Ở viêm gan cấp tính, ngoài việc điều trị bằng thuốc, chỉ định chung thường là kiêng rượu bia hoàn toàn và điều chỉnh chế độ ăn uống khoa học để giảm viêm, tăng cường chức năng gan giúp gan phục hồi. Người bệnh viêm gan cấp nên ăn gì, kiêng gì? Cùng ECO Pharma tìm hiểu cụ thể trong nội dung sau đây.
Viêm gan cấp là tình trạng viêm gan đột ngột, thường do nhiễm virus, kéo dài dưới 6 tháng và có thể tự khỏi. Nếu kéo dài quá khoảng thời gian này viêm gan sẽ tiến triển thành mạn tính cần phải điều trị để ngăn ngừa biến chứng đe dọa chức năng gan và sức khỏe.
Viêm gan cấp tính có thể biểu hiện triệu chứng hoặc không. Nếu có, phổ biến là chán ăn, sốt, buồn nôn, nôn mửa, đau ở vùng bụng phía trên bên phải, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu. Trong giai đoạn này, việc duy trì chế độ ăn uống khoa học là rất cần thiết để giảm viêm, ngăn ngừa tích tụ mỡ và giảm áp lực cho gan.
Một số nhóm thực phẩm dưới đây có thể hữu ích:
Protein, hay còn gọi là chất đạm, rất cần thiết để xây dựng, sửa chữa các mô và cơ quan, bao gồm gan. Nạp đủ lượng protein cũng giảm tích tụ chất béo, ngăn ngừa tổn thương tế bào gan. Bạn nên ưu tiên protein nạc như đậu phụ, đậu lăng, đậu gà, đậu phộng,… vì chứa hàm lượng chất béo thấp, dễ tiêu thụ. Hoặc protein nạc như cá hồi, cá thu, thịt gà không da, vì ít chất béo bão hòa.
Liều lượng khuyến nghị mỗi ngày là 0.8g đến 1g protein cho mỗi kg trọng lượng cơ thể. Bạn nên chế biến bằng cách hấp, tránh chiên xào nhiều dầu mỡ.
Rau xanh và trái cây giàu chất xơ, vitamin, khoáng chất, hợp chất thực vật, chất chống oxy hóa có lợi cho gan. Ví dụ, chất xơ tăng cảm giác no, ngăn tích tụ chất béo. Vitamin C và E chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan khỏi gốc tự do; vitamin nhóm B hỗ trợ sản xuất năng lượng, thúc đẩy trao đổi chất. Chất chống oxy hóa như carotenoid và polyphenol cải thiện tình trạng viêm, duy trì chức năng gan.
Ngoài ra, đánh giá tổng hợp năm 2019 cho thấy chế độ ăn nhiều rau làm giảm 39% nguy cơ ung thư gan, và cứ 100g rau tiêu thụ mỗi ngày giúp giảm 4% tỷ lệ ung thư gan – biến chứng nghiêm trọng của viêm gan cấp. (1)
Nghiên cứu năm 2017 cũng chứng minh, thực đơn ăn uống ít calo, giàu chất xơ và chất chống oxy hóa từ trái cây, rau củ có thể giảm cholesterol toàn phần, cholesterol xấu LDL-c, hạ men gan ALT. Vì vậy, tăng cường rau quả được xem là biện pháp tốt để cải thiện chỉ số chức năng gan, phòng tránh viêm gan tiến triển. (2)
Rau lá xanh nên bổ sung gồm rau diếp cá, rau mồng tơi, rau chân vịt, rau ngót, bông cải xanh, rau dền. Đối với trái cây, bạn hãy tăng cường loại ít đường như bưởi, việt quất, cam, thanh long, táo, dâu tây, kiwi, phúc bồn tử.
Người bệnh cần ăn ít nhất 5 phần rau và trái cây khác nhau mỗi ngày, một phần khoảng 80g. Tốt nhất là ăn dưới dạng chế biến ít gia vị như luộc, hấp để giữ lại dinh dưỡng tối đa. Nếu dùng dưới dạng sinh tố hoặc nước ép, không nên cho thêm đường, sữa hoặc phomai.
Tinh bột tốt cho người mắc viêm gan cấp là tinh bột phức tạp, được cơ thể hấp thụ từ từ, tạo cảm giác no, giảm tích tụ mỡ, tránh viêm gan nặng hơn. Ở người viêm gan cấp tính, chức năng gan bị tổn thương khiến cơ thể mất một lượng glycogen nhất định. Glycogen dự trữ trong gan là nguồn cung cấp năng lượng cho các cơ quan khác. Vì vậy, việc nạp đủ loại tinh bột này sẽ giúp bổ sung glycogen, giảm triệu chứng mệt mỏi, suy nhược.
