Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính có thể lây truyền từ người này sang người khác qua đường hô hấp (nói chuyện, ho, hắt hơi) và khi tiếp xúc trực tiếp với các mụn nước. Vậy, nếu vô tình tiếp xúc với người bị thủy đậu phải làm sao? Cùng ECO Pharma tìm hiểu về vấn đề này qua bài viết sau.
Nếu vô tình tiếp xúc với người bị thủy đậu phải làm gì để phòng tránh? Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm do virus Varicella Zoster gây ra, có khả năng lây lan mạnh qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch từ nốt mụn nước. Vì vậy, việc bình tĩnh đánh giá tình trạng miễn dịch của bản thân và xử lý kịp thời là yếu tố then chốt giúp giảm thiểu rủi ro.
Việc đầu tiên bạn cần làm là xác định bản thân đã có miễn dịch với bệnh hay chưa. Nếu từng mắc thủy đậu trước đây, cơ thể đã hình thành miễn dịch tự nhiên và hầu như không có nguy cơ tái nhiễm. Trong trường hợp đã tiêm đủ hai liều vắc xin, khả năng bảo vệ lên đến 88 – 98%, đồng thời giúp ngăn ngừa 100% nguy cơ thủy đậu nặng. (1)
Tuy nhiên, nếu bạn tiếp xúc trong giai đoạn virus lây truyền mạnh nhất, thường từ 1 – 2 ngày trước khi phát ban và kéo dài 4 – 5 ngày đầu sau phát ban, nguy cơ mắc bệnh sẽ cao hơn. Việc xác định rõ tình trạng miễn dịch giúp bạn hiểu mình đang ở nhóm nguy cơ thấp hay cao để có biện pháp ứng phó phù hợp.
Nếu bạn chưa từng mắc thủy đậu và chưa được tiêm phòng, việc chủ động xử lý sớm là rất quan trọng để hạn chế rủi ro. Tiêm vắc xin trong vòng 3 – 5 ngày sau khi phơi nhiễm có thể giúp giảm đáng kể khả năng phát bệnh, đồng thời giảm nhẹ triệu chứng nếu virus đã xâm nhập. Những người mới chỉ tiêm một mũi, nên tiêm bổ sung liều thứ hai để nâng cao hiệu quả bảo vệ. (2)
Đặc biệt, người thuộc nhóm có nguy cơ cao cần đến cơ sở y tế ngay sau khi tiếp xúc với nguồn bệnh, bao gồm trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai chưa có miễn dịch và người suy giảm miễn dịch (bệnh nhân ung thư hoặc đang điều trị hóa trị). Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định tiêm globulin miễn dịch (ZIG) để giảm nguy cơ biến chứng nặng.
Ngoài ra, ngay cả khi đã tiêm phòng đầy đủ, một số người vẫn có thể mắc thủy đậu, nhưng bệnh thường nhẹ và hồi phục nhanh hơn. Vì thế, sau khi tiếp xúc, bạn vẫn nên theo dõi sức khỏe trong vòng 2 – 3 tuần, chú ý các dấu hiệu sớm như sốt, mệt mỏi hoặc phát ban để kịp thời thăm khám.
Sau khi tiếp xúc với người bị thủy đậu, thời gian ủ bệnh có thể kéo dài từ 10 – 21 ngày, phổ biến nhất là khoảng 14 – 16 ngày. Trong giai đoạn này, cơ thể thường chưa có biểu hiện rõ rệt nhưng vẫn nên theo dõi sát sao để phát hiện kịp thời những bất thường.
Các triệu chứng sớm thường xuất hiện 1 – 2 ngày trước khi phát ban như sốt, mệt mỏi, chán ăn, đau đầu hoặc cảm giác khó chịu toàn thân. Khi phát ban khởi phát, các nốt mụn sẽ tiến triển qua nhiều giai đoạn: ban đỏ nổi sần, hình thành mụn nước chứa dịch, vỡ ra rồi đóng vảy. Đặc trưng của thủy đậu là các nốt mụn nước xuất hiện rải rác trong nhiều ngày, khiến cơ thể xuất hiện cùng lúc cả nốt mụn mới, mụn đã vỡ và vảy khô.
Thông thường, bệnh kéo dài từ 5 – 10 ngày và có khả năng lây nhiễm cho người khác 1-2 ngày trước khi phát ban cho đến khi tất cả mụn nước khô, đóng vảy hoàn toàn. Việc chú ý theo dõi các triệu chứng này không chỉ giúp nhận biết sớm mà còn hỗ trợ xử trí kịp thời, giảm thiểu nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Trong thời gian theo dõi, bạn cần chú ý hạn chế tiếp xúc gần gũi với người khác, đặc biệt là trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có hệ miễn dịch yếu. Đây là những đối tượng dễ gặp biến chứng nặng nếu nhiễm virus thủy đậu.
Virus lây lan rất nhanh qua đường hô hấp và dịch tiết từ mụn nước, nhất là tại những môi trường đông người như trường học, văn phòng hay nơi công cộng. Do đó, nếu có dấu hiệu nghi ngờ hoặc đang trong giai đoạn ủ bệnh, việc tự cách ly, nghỉ học hoặc nghỉ làm là rất cần thiết để ngăn ngừa lây lan.
Duy trì vệ sinh cá nhân và môi trường sống sạch sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu nguy cơ lây lan virus. Bạn nên rửa tay bằng xà phòng sau khi chạm vào đồ dùng của người bệnh, ho hoặc hắt hơi. Đồng thời, hãy tránh đưa tay lên mắt, mũi, miệng để hạn chế đường xâm nhập của virus.
Khi ra ngoài, việc đeo khẩu trang không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn giảm nguy cơ phát tán mầm bệnh cho những người xung quanh. Cần giặt sạch chăn gối, quần áo và phơi dưới nắng, tuyệt đối không dùng chung đồ cá nhân. Bên cạnh đó, hãy giữ không gian sống luôn thông thoáng, thường xuyên lau dọn bề mặt các vật dụng hay tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn ghế bằng dung dịch khử trùng.
Duy trì những thói quen đơn giản này có thể góp phần quan trọng trong việc hạn chế sự lây lan của virus, đặc biệt là sau khi tiếp xúc với người bị thủy đậu hoặc có người thân mắc thủy đậu.
⇒ Bạn nên tìm hiