Chế độ ăn uống có thể góp phần cải thiện viêm khớp dạng thấp hoặc ngược lại. Ngày nay sữa là thực phẩm được biết đến phổ biến trong việc tăng cường sức khỏe xương khớp. Nhưng nếu bị viêm khớp dạng thấp có nên uống sữa không? Cùng theo dõi bài viết dưới đây của ECO Pharma để được giải đáp thắc mắc.
Trong chế độ ăn uống ngày nay, sữa là một thực phẩm cung cấp canxi, vitamin D và protein, khoáng chất phổ biến. Nó đặc biệt cần thiết cho trẻ em, người cao tuổi hoặc những người bị loãng xương.
Một số nghiên cứu cho thấy, sữa có thể làm tăng tình trạng viêm ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp vì thành phần chính của sữa gồm chất béo bão hòa – một loại chất béo kích thích sản xuất các cytokine gây viêm. Ngoài ra, sữa cũng có thể chứa các protein gọi là casein và whey có thể kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể.
Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Dinh dưỡng, Mỹ năm 2015 cho thấy việc ăn thực phẩm từ sữa làm tăng tình trạng viêm cấp độ thấp ở một mẫu nhỏ người trưởng thành ở Đức. Một nghiên cứu trên hơn 40.000 người bị viêm xương khớp (OA) cũng cho thấy những người ăn nhiều sản phẩm từ sữa có nhiều khả năng phải phẫu thuật thay khớp háng hơn. Ngược lại, một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng uống sữa và ăn sữa chua có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh gút.
Mặc dù có nhiều thông tin trái ngược nhau nhưng nhìn chung, những nghiên cứu vẫn vẽ ra một bức tranh tích cực cho các sản phẩm làm từ sữa. Một đánh giá năm 2017 của 52 nghiên cứu lâm sàng được công bố trên Tạp chí Phê bình về Khoa học thực phẩm và Dinh dưỡng đã kết luận rằng sữa thường có tác dụng chống viêm, ngoại trừ ở những người dị ứng với sữa bò. (1)
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng có rất ít thông tin đáng chú ý về thành phần nào của các sản phẩm sữa có thể hữu ích và có hại cho người viêm khớp dạng thấp. Các sản phẩm làm từ sữa chứa tất cả các loại chất dinh dưỡng và hợp chất bao gồm canxi, vitamin D cùng nhiều loại chất béo và protein. Và tỷ lệ các chất dinh dưỡng đó khác nhau tùy theo từng loại sữa hoặc chế phẩm từ sữa.
Như vậy, người bị viêm khớp dạng thấp có nên uống sữa hay không phụ thuộc cơ địa của từng người. Tuy nhiên, vẫn có những loại sữa được thiết kế công thức riêng cho những người mắc chứng bệnh viêm khớp này, bạn nên nhờ bác sĩ Dinh dưỡng hoặc bác sĩ Cơ xương khớp tư vấn.
Thay vì sử dụng sữa bò và sản phẩm nguồn gốc từ sữa động vật, người bệnh viêm khớp dạng thấp có thể thay thế bằng các loại sữa thực vật (hạnh nhân, khoai tây, đậu nành…) để hạn chế dung nạp chất béo bão hòa, khiến cholesterol xấu trong máu tăng cao. Sữa hạt không chứa lactose và casein, hai thành phần có thể gây dị ứng hoặc viêm cho một số người. Ngoài ít chất béo bão hòa, sữa thực vật còn cung cấp thêm chất xơ và chất chống oxy hóa. (2)
Chất xơ giúp ngăn chặn sự hấp thu của các chất béo, đường, yếu tố làm tăng tình trạng viêm, gây hại khớp. Chất chống oxy hóa bảo vệ tế bào khỏi bị hư hại bởi các gốc tự do, nó cũng góp phần làm giảm tình trạng rối loạn miễn dịch. Đặc điểm của sữa hạt là có vị thơm nhẹ nhàng, dễ dàng kết hợp với các nguyên liệu khác để tạo ra nhiều hương vị và màu sắc. Đối với người ăn chay, đây cũng là nguồn cung cấp năng lượng lành mạnh và phong phú.