Thực phẩm giàu tinh bột nên chiếm hơn một phần ba lượng thức ăn hàng ngày. Bạn có thể ăn bánh mì nguyên hạt, đậu gà, đậu xanh, đậu lăng, đậu Hà Lan, đậu phộng, cà rốt, bí đỏ, rau mùi tây.
Chất béo không bão hòa có lợi cho gan gồm chất béo không bão hòa đơn (như omega-9) và chất béo không bão hòa đa (như omega-3). Đây là những thành phần kháng viêm, chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan khỏi gốc tự do, ngăn ngừa biến chứng viêm gan cấp như suy gan cấp, viêm gan mạn, xơ gan, ung thư gan.
Nhóm thực phẩm tiêu biểu là cá hồi, cá thu, cá trích, cá cơm, dầu oliu, hạt chia, hạt óc chó, hạt mắc ca, hạt lanh. Liều lượng nên tiêu thụ mỗi ngày khoảng 37g đến 55g chất béo bão hòa trên một khẩu phần ăn tiêu chuẩn (2000 calo).
Ngoài dinh dưỡng từ chế độ ăn hàng ngày, người bệnh có thể bổ sung thực phẩm chuyên biệt hỗ trợ chức năng gan. Nhưng bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên môn trước khi sử dụng.
Bộ đôi tinh chất thiên nhiên Silybum Marianum, Wasabia Japonica đã được chứng minh có tác dụng bảo vệ gan từ bên trong. Silybum Marianum chứa hoạt chất Silymarin giúp ổn định màng tế bào gan, thúc đẩy phục hồi mô gan tổn thương, kích thích phát triển tế bào gan mới. Wasabia Japonica gồm Isothiocyanates với khả năng kháng khuẩn, tăng thải độc, ngừa ung thư gan. Đặc biệt, cả hai thành phần này đều hỗ trợ kiểm soát hoạt động tế bào Kupffer, làm chậm quá trình xơ hóa, giảm tỷ lệ biến chứng cho người bị viêm gan cấp.
Đây là những loại hạt đã bỏ lớp vỏ trấu, vẫn giữ lại ba phần ăn được gồm cám, mầm, nội nhũ. Nhờ đó, nguồn dinh dưỡng dồi dào như chất xơ, vitamin nhóm B, canxi, magie, photpho, selen được bảo toàn. Chúng làm giảm tích tụ chất béo, cung cấp năng lượng ổn định, tránh tăng đường huyết đột ngột gây căng thẳng cho gan.
Bạn nên ăn 3 đến 5 phần ngũ cốc nguyên hạt, trong tổng số 6 phần ngũ cốc được khuyến nghị hàng ngày. Mỗi phần tương đương một lát bánh mì nguyên cám hoặc nửa cốc yến mạch. Thực phẩm nên bổ sung là lúa mì, lúa mạch, yến mạch, gạo lứt, hạt kê, bắp ngô.
Ngoài viêm gan cấp tính nên ăn gì, người bệnh cũng cần chú ý một số thực phẩm không nên ăn:
Thực phẩm nhiều dầu mỡ, chiên rán chứa lượng chất béo bão hòa cao, cản trở quá trình phân hủy cholesterol, gây tích tụ mỡ, tổn thương mô gan. Ngoài ra, bổ sung chất béo bão hòa quá mức cũng kích thích sản xuất ceramide, tăng phản ứng viêm ở gan.
Thực phẩm cần tránh gồm bơ, dầu cọ, thịt mỡ, gà rán, khoai tây chiên, phô mai chiên, pizza, bánh ngọt, bánh nướng và bánh quy.
Đây là những loại thực phẩm công nghiệp, thường chứa tinh bột tiêu hóa nhanh, đường, chất béo bão hòa, hóa chất gây hại cho gan. Ngoài ra, chúng cũng nhiều muối, làm tăng áp lực chuyển hóa, dẫn đến nguy cơ tiến triển thành viêm gan mạn.
Nghiên cứu năm 2025 cho thấy, tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến gây kháng insulin, stress oxy hóa và viêm gan. Bên cạnh đó, chất phụ gia từ những món ăn này còn phá vỡ sự cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, tác động tiêu cực đến sức khỏe toàn thân, kể cả gan. (3)
Các thực phẩm cần tránh gồm thịt hộp, cá hộp, cà chua đóng hộp, thịt nguội, mì ăn liền.
