. Sau đó, thêm gạo và nước để nấu thành cháo, nêm gia vị vừa ăn. Món này có tác dụng bồi bổ sức khỏe, đặc biệt phù hợp với người cao tuổi, người suy nhược cơ thể hoặc những người gặp vấn đề mãn tính về đường tiêu hóa.
• Hấp trứng với sâm: Dùng một quả trứng gà, khoét một lỗ nhỏ trên đỉnh trứng, sau đó cho 1g – 2g bột nhân sâm vào và khuấy đều, bọc kín trứng lại và hấp chín. Mỗi ngày dùng một lần. Món này được sử dụng để tăng cường sức khỏe cho người mắc các bệnh mãn tính.

5. Ngâm rượu

Ngâm nhân sâm tươi với rượu nếp để bồi bổ cơ thể được dùng phổ biến cho nam giới. Bạn chọn củ sâm vừa phải, rửa sạch rồi ngâm trong rượu ít nhất 3 tháng; Bảo quản bình rượu tránh ánh sáng mặt trời, sử dụng 1 – 2 cốc nhỏ mỗi ngày để đạt hiệu quả tốt nhất.

6. Nhân sâm tán bột

Nhân sâm khô được tán thành bột mịn, mỗi lần dùng 1g – 2g bột pha với nước uống. Uống sâm có gây mất ngủ? Cách dùng này thích hợp cho người mệt mỏi, hay đổ mồ hôi, yếu sức và cơ thể chuyển hóa kém, dùng đúng liều lượng sẽ không bị mất ngủ.

7. Sử dụng dưới dạng viên nén, tinh chất

Các sản phẩm chế biến sẵn từ sâm như tinh chất, viên nang, cao rất tiện dụng. Tuy nhiên, bạn nên chọn mua sản phẩm từ các nhà sản xuất uy tín, đảm bảo chất lượng và đọc kỹ hướng dẫn sử dụng, tuân thủ liều lượng được khuyến nghị trên bao bì hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ; Không tự ý thay đổi liều lượng nếu không có sự tư vấn từ chuyên gia y tế.

Những lợi ích khác của nhân sâm với sức khỏe

Một số nghiên cứu đã cho thấy nhân sâm có thể mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe:

1. Tăng cường năng lượng

Nhân sâm có thể kích thích hoạt động thể chất và tinh thần cho những người cảm thấy mệt mỏi và kiệt sức. Một nghiên cứu trên 21 nam giới và 69 phụ nữ cho thấy nhân sâm mang lại kết quả tích cực đối với người bị mệt mỏi mãn tính.

Ngoài ra, một nghiên cứu khác vào năm 2014 trên những người đang điều trị ung thư cho thấy nhân sâm giúp giảm mệt mỏi liên quan đến ung thư. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu chỉ nhận thấy tác dụng tăng cường năng lượng của nhân sâm đối với những người đang điều trị. Ở những người đã hoàn thành điều trị ung thư, vẫn chưa có số liệu ghi nhận về tác dụng cải thiện của nhân sâm.

2. Có thể giảm cholesterol

Một số bằng chứng cho thấy nhân sâm có thể giúp giảm mức cholesterol, yếu tố góp phần tích tụ mảng bám trong động mạch dẫn đến xơ vữa động mạch. Theo đánh giá được công bố năm 2016 cho thấy, nhân sâm giúp giảm triglyceride (chất béo trong máu) và cholesterol LDL (cholesterol xấu) ở những người mắc tiểu đường tuýp 2; Sử dụng nhân sâm không ảnh hưởng đến mức cholesterol HDL (cholesterol tốt).

3. Lợi ích tiềm năng trong việc ngăn ngừa ung thư

Nhân sâm có thể giúp giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư. Chu kỳ tế bào là quá trình mà tế bào phát triển và phân chia bình thường. Ginsenosides có thể hỗ trợ chu kỳ này bằng cách ngăn chặn sản sinh và phát triển bất thường của tế bào. Một đánh giá từ nhiều nghiên cứu đã kết luận rằng những người sử dụng nhân sâm có thể giảm 16% nguy cơ phát triển ung thư.

4. Điều trị rối loạn cương dương

Nhân sâm được cho là có thể hỗ trợ cải thiện rối loạn cương dương. Một nghiên cứu năm 2012 trên 119 nam giới bị rối loạn cương dương ở mức độ nhẹ đến trung bình dùng giả dược và chiết xuất nhân sâm Hàn Quốc. Kết quả, chức năng sinh lý tổng thể của nhóm này đã được cải thiện sau 8 tuần. Tuy nhiên vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu để xác định liệu nhân sâm có phải là phương pháp điều trị đáng tin cậy cho rối loạn cương dương hay không.

5. Hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch

Nhân sâm Hàn Quốc có đặc tính kháng khuẩn và kháng virus. Một nghiên cứu được công bố năm 2021 trên 100 người trưởng thành khỏe mạnh, cho thấy dùng 2g nhân sâm Hàn Quốc mỗi ngày trong vòng 8 tuần có thể giúp tăng cường số lượng tế bào miễn dịch.

