Viêm cột sống dính khớp thường gặp ở người dưới 40 tuổi, với 80% triệu chứng xuất hiện trước 30 tuổi. Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ điều trị, viêm cột sống dính khớp nên ăn gì và kiêng gì? Hãy cùng theo dõi bài viết sau đây của ECO Pharma để biết cụ thể.
Viêm cột sống dính khớp nên ăn gì? Dinh dưỡng lành mạnh giúp giảm viêm, ngăn ngừa bệnh mãn tính. Vì vậy người bị viêm cột sống dính khớp, nên bắt đầu với chế độ ăn giảm viêm. Mặc dù đây là bệnh tự miễn khiến cột sống, khớp bị đau, tuy không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng việc ăn uống khoa học hỗ trợ kiểm soát triệu chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống.
Viêm cột sống dính khớp nên ăn gì, kiêng gì là một trong những vấn đề được nhiều người bệnh quan tâm vì dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng trong việc cải thiện và điều trị viêm cột sống dính khớp, giúp phòng ngừa những biến chứng nguy hiểm của bệnh.
Ngũ cốc nguyên chất giàu chất xơ giúp giảm viêm, hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường sức khỏe. Một số người bị viêm cột sống dính khớp lại phản ứng tiêu cực với gluten, loại protein có trong lúa mì, lúa mạch.
Hãy thử chế độ ăn kiêng trong 1 tháng để theo dõi phản ứng của cơ thể. Ghi chép nhật ký thực phẩm đã ăn, các triệu chứng gặp phải. Nếu không nhạy cảm với gluten, hãy bổ sung yến mạch, diêm mạch, gạo lứt, hạt kê,… vào các bữa ăn hằng ngày.
Theo Hiệp hội Viêm Cột Sống Dính Khớp Hoa Kỳ, thực phẩm giàu axit béo omega-3 cần thiết cho người bị viêm cột sống dính khớp. Omega-3 như cá hồi, cá thu, cá mòi, hạt lanh, quả óc chó, hạt chia, giúp giảm viêm, ngăn ngừa các bệnh mãn tính như tiểu đường, tim mạch. (3)
Nghiên cứu cho thấy người tiêu thụ nhiều omega-3 có hàm lượng 2 loại protein gây viêm là CRP và interleukin-6 thấp hơn. Cơ quan y tế như Hiệp hội Tim Mạch Hoa Kỳ và Học viện Dinh Dưỡng khuyến nghị nên ăn khoảng 170-227 gram cá 2 lần một tuần để ngăn ngừa bệnh về khớp.
Rau xanh như rau chân vịt, cải xoăn, cải rổ chứa magie, giúp giảm viêm. Người bị viêm cột sống dính khớp nên nấu rau xanh với tỏi, dầu ô liu để tối ưu công dụng vì tỏi cũng chứa magie.
Theo Tổ chức Viêm khớp, các loại rau họ cải có chất chống oxy hóa sulforaphane, giúp giảm các hợp chất gây viêm. Nghiên cứu cho thấy việc bổ sung đủ vitamin K từ rau giảm đáng kể các dấu hiệu viêm trong máu, duy trì khớp khỏe mạnh. (4)
Dinh dưỡng cho người viêm cột sống dính khớp cần ưu tiên bổ sung canxi và vitamin D giúp xương chắc khỏe, vì người mắc bệnh này có nguy cơ loãng xương cao. Các thực phẩm giàu canxi như phô mai, sữa chua, cải xoăn, bông cải xanh, cá mòi và cá hồi. Nhiều loại sản phẩm thay thế sữa như sữa hạnh nhân, sữa đậu nành chứa nhiều canxi hơn sữa thông thường. Để bổ sung vitamin D, hãy ăn nhiều chất béo từ cá, lòng đỏ trứng, bơ thực vật và ngũ cốc.
Sử dụng 2-3 muỗng canh dầu oliu mỗi ngày, chúng chứa nhiều chất béo có lợi cho tim và oleocanthal, chất có tác dụng giống thuốc chống viêm không steroid (NSAID). Oleocanthal ức chế enzyme COX, giảm viêm và đau tương tự như ibuprofen.
Ngoài dầu oliu, dầu bơ, dầu cây rum cũng có đặc tính làm giảm cholesterol, trong khi dầu óc chó chứa omega-3 cao gấp 10 lần dầu oliu. (5)
Làm rõ vấn đề viêm cột sống dính khớp nên ăn gì, dâu tây, quả mâm xôi, việt quất giàu chất chống oxy hóa, giúp giảm viêm, chống lại các gốc tự do gây hại. Khả năng chống viêm của chúng chủ yếu đến từ anthocyanin, chất chống oxy hóa flavonoid có màu sắc đặc biệt.