Sau khi tiêu thụ, đường được phân hủy thành glucose để cung cấp năng lượng cho cơ thể. Tuy nhiên, lượng glucose vượt quá mức cần thiết sẽ chuyển hóa thành tế bào mỡ và lưu trữ tại gan. Theo thời gian, tình trạng này gây tổn thương mô gan, khiến viêm gan cấp tính tiến triển nặng.
Ngoài ra, ăn nhiều đường cũng làm tăng cytokine tiền viêm, dẫn đến kháng insulin, tăng tính thấm của ruột, thúc đẩy giải phóng các yếu tố gây viêm vào gan, khiến viêm gan cấp chuyển biến xấu. Vì vậy, tránh ăn thực phẩm nhiều đường như kẹo, siro, kem, nước sốt, bánh ngọt, mứt,… được xem là biện pháp tốt bảo vệ chức năng gan.
Ở người viêm gan cấp, khả năng thải độc của gan đã giảm đáng kể, khó chống lại mầm bệnh từ hải sản tươi sống như vi khuẩn Vibrio, ký sinh trùng Anisakiasis hoặc virus Norovirus. Hệ quả là gan tổn thương nghiêm trọng hơn, tăng nguy cơ tiến triển sang viêm gan mạn tính.
Bạn hãy tránh ăn hải sản không qua chế biến nhiệt chẳng hạn như sashimi, gỏi, nộm. Đối với động vật có vỏ như trai, nghêu, sò, vẹm, hãy nấu đến khi vỏ mở ra và tiếp tục chế biến thêm ít phút để chín hẳn; không ăn những con vẫn đóng vỏ sau khi nấu.
Hầu hết lượng rượu đi vào cơ thể đều được chuyển hóa ở gan. Quá trình này tạo ra chất chuyển hóa của ethanol là acetaldehyde kích hoạt tình trạng viêm, gây hại cho tế bào gan vốn đã suy yếu. Thời gian đầu, gan có thể tự phục hồi. Nhưng nếu lạm dụng rượu trong thời gian dài, các mô sẹo sẽ dần thay thế mô gan, khiến bệnh tiến triển thành viêm mạn tính, tăng tỷ lệ suy gan, xơ gan, ung thư gan, buộc phải ghép gan. Do đó, kiêng rượu bia hoàn toàn là điều cần thiết đối với người bệnh viêm gan cấp.
Trong quả trình bổ sung những thực phẩm tốt cho gan kể trên, bạn cần lưu ý:
Người bị viêm gan cấp nên chia nhỏ bữa ăn thành 5 đến 6 bữa nhỏ trong ngày thay vì 3 bữa lớn. Điều này giúp giảm gánh nặng chuyển hóa, hỗ trợ cơ thể hấp thụ tốt hơn. Mỗi bữa ăn nên cân đối dinh dưỡng, bao gồm chất xơ, vitamin, khoáng chất, tinh bột tiêu hóa nhanh và chất chống oxy hóa.
Nước hỗ trợ gan đào thải độc tố ra khỏi cơ thể. Vì vậy, người bệnh nên nạp đủ 2 đến 2.5 lít nước mỗi ngày, ưu tiên nước lọc, tránh đồ uống chứa caffeine. Bạn có thể uống nước ép trái cây, nhưng nên chọn loại ít đường như cam, bưởi, chanh, việt quất, táo. Các loại trà thảo mộc cũng rất hữu ích, gồm trà bạc hà, trà bí đao, trà hoa cúc.
Thừa cân, béo phì làm tăng tích tụ mỡ trong gan, khiến viêm gan cấp trầm trọng thêm. Người bệnh nên duy trì cân nặng hợp lý thông qua chế độ ăn uống cân đối và tập thể dục đều đặn. Nếu bị thừa cân, béo phì, mỗi tuần nên giảm khoảng 0.5kg đến 1kg, không nên giảm đột ngột vì rất hại cho sức khỏe.
Nếu khó khăn khi tự giảm cân tại nhà, bạn nên đến Trung tâm Kiểm soát cân nặng và Điều trị béo phì, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để các chuyên gia hỗ trợ. Nếu cân nặng của bạn trong khả năng dễ điều chỉnh bằng chế độ ăn uống, luyện tập, thuốc hỗ trợ giảm cân, các bác sĩ Tâm Anh sẽ tư vấn cụ thể ăn như thế nào, luyện tập ra sao và dùng sản phẩm hỗ trợ nào là tốt nhất để đạt được mục tiêu. Nếu khả năng cơ địa của bạn khó đáp ứng với các phương pháp tại chỗ, điều trị béo phì có thể được khuyến nghị để giúp đưa về cân nặng an toàn và nhanh chóng hơn.