Một đánh giá khác được công bố năm 2020, bao gồm 10 thử nghiệm lâm sàng với nhân sâm Mỹ và nhân sâm Hàn Quốc, cho thấy nhân sâm có thể giúp điều trị và ngăn ngừa các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp theo mùa. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại vẫn chưa đủ để khẳng định rằng nhân sâm hỗ trợ hệ miễn dịch trong việc chống lại hoặc ngăn ngừa bệnh tật.

6. Hỗ trợ hạ đường huyết

Một nghiên cứu năm 2014 cho thấy nhân sâm có thể giúp giảm đường huyết và hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường. Các ginsenosides trong nhân sâm có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất insulin ở tuyến tụy và cải thiện tình trạng kháng insulin thông qua các cơ chế khác.

Một nghiên cứu khác cùng năm cũng cho thấy tác dụng tương tự của nhân sâm trong việc giảm đường huyết. Một số người tham gia đã dùng 2,7g nhân sâm đỏ lên men mỗi ngày, trong khi những người khác dùng giả dược. Các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng nhân sâm hiệu quả trong việc giảm đường huyết và tăng mức insulin sau bữa ăn so với giả dược. Tuy nhiên vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn vấn đề này.

Lưu ý khi sử dụng nhân sâm

Nhân sâm có thể gây ra các tác dụng phụ đau đầu, khó ngủ, tiêu chảy, tăng hoặc hạ huyết áp, đường huyết, tim đập nhanh, phát ban, căng tức ngực và chảy máu âm đạo ở phụ nữ. Vì vậy, cần thận trọng khi sử dụng nhân sâm: (5)

• Không dùng nhân sâm cho trẻ em, phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú, phụ nữ có tiền sử ung thư vú, người có vấn đề liên quan đến đông máu hoặc rối loạn chảy máu, người bị rối loạn tiêu hóa như đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy, phân lỏng.

• Những người mắc chứng rối loạn lưỡng cực cũng không nên dùng nhân sâm vì có thể làm tăng nguy cơ hưng cảm.
• Người đang dùng thuốc tây như thuốc điều trị tiểu đường, thuốc chống đông máu, thuốc điều trị rối loạn tâm thần, thuốc huyết áp và tim mạch, thuốc ức chế miễn dịch không nên dùng nhân sâm.
• Người khỏe mạnh muốn tăng cường thể chất hoặc tinh thần, phòng ngừa bệnh tật hoặc chống căng thẳng nên dùng nhân sâm theo chu kỳ. Ví dụ, dùng hàng ngày trong 2 – 3 tuần, sau đó dừng 3 tuần rồi mới dùng lại.
• Để tránh hạ đường huyết, ngay cả ở những người không bị tiểu đường, bạn nên dùng nhân sâm cùng với thức ăn.
• Những người bị huyết áp cao không nên dùng các sản phẩm nhân sâm mà không có sự giám sát của bác sĩ. Những người bị bệnh hoặc huyết áp thấp nên thận trọng khi sử dụng nhân sâm.
• Những người mắc bệnh tự miễn, chẳng hạn như viêm khớp dạng thấp, lupus hoặc bệnh Crohn, nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng nhân sâm.
• Cần ngừng dùng nhân sâm ít nhất 7 ngày trước khi phẫu thuật. Nhân sâm có thể hoạt động như thuốc làm loãng máu, làm tăng nguy cơ chảy máu trong hoặc sau khi phẫu thuật.

Khi uống nhân sâm bị mất ngủ nên làm gì?

Uống sâm có mất ngủ không? Uống nhân sâm ở liều lượng lớn hoặc kết hợp với caffein, uống trong khi dùng thuốc điều trị có thể gây ra tác dụng phụ mất ngủ. Nếu bạn gặp phải tình huống uống nhân sâm bị mất ngủ, trước hết cần xem lại liều lượng, cách dùng và thời gian sử dụng. Bạn chỉ nên uống nhân sâm vào buổi sáng hoặc trưa, tránh dùng vào buổi tối, không dùng quá 3g nhân sâm tươi hoặc 2g nhân sâm khô mỗi ngày và tránh dùng kéo dài quá 3 tuần; Nên ngưng sử dụng ngay nếu bạn đang điều trị bệnh bằng thuốc tây.

Để ngủ ngon giấc, bạn có thể bổ sung các dưỡng chất như Anthocyanin và Pterostilbene (có trong quả việt quất), cùng với Flavonoid và Terpenoid (chiết xuất từ cây bạch quả). Những hợp chất này giúp trung hòa các gốc tự do và hỗ trợ tăng cường lưu thông máu lên não, từ đó cải thiện đáng kể tình trạng mất ngủ và khó ngủ.

Uống sâm có mất ngủ không? Nhân sâm là vị thuốc an thần tốt cho giấc ngủ. Nó thường chỉ gây tác dụng phụ mất ngủ khi dùng quá liều, hoặc dùng kết hợp với cafein hoặc dùng trong khi đang điều trị bệnh bằng thuốc. Để tránh bị mất ngủ hoặc các tác dụng phụ khác, bạn nên sử dụng nhân sâm đúng cách, với thời gian và liều lượng phù hợp.