Hội chứng rối loạn kiểm soát xung động xảy ra thôi thúc người bệnh phải bứt tóc để giải tỏa. Ước tính 0,5% – 2% dân số thế giới bị nghiện giật tóc ở một thời điểm nào đó trong đời và con số này có thể lớn hơn. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết về hội chứng nghiện bứt tóc – Trichotillomania. [1]
Hội chứng nghiện giật tóc (Trichotillomania) là một dạng rối loạn kiểm soát xung động tạo ra sự thôi thúc thường xuyên, lặp lại và không thể kiểm soát hành vi bứt tóc ra khỏi da đầu, lông mày hoặc các vùng khác trên cơ thể. Người mắc hội chứng này có thể cố gắng chống lại sự thôi thúc nhưng không thể dừng lại. Các chuyên gia chăm sóc sức khỏe tâm thần coi Trichotillomania là một hành vi lặp lại tập trung vào cơ thể. [2]
Người có thói quen bứt tóc không chỉ bị ám ảnh hoặc lo lắng về ngoại hình mà còn có cảm giác căng thẳng trước khi bứt tóc và cảm thấy hài lòng sau khi bứt tóc. Thường xuyên bứt tóc không kiểm soát có thể tạo những vết hói loang lổ trên vùng da bị nhổ, cảm giác tự ti khi giao tiếp xã hội. [3]
Trichotillomania là một phần trong chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) và có liên quan đến hội chứng rối loạn lo âu. Có nhiều nghiên cứu chứng minh sự bất thường về di truyền liên quan đến chứng nghiện giật tóc và chứng rối loạn liên quan đến OCD khác. [4]
Tuy nhiên, OCD và Trichotillomania vẫn có những điểm khác nhau nhất định như:
⇒ Xem thêm: Suy nghĩ nhiều có rụng tóc không? Khắc phục bằng cách nào?
Trichotillomania có thể ảnh hưởng đến trẻ nhỏ, trẻ dậy thì và người lớn ở mọi giới tính. Tuy nhiên, nó có xu hướng diễn ra thường xuyên ở trẻ tuổi dậy thì và phụ nữ hơn là nam giới.
Trichotillomania phát triển trong độ tuổi dậy thì nhưng cũng thường xảy ra ở trẻ nhỏ. Thói quen này có thể kéo dài nhiều năm cho đến khi trưởng thành. Nó ảnh hưởng đến nam và nữ như nhau trong thời thơ ấu nhưng có thể ảnh hưởng đến nữ giới thường xuyên hơn ở tuổi trưởng thành.
Các bác sĩ chưa biết chính xác về độ phổ biến của thói quen bứt tóc vì có nhiều người không đi thăm khám khi mắc phải hội chứng này. Việc điều trị vì vậy trở nên khó khăn vì các dấu hiệu bệnh đã bị bỏ qua hoặc người bệnh không thể tự nhận biết. Các nhà nghiên cứu cho rằng 0.5% – 2% dân số thế giới từng nghiện giật tóc vào một thời điểm nào đó trong đời và con số này có thể cao hơn.
Các dấu hiệu của hội chứng nghiện giật tóc thường được biết đến nhất bao gồm:
Nguyên nhân chính xác của Trichotillomania hiện vẫn chưa được biết rõ. Tuy nhiên, bệnh nghiện giật tóc có thể do những thay đổi bất thường trong não có liên quan đến vùng não điều khiển cảm xúc, vận động, hình thành thói quen và kiểm soát xung động. Dưới đây là một số nguyên nhân và yếu tố nguy cơ:
Căng thẳng kéo dài có thể gây ra hội chứng Trichotillomania ở một số người. Các tình huống gây stress có thể từ xung đột gia đình, bị lạm dụng hoặc người thân thiết qua đời.