Tại Trung tâm Điều trị béo phì Tâm Anh, những công nghệ máy móc, kỹ thuật hiện đại hàng đầu hiện nay được ứng dụng trong chẩn đoán và điều trị. Chẳng hạn như công nghệ đông hủy mỡ – Cool Lipolysis, công nghệ Laser Lipolysis, công nghệ Radio Frequency (RF) Lipolysis, máy đo InBody 770. Hoặc kỹ thuật phẫu thuật thu hẹp dạ dày để giảm khả năng nạp thức ăn từ đó giúp giảm cân an toàn. Không chỉ hệ thống máy móc và kỹ thuật, công nghệ tiên tiến hiện đại hàng đầu, Hệ thống Tâm Anh còn quy tụ đội ngũ chuyên gia kỳ cựu và các bác sĩ giỏi hàng đầu trong lĩnh vực phẫu thuật tiêu hóa, tiết chế dinh dưỡng và gan – tuỵ – mật. Điều này có nghĩa là luôn có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chuyên gia trong các lĩnh vực liên quan để đưa ra một phác đồ điều trị cá thể hoá nhưng có tính toàn diện, hiệu quả cao.
Đối với viêm gan cấp tính, chức năng gan đang bị suy giảm. Việc dùng thuốc điều trị các tình trạng khác có thể gây độc cho gan hoặc tương tác với các thuốc điều trị gan. Vì vậy, người bệnh cần cố gắng hạn chế tối đa dùng thuốc nếu không thật sự cần thiết. Ví dụ đau đầu bình thường thì nên nghỉ ngơi, massage để cải thiện thay vì dùng paracetamol.
Bên cạnh vấn đề bị viêm gan cấp nên ăn gì, viêm gan cấp kiêng ăn gì, người bệnh còn quan tâm một số vấn đề:
Người bị viêm gan cấp có thể ăn trứng nhưng nên hạn chế, chỉ một đến hai quả một tuần và ưu tiên lòng trắng luộc, hấp. Bạn cần tránh ăn lòng đỏ vì chứa hàm lượng cholesterol cao, khoảng 186mg mỗi quả, làm tăng gánh nặng cho gan, khiến bệnh chuyển biến xấu.
Viêm gan không nên ăn gì? Thịt đỏ là thực phẩm cần tránh, do chứa nhiều chất béo bão hòa làm tăng cholesterol, khiến gan hoạt động căng thẳng và tích tụ nhiều mỡ thừa. Nghiên cứu năm 2021 cũng đã chứng minh tiêu thụ nhiều thịt đỏ làm tăng tỷ lệ mắc ung thư biểu mô tế bào gan. (4)
Nhưng điều này không có nghĩa là bạn cần phải cắt giảm thịt đỏ hoàn toàn. Người vẫn ăn thịt đỏ nhưng cần giảm lượng trong bữa ăn và giảm tần suất ăn. Ví dụ lúc khỏe mạnh, một tuần ăn thịt bò, thịt heo 8 bữa thì khi mắc bệnh gan nên giảm xuống hai bữa.
Người bị viêm gan cấp không bắt buộc ăn chay, bạn vẫn có thể bổ sung thịt, nhưng ưu tiên cá, gia cầm không da. Điều quan trọng là cần duy trì chế độ ăn uống cân bằng, đa dạng thực phẩm lành mạnh để cung cấp đủ protein dễ tiêu hóa, chất xơ, vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa. Bạn cũng cần hạn chế thực phẩm chứa chất béo xấu và thực phẩm chế biến sẵn. Nếu muốn ăn chay, bạn cần đảm bảo protein từ các nguồn thực phẩm thay thế thịt như đậu phụ, nấm, ngũ cốc nguyên hạt để tránh suy dinh dưỡng.
Nắm rõ viêm gan cấp nên ăn gì, kiêng gì sẽ giúp bạn chủ động điều chỉnh thói quen ăn uống khoa học. Nếu cảm thấy khó khăn trong việc thiết kế các bữa ăn tốt cho tình trạng gan của mình, bạn nên tìm đến Trung tâm Dinh dưỡng Nutrihome để được các chuyên gia dinh dưỡng, tiết chế hỗ trợ. Ngoài tư vấn, hướng dẫn dinh dưỡng, các chuyên gia còn tư vấn và hướng dẫn vận động để đạt được mục tiêu cân nặng khỏe mạnh. Tất cả các phương pháp mà Nutrihome cung cấp đều dễ dàng áp dụng tại nhà.