Trong một số trường hợp, người bệnh viêm khớp dạng thấp có thể cân nhắc sử dụng các loại sữa ít béo hoặc không béo (sữa tách béo hoặc sữa không đường).
Sữa hạnh nhân là một loại sữa thực vật giàu canxi, magie, vitamin E và chất chống oxy hóa mạnh mẽ, có tác dụng giảm viêm, bảo vệ xương khớp và tăng cường hệ miễn dịch.
Không có quy định cụ thể về liều lượng sữa hạnh nhân cho người bị viêm khớp dạng thấp nhưng bạn nên uống không quá 2 ly mỗi ngày để tránh nạp quá nhiều calo. Bạn cũng nên theo dõi phản ứng của cơ thể khi uống sữa hạnh nhân, nếu có bất kỳ triệu chứng dị ứng hoặc khó chịu nào, nên ngừng sử dụng và hỏi ý kiến của bác sĩ về việc có nên dùng tiếp hoặc đổi qua một loại sữa khác.
Ngoài ra, bạn nên ưu tiên loại sữa hạnh nhân không đường, không có chất bảo quản để tránh các tác dụng phụ.
Sữa khoai tây có nhiều lợi ích cho sức khỏe như cung cấp protein, canxi, vitamin C, kali và chất chống oxy hóa. Nó thích hợp cho bệnh nhân viêm khớp dạng thấp vì không chứa chất béo bão hòa và protein gây viêm như sữa bò.
Nếu tự nấu tại nhà, bạn nên chọn củ khoai tây tươi, không bị mọc mầm để đảm bảo an toàn cho sức khỏe. Bạn có thể thêm các loại trái cây, hạt hoặc gia vị yêu thích vào sữa khoai tây để tăng hương vị và giá trị dinh dưỡng.
Sữa đậu nành là một loại sữa thực vật có thành phần dinh dưỡng tương tự sữa bò nhưng không chứa chất béo bão hòa và protein casein. Chất xơ từ đậu nành có thể giúp giảm viêm, isoflavone có thể có tác dụng giảm đau và chống viêm. Ngoài ra sữa đậu nành còn có protein, canxi, vitamin D tốt cho sức khỏe.
Tuy nhiên loại sữa này cũng có thể gây ra một số tác dụng phụ ở một số trường hợp như dị ứng, khó tiêu, khó chịu bụng hoặc ảnh hưởng đến hệ thống nội tiết tố. Do đó, người bệnh viêm khớp dạng thấp nên uống sữa đậu nành vừa phải, không quá 2 ly mỗi ngày và nên chọn loại không đường, không chất bảo quản.
Sữa yến mạch có hương vị ngọt dịu, chứa nhiều carbohydrate và chất xơ tan trong nước. Những chất xơ này có khả năng giữ nước, tạo thành một lớp gel trong quá trình tiêu hóa, giúp làm chậm quá trình hấp thụ vì vậy người bệnh cảm thấy no lâu hơn. Bên cạnh đó, sữa yến mạch cũng giúp điều hòa lượng đường trong máu, phòng ngừa bệnh tiểu đường, một biến chứng thường gặp ở người viêm khớp dạng thấp huyết thanh dương tính.
Sữa dừa được làm từ cùi dừa và nước có nhiều lợi ích cho sức khỏe như cung cấp chất béo tốt, chất xơ, vitamin C, magie và chất chống oxy hóa. Sữa dừa cũng có thể là một lựa chọn tốt cho người bị viêm khớp dạng thấp vì nó không chứa chất béo bão hoà và protein gây viêm như sữa nguồn gốc động vật. Sữa dừa còn chứa axit lauric là một loại axit béo có khả năng giảm viêm, giảm đau và bảo vệ khớp.
Sữa hạt dẻ giàu canxi và vitamin D, hai chất dinh dưỡng quan trọng cho sức khỏe xương khớp. Đặc biệt, sữa hạt dẻ cũng chứa thành phần chất chống oxy hóa phong phú, có thể kể đến như vitamin E, selen và mangan. Các chất chống oxy hóa có thể giảm sự hình thành các gốc tự do, một nguyên nhân gây viêm và tổn thương các mô khớp.