⇒ Xem thêm: Bị rụng tóc do stress: Dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả
Một số bằng chứng cho thấy sự thay đổi nội tiết như hormone vỏ thượng thận (adrenocorticotropic hormone), estrogen và progesterone trong giai đoạn dậy thì có liên quan đến biểu hiện của bệnh giật tóc. Các yếu tố nội tiết tố có thể gián tiếp gây ra hiện tượng giật tóc thông qua thụ thể dopamin hoặc chất gây nghiện. [6]
Những người mắc hội chứng nghiện giật tóc thường có những thay đổi tại các vùng não chịu trách nhiệm điều khiển cảm xúc và hành vi hoặc có sự biến đổi hóa học trong não. [7]
Trong nghiên cứu về hình ảnh não từ 76 người mắc chứng Trichotillomania và 41 người bình thường, các nhà nghiên cứu đã tìm thấy những bất thường về độ dày vùng vỏ não phía trước, thể tích tăng lên ở vùng vân lưng. Vùng não này liên quan đến khả năng ra lệnh cho cơ thể dừng một phản ứng khi mắc chứng Trichotillomania. [8]
Hội chứng Trichotillomania có thể gây ra những tác động xấu đến chất lượng đời sống của người bệnh như:
Bạn có thể cảm thấy mặc cảm hoặc tự ti vì tình trạng rụng tóc do hội chứng Trichotillomania. Do không thể kiểm soát được việc bứt tóc nên tóc thưa dần dẫn đến hói. Việc này ảnh hưởng đến ngoại hình và có thể ảnh hưởng đến tinh thần.
Rụng tóc do hội chứng Trichotillomania có thể khiến bạn ngại tham gia các hoạt động xã hội. Bạn lo lắng hành động bứt tóc của mình sẽ gây ra sự kỳ thị nên cảm thấy khó khăn khi giao tiếp xã hội.
Giật tóc liên tục với một lực mạnh có thể gây tổn thương như viêm, nhiễm trùng, sẹo và các tổn thương khác cho da đầu hoặc vùng da bị tác động. Việc này có thể ảnh hưởng đến khả năng phát triển tóc sau này.
Nang tóc bị tổn thương do thói quen bứt tóc sẽ không thể phát triển bình thường. Mặc dù tóc có khả năng mọc lại nhưng không khỏe, điều này tùy thuộc vào tần suất bứt tóc, sức khỏe tổng thể hiện tại. Lặp lại liên tục hành vi bứt tóc có thể làm chậm khả năng mọc tóc mới. Thời gian để mọc tóc thường kéo dài từ 2 đến 4 năm, đồng thời chất tóc cũng yếu đi và dễ gãy rụng. [9]
Nếu không điều trị bệnh Trichotillomania dứt điểm, hành vi bứt tóc có thể làm tổn thương nang tóc nghiêm trọng, làm giảm khả năng mọc lại, thậm chí mất tóc vĩnh viễn (hói đầu).
Hành vi tự ăn tóc có thể dẫn đến bệnh trichobezoar. Khoảng một nửa trong số những người mắc hội chứng nghiện nhổ tóc sẽ ăn tóc sau khi giật tóc. Cơ thể khó phân hủy được tóc nên có thể dẫn đến các vấn đề về tiêu hóa như đau bụng, buồn nôn, tắc ruột hoặc giảm cân do bị cản trở tiêu hóa. Các sợi tóc khi không thải ra ngoài theo phân được sẽ tạo thành các búi tóc (trichobezoar).
Các búi tóc gây loét hoặc tắc đường ruột và sụt cân. Trichobezoar có thể lan rộng đến tá tràng và ruột non, ảnh hưởng đến hoạt động thông thường của các bộ phận này. Khi các búi tóc lớn hơn, người bệnh cần thực hiện phẫu thuật để lấy ra khỏi cơ thể.
Bác sĩ khoa tâm thần sẽ kiểm tra sức khỏe tâm thần của người bệnh. Việc này thường bắt đầu bằng cách đặt các câu hỏi về thói quen nhổ tóc, chất lượng cuộc sống, các căng thẳng đang gặp phải, sức khỏe tâm thần tổng thể để tìm hiểu nguyên nhân và đưa ra giải pháp kiểm soát thói quen bứt tóc.
Dựa vào Cẩm nang Chẩn đoán và Thống kê Rối loạn Tâm thần, Phiên bản Thứ năm (DSM-5) của Hiệp hội Tâm thần Mỹ, bác sĩ sẽ chẩn đoán các tình trạng sức khỏe tâm thần, bao gồm hội chứng Trichotillomania. Theo DSM-5, người mắc bệnh bứt tóc thường có những đặc điểm sau:
Các xét nghiệm có thể giúp chẩn đoán hội chứng nghiện giật tóc bao gồm:
Điều trị hội chứng nghiện giật tóc còn phụ thuộc vào biểu hiện của người bệnh. Dưới đây là một số cách điều trị chứng nghiện giật tóc:
Hiện tại, chưa có loại thuốc nào được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ phê duyệt để điều trị chứng Trichotillomania. Tuy vậy, sử dụng kết hợp các loại thuốc chống trầm cảm và thuốc chống loạn thần có thể có tác dụng với bệnh Trichotillomania. Cụ thể:
Phương pháp đảo ngược thói quen giật tóc là điều trị dựa trên các kỹ thuật điều trị hành vi nhận thức (Cognitive behavioural therapy – CBT) nhằm thay đổi thói quen bứt tóc bằng một thói quen vô hại, giảm căng thẳng và hạn chế tình trạng bứt tóc. Phương pháp này xác định những biến dạng nhận thức, kết hợp suy nghĩ và hành động để thay đổi.
