Viêm gan thường được liên tưởng đến các loại virus như HBV hay HCV nhưng căn nguyên của bệnh lý này đôi khi lại do vi khuẩn thương hàn gây ra. Cùng ECO Pharma tìm hiểu về viêm gan do Salmonella trong bài viết sau.
Viêm gan do Salmonella là một biến chứng hiếm gặp của bệnh thương hàn do vi khuẩn Salmonella gây ra. (1) Đã có hàng trăm trường hợp viêm gan do vi khuẩn Salmonella được báo cáo từ các nước phát triển và đang phát triển. Các yếu tố liên quan có thể dẫn đến sự phát triển của viêm gan do Salmonella là độc lực của vi khuẩn, điều trị chậm trễ và sức khỏe tổng quát kém của bệnh nhân. (2)
Sốt thương hàn là tình trạng nhiễm trùng toàn thân do Salmonella enterica serovar typhi (S. typhi) hoặc do phân nhóm ít độc lực hơn là S. paratyphi gây ra. (3) Biến chứng gan của bệnh thương hàn lần đầu tiên được William Osler báo cáo vào năm 1899. Nhiễm Salmonella typhi vẫn là một vấn đề sức khỏe lớn ở các nước nhiệt đới và đang phát triển.
Nhìn chung có những thay đổi nhỏ về chức năng gan ở 21% đến 60% trường hợp bị mắc bệnh thương hàn. Tuy nhiên viêm gan cấp tính không xảy ra thường xuyên và chỉ được báo cáo ở 1% đến 26% người bệnh. Việc phát hiện viêm gan do vi khuẩn Salmonella có tầm quan trọng lâm sàng vì bệnh có thể giống với viêm gan do virus, sốt rét hoặc amip. Việc áp dụng liệu pháp đặc hiệu sớm có thể cải thiện tiên lượng cho những bệnh nhân này. (4)
Cơ chế bệnh sinh của tổn thương gan nặng trong nhiễm trùng Salmonella có thể là đa yếu tố và bao gồm nội độc tố, phản ứng viêm tại chỗ và/hoặc phản ứng miễn dịch của vật chủ. Ngoài ra sự tổn thương gan xảy ra thường xuyên hơn ở những bệnh nhân bị ức chế miễn dịch trước đó và phổ biến hơn từ 15 đến 100 lần ở những người nhiễm HIV.
Viêm gan do Salmonella thường có biểu hiện giống viêm gan do virus. Vàng da trong viêm gan do Salmonella thường xảy ra trong vòng hai tuần đầu tiên của bệnh kèm sốt. Gan to và tăng nhẹ men transaminase là những triệu chứng thường gặp. Rối loạn chức năng gan nặng kèm theo bệnh não gan là một biến chứng hiếm gặp đồng thời trong viêm gan do nhiễm Salmonella. (5)
Ngoài ra bệnh thương hàn có những dấu hiệu như:
Để chẩn đoán viêm gan do nhiễm salmonella, bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng điển hình như sốt, tiêu chảy (có thể có máu), đau bụng, buồn nôn, nôn, đau đầu, ớn lạnh; từ đó đánh giá triệu chứng lâm sàng, tìm hiểu thêm về tiền sử bệnh và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng như mẫu máu, mẫu phân.
Tỷ lệ ALT/LDH (2 chỉ số xét nghiệm men gan) khi nhập viện là một yếu tố phân biệt tốt giữa viêm gan do Salmonella và viêm gan do virus. Tỷ lệ lớn hơn 9 có thể biểu hiện viêm gan do virus, trong khi tỷ lệ nhỏ hơn 9 có thể thấy ở viêm gan thương hàn. Rối loạn transaminase (rối loạn men gan) là dấu hiệu của viêm gan cấp tính được ghi nhận ở 1% đến 26% các trường hợp sốt thương hàn do Salmonella typhi và Paratyphi gây ra.
Bên cạnh đó nuôi cấy Salmonella dương tính từ máu hoặc phân là điều cần thiết để phân biệt viêm gan do nhiễm salmonella với các nguyên nhân khác gây viêm gan cấp tính. Siêu âm bụng, chụp cắt lớp vi tính (CT),… cũng có thể được chỉ định để kiểm tra tình trạng của gan.
Điều trị viêm gan do nhiễm khuẩn Salmonella cũng giống như điều trị thương hàn. Các loại thuốc có thể được chỉ định đó là chloramphenicol, cotrimoxazole, amoxycillin, ciprofloxacin, ofloxacin, cephalosporin, cefoperazone, cefixime, ampicillin, trimethoprim sulphamethoxazole. Nhìn chung tiên lượng thường tốt vì bệnh đáp ứng tốt với liệu pháp kháng sinh đặc hiệu. (6) Tuy nhiên bệnh có thể nghiêm trọng với tỷ lệ tử vong lên tới 20%, đặc biệt là khi điều trị chậm trễ hoặc ở những bệnh nhân có các biến chứng khác của nhiễm khuẩn Salmonella.
Để phòng ngừa viêm gan do vi khuẩn Salmonella, bạn cần phải thực hiện một số điều sau để phòng tránh bị lây nhiễm loại virus này:
Bên cạnh đó tiêm ngừa là một phương pháp hiệu quả để phòng tránh thương hàn; từ đó tránh được những biến chứng do căn bệnh này gây ra như viêm gan. Có hai loại vắc xin phòng ngừa thương hàn là vắc xin bất hoạt và vắc xin sống, giảm độc lực. (7)
VNVC là Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng vắc xin chất lượng tại Việt Nam, chuyên cung cấp dịch vụ tiêm ngừa an toàn và uy tín cho cả trẻ em và người lớn. VNVC có quy mô lớn với gần 250 trung tâm trên toàn quốc, cơ sở vật chất hiện đại, đa dạng vắc xin và các dịch vụ tiện ích đi kèm như khám sàng lọc miễn phí, nhắc lịch tiêm, hỗ trợ khách hàng qua tổng đài, fanpage,… Các trung tâm được đầu tư bài bản, hiện đại với không gian sạch sẽ, đầy đủ tiện ích cho cả gia đình như khu vui chơi, phòng thay tã, phòng cho bé bú, wifi, nước uống sạch, khăn giấy ướt, bỉm.
Hiện nay VNVC có 2 loại vắc xin ngừa thương hàn là Typhoid VI (Việt nam) và Typhim VI (Pháp). Bạn nên đến trung tâm VNVC gần nhất để được tư vấn về loại vắc xin phù hợp nhất với bản thân; từ đó tiêm ngừa sớm để chủ động bảo vệ sức khỏe trước căn bệnh truyền nhiễm này.
HỆ THỐNG TRUNG TÂM TIÊM CHỦNG CHO TRẺ EM VÀ NGƯỜI LỚN VNVC
Tóm lại viêm gan do Salmonella là một biến chứng dù hiếm gặp nhưng không nên chủ quan. Việc chẩn đoán phân biệt sớm và điều trị kháng sinh kịp thời đóng vai trò then chốt trong việc giảm thiểu tổn thương gan và ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng hơn; Nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để bổ sung thêm bộ đôi tinh chất hỗ trợ gan từ thiên nhiên là Wasabia và S.Marianum. Chúng đã được chứng minh hỗ trợ cải thiện tình trạng tổn thương tế bào gan, tăng cường thải độc gan, hạ men gan, giảm viêm gan, gan nhiễm mỡ và ngăn ngừa xơ hóa hiệu quả.