Ngoài ra, axit béo omega-3 trong hạt dẻ là một loại chất béo có lợi, cần thiết cho sức khỏe con người. Các axit béo omega-3 giảm viêm, cải thiện chức năng khớp và giảm độ nhạy cảm của các thần kinh đau, ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh tim mạch, một biến chứng phổ biến ở người bị viêm khớp dạng thấp.
Uống sữa chuối để bổ sung kali, magie, vitamin C và chất xơ. Những thành phần dinh dưỡng này có tác dụng cải thiện huyết áp, chức năng cơ và hệ tiêu hóa. Sữa chuối cũng có chứa nhiều tryptophan, một loại axit amin có tác dụng tạo ra serotonin – đóng vai trò chất dẫn truyền thần kinh để giảm đau, căng thẳng và cải thiện tâm trạng tốt hơn.
Người bệnh viêm khớp dạng thấp nên hạn chế những thực phẩm sau đây để hỗ trợ cải thiện bệnh.
Khớp là bộ phận quan trọng của cơ thể, giúp kết nối các xương với nhau và tạo điều kiện cho các cử động diễn ra trơn tru, nhịp nhàng. Tuy nhiên, do tuổi tác, lối sống thiếu khoa học hoặc các yếu tố bệnh lý, khớp có thể bị tổn thương dẫn đến viêm khớp, thoái hóa khớp. Để phòng ngừa và điều trị viêm khớp dạng thấp, việc duy trì lối sống cùng thực đơn ăn uống lành mạnh giữ vai trò rất quan trọng. Tuy nhiên, hạn chế của những phương pháp này là thời gian phát huy tác dụng lâu, có nguy cơ gặp tác dụng phụ do kết hợp sai công thức hoặc hàm lượng chất dinh dưỡng.
Theo các chuyên gia xương – khớp, người bệnh có thể chủ động bổ sung thêm các dưỡng chất chuyên biệt cho khớp: Eggshell Membrane, Turmeric Root (Curcumin), Collagen Type 2 không biến tính & Collagen Peptide thủy phân, Chondroitin Sulfate… có tác dụng thúc đẩy quá trình tái tạo sụn khớp, điều hòa miễn dịch, ức chế quá trình viêm giúp kiểm soát tình trạng viêm tại khớp, bảo vệ khớp khỏi tổn thương. Được chiết xuất bằng công nghệ cao cấp, những tinh chất này không chỉ giữ tối đa hàm lượng mà còn đảm bảo an toàn, ít gây tác dụng phụ trong quá trình điều trị. Đây được đánh giá là giải pháp tích cực, hỗ trợ điều trị được viêm khớp dạng thấp từ gốc.
Chế độ ăn uống đóng một vai trò quan trọng trong việc kiểm soát các triệu chứng của viêm khớp dạng thấp. Một số loại thực phẩm có tác dụng chống viêm, giảm đau và hạn chế tổn thương khớp nên được ưu tiên trong chế độ ăn uống hàng ngày của người viêm khớp dạng thấp.
Các thực phẩm bao gồm:
Người bệnh nhân viêm khớp dạng thấp nên hạn chế chất béo bão hòa nguồn gốc động vật. Thay vào đó bạn nên ăn nhiều rau củ, thực phẩm chứa omega-3, chất chống oxy hóa.
Như vậy đối với thắc mắc “viêm khớp dạng thấp có nên uống sữa hay không” thì câu trả lời là có thể uống được sữa, tuy nhiên bạn nên uống các loại sữa hạt thay vì sữa động vật. Tốt nhất là nên uống sữa ít béo, ít đường kết hợp với chế độ ăn có lợi cho việc giảm viêm khớp. Bạn cũng nên duy trì thăm khám khớp định kỳ để theo dõi tình trạng bệnh và phòng ngừa biến chứng nguy hiểm do viêm khớp dạng thấp gây ra.