Đây là phương pháp điều trị hội chứng nhổ tóc ít tốn kém và được chứng minh có hiệu quả. Người bệnh sẽ học cách nhận biết các tình huống có thể bứt tóc và thay thế bằng những hành vi khác. Các hành vi thay thế bao gồm ghi chép nhật ký thói quen bứt tóc, nắm chặt tay, giật dây thun ở cổ tay, thực hiện các phương pháp thư giãn và tập hít thở, sử dụng đồ chơi giảm stress,…
Dưới đây là một số phương pháp bạn có thể thực hiện tại nhà khi cảm thấy muốn bứt tóc:
Hội chứng nghiện giật tóc ảnh hưởng đến khả năng mọc tóc vì tổn thương nang tóc. Tuy nhiên vẫn có cách khắc phục tình trạng rụng tóc hoặc tóc mọc chậm, một số cách phổ biến như:
Da đầu của người mắc hội chứng nghiện bứt tóc sẽ nhạy cảm hơn do tổn thương do đó bạn có thể sử dụng những phương pháp tự nhiên để khắc phục tình trạng rụng tóc:
⇒ Xem thêm: 29 cách trị rụng tóc tại nhà hiệu quả nhanh từ thiên nhiên
Liệu pháp laser ở mức độ thấp (liệu pháp ánh sáng đỏ, liệu pháp laser lạnh) được sử dụng để điều trị rụng tóc do chứng bứt tóc bằng cách chiếu photon vào mô da đầu. Các photon này được hấp thu bởi các tế bào nhằm kích thích tóc phát triển. Liệu pháp laser được chấp nhận rộng rãi vì độ an toàn.
Cấy tóc tự thân là phương pháp sử dụng nang tóc ở vùng có tóc dày của chính người bệnh để cấy vào vùng tóc thưa hoặc hói. Phương pháp này lựa chọn các nang tóc còn sống nguyên vẹn, sau đó lấy 1 – 3 sợi trên nang tóc, chia ra và dùng bút để cấy. Phương pháp này có độ tương thích cao nên tóc được cấy không bị rụng.
Mặc dù còn nhiều hạn chế nhưng các nghiên cứu chỉ ra rằng người mắc Trichotillomania trung bình là 22 năm. Trong một vài trường hợp, tình trạng này có thể kéo dài cả đời. Thông thường, chứng nghiện giật tóc theo mô tả có thể diễn ra trong nhiều giai đoạn và trở nên nghiêm trọng hoặc ít nghiêm trọng theo thời gian.
Nếu bạn cảm thấy khó chịu, bứt rứt, bị thôi thúc trước khi nhổ tóc và cảm thấy thoải mái, nhẹ nhõm, thư giãn sau khi nhổ tóc, đây là dấu hiệu của hội chứng Trichotillomania. Bạn cần thay đổi thói quen nhổ tóc bằng những hành vi mang đến cảm giác thư giãn khác như thiền định, sử dụng đồ chơi xả stress.
Hội chứng Trichotillomania là một biểu hiện của sức khỏe tâm thần, gây ra hành vi giật tóc không thể tự chủ. Bệnh thường gặp nhất ở trẻ em tuổi dậy thì vì vậy phụ huynh nên để ý khi thấy con thường xuyên đưa tay lên đầu. Bệnh cũng có thể xảy ra ở các độ tuổi khác nhưng ít người ý thức được mình đang mắc phải hội chứng giật tóc nên thường không được điều trị đúng lúc.
Giật tóc kéo dài có thể dẫn đến hói đầu, vì vậy cần phát hiện và can thiệp ngay. Đối với người mắc hội chứng Trichotillomania, có thể bổ sung các tinh chất thiên nhiên hỗ trợ mọc tóc để cải thiện vùng da đầu bị thưa, hói. Bổ sung tinh chất Cynatine và các tinh chất từ thiên nhiên như Saw Palmetto, American Ginseng, Eurycoma Longifolia, Aged Black Garlic, Millet Seed nếu là nam và các tinh chất Cynatine, Black Cohosh, Horsetail, Aged Black Garlic, Millet Seed nếu là nữ.