Mỗi quả mọng có hàm lượng chất chống oxy hóa khác nhau, vì vậy hãy bổ sung nhiều loại trái cây đa dạng vào chế độ ăn uống hàng ngày. Thêm quả mọng tươi, đông lạnh vào sinh tố, yến mạch, sữa chua Hy Lạp, salad để tăng thêm dưỡng chất.
Nước kiềm có độ pH từ 8-9, chứa các khoáng chất như canxi, magie cacbonat, giúp khử oxy hóa. Nhiều bằng chứng khoa học xác nhận lợi ích của nước kiềm trong việc ngăn ngừa ung thư, làm chậm lão hóa hay làm sạch lỗ chân lông.
Việc uống nước kiềm còn hỗ trợ tiêu hóa, cải thiện sức khỏe xương, giúp bôi trơn các khớp. Nước kiềm có độ pH 8,8 giúp trung hòa axit dạ dày, giảm triệu chứng trào ngược axit, tăng mật độ xương ở phụ nữ sau mãn kinh.
Nước kiềm còn có khả năng dưỡng ẩm cao hơn nước thường, giúp duy trì độ ẩm tốt hơn sau khi tập thể dục.
Một số loại thảo mộc, gia vị có thể chống viêm như:
Lactobacillus là loại vi khuẩn “thân thiện” trong ruột giúp điều trị nhiều bệnh. Những lợi khuẩn này, còn gọi là men vi sinh có trong sữa chua giúp phân hủy thức ăn, chống lại vi khuẩn có hại.
Người bệnh viêm cột sống dính khớp nên ăn gì? Nghiên cứu của Hiệp hội Viêm cột sống Mỹ (SAA), các nhà khoa học đã điều trị viêm đại tràng ở chuột bằng lợi khuẩn. Khi cho chuột uống thuốc kháng sinh có kháng nguyên HLA-B27, chứng viêm khớp giảm đáng kể. Chế phẩm sinh học như lactobacillus làm chậm tiến triển của viêm cột sống dính khớp, giảm triệu chứng bệnh Crohn, viêm loét đại tràng.
Bên cạnh các loại thực phẩm trên, người bị viêm cột sống dính khớp có thể bổ sung các dưỡng chất chiết xuất từ Eggshell Membrane (màng vỏ trứng), Collagen Type 2 không biến tính, Collagen Peptide thủy phân, Turmeric Root (nghệ), Chondroitin Sulfate. Những chất này giúp kiểm soát, giảm các yếu tố gây viêm như TNF-α, interleukin 1, interleukin 6, interferon gamma, từ đó ngăn chặn tình trạng viêm tiến triển, tránh tổn thương, biến chứng khớp.
Ngoài quan tâm viêm cột sống dính khớp nên ăn gì, thực phẩm chứa nhiều đường, chất béo, natri hoặc carbs có thể gây viêm, làm trầm trọng thêm triệu chứng của bệnh.
Bệnh viêm cột sống dính khớp kiêng ăn gì, đường gây viêm mãn tính, cùng các vấn đề sức khỏe như bệnh tim, tiểu đường. Các loại đường phổ biến như fructose, maltose, sucrose, lactose, dextrose thường ẩn trong nhiều thực phẩm đóng gói, chế biến sẵn, nước mía, nước ép trái cây và siro, khiến bạn khó nhận biết. Hãy đọc nhãn thực phẩm để xác định lượng đường và hạn chế tiêu thụ chúng.
Natri làm tích tụ chất lỏng trong cơ thể khi tiêu thụ quá mức, dẫn đến huyết áp cao. Corticosteroid kê đơn cho người mắc viêm cột sống dính khớp khiến cơ thể tích trữ nhiều natri hơn. Lượng natri cao trong thức ăn đông lạnh, đồ hộp, thịt nguội, bánh mì, pho mát, bánh snack dễ gây viêm nặng. Thay vì dùng muối, bạn hãy dùng thảo mộc, gia vị, hành, tỏi hoặc giấm để nêm thức ăn.
Viêm cột sống dính khớp nên ăn gì và kiêng gì, thịt đỏ chứa nhiều chất béo bão hòa, hydrocacbon thơm đa vòng, sắt heme, khiến cytokine tăng, làm trầm trọng thêm triệu chứng viêm. Khi nấu thịt đỏ, các sản phẩm glycation nâng cao (AGEs) hình thành gây stress oxy hóa, tổn thương tế bào. Ăn nhiều thịt đỏ cũng làm mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột khiến chứng viêm mãn tính gia tăng. Bạn nên thay thế thịt đỏ bằng thịt gà, cá, đậu, hạt để giảm viêm.
Ăn nhiều chất béo bão hòa từ dầu cọ, thịt mỡ, bơ, phô mai, kem, món nướng, thực phẩm chiên rán có thể gây viêm. Hướng dẫn chế độ ăn uống cho người Mỹ khuyến cáo không nên tiêu thụ quá 10% tổng lượng calo hàng ngày từ chất béo bão hòa, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyên chỉ nên dùng 5-6%.
Giải đáp vấn đề viêm cột sống dính khớp nên kiêng ăn gì, uống nhiều rượu khiến hệ tiêu hóa và các cơ quan khác bị quá tải, gây viêm ruột, làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột. Một nghiên cứu từ Trung Quốc cho thấy tiêu thụ rượu làm giảm hoạt động thể chất của người mắc viêm cột sống dính khớp. Rượu cũng gây tương tác với thuốc kê đơn cả không kê đơn. Người mắc viêm cột sống dính khớp nên dừng uống rượu hoàn toàn, nếu muốn uống cần tham khảo ý kiến của bác sĩ.
Gluten là protein có trong lúa mì, lúa mạch, gạo nâu, sữa, kiều mạch. Ở người bị bệnh celiac (không dung nạp gluten) tiêu thụ gluten gây viêm nặng, tổn thương ruột non. Loại protein này cũng có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch ở người không mắc bệnh. Hạn chế tiêu thụ gluten giúp việc tiêu hóa dễ dàng ở người mắc viêm cột sống dính khớp, vì cả hai loại bệnh đều là rối loạn miễn dịch.
Khi mới phát hiện bị viêm cột sống dính khớp, người bệnh không nên lo lắng, bệnh vẫn có thể kiểm soát được bằng nhiều cách:
Bác sĩ sẽ đưa ra các lựa chọn phù hợp để điều trị viêm cột sống dính khớp như vật lý trị liệu, tập thể dục và thuốc chống viêm không steroid (NSAID). Nếu NSAID làm ảnh hưởng đến dạ dày, hãy thảo luận với bác sĩ để lên kế hoạch thay đổi thuốc.
Thăm khám định kỳ ít nhất 6 tháng/lần, đúng hẹn giúp bác sĩ theo dõi các triệu chứng viêm, mức độ tổn thương khớp, cột sống qua các phương pháp chẩn đoán như chụp X-quang, MRI, xét nghiệm máu,… Từ đó, đánh giá được mức độ tiến triển của bệnh, điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp.
Ngoài việc viêm cột sống dính khớp nên ăn gì, người bệnh quản lý căng thẳng bằng cách dành thời gian cho gia đình, bạn bè, thú cưng hoặc sở thích. Tập yoga, thiền định cũng có thể giúp ích trong việc giảm stress, ngừa viêm.
Đau lưng do viêm cột sống dính khớp dễ gây mất ngủ, khiến bạn mệt mỏi, nhạy cảm hơn với cơn đau. Để cải thiện giấc ngủ, bạn cần tránh caffeine vào cuối ngày, hạn chế dùng các thiết bị phát ra ánh sáng xanh (tivi, máy vi tính, điện thoại di động) ít nhất 1 giờ trước khi đi ngủ, tập thể dục đều đặn 30 mỗi ngày, nếu vẫn khó ngủ, hãy thảo luận với bác sĩ.
Tập thể dục giúp giảm cứng khớp, cải thiện tư thế, linh hoạt hơn. Các bài tập như bơi lội, yoga và Pilates giúp giãn cơ, giảm đau. Tập các bài tập tim mạch cường độ thấp như đi bộ, đạp xe và aerobic để tăng nhịp tim, cải thiện hơi thở, sức bền. Hãy tập thể dục ít nhất 3-5 lần, từ 75-150 phút mỗi tuần. Tốt hơn hết, bạn hãy tham khảo ý kiến bác sĩ, chuyên gia vật lý trị liệu để được hướng dẫn các bài tập viêm cột sống dính khớp cụ thể tránh làm tổn thương khớp.
Duy trì tư thế đúng giúp xương, khớp thẳng hàng, giảm căng thẳng cho cột sống, cải thiện phạm vi chuyển động, giảm nguy cơ chấn thương. Một số thói quen điều chỉnh tư thế như:
Bài liên quan: Tư thế ngủ tốt cho người viêm cột sống dính khớp
Viêm cột sống dính khớp nên ăn gì, chế độ dinh dưỡng ảnh hưởng lớn đến mức độ viêm nhiễm, giúp kiểm soát triệu chứng. Thực phẩm giàu chất béo bão hòa, omega-6, đường, muối làm tình trạng viêm trở nên nặng hơn. Vì vậy, hãy tăng cường ăn rau, trái cây, omega-3 và ngũ cốc nguyên hạt để cải thiện tình trạng bệnh. Nếu muốn thay đổi chế độ ăn uống, bạn nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng để lập kế hoạch cụ thể.
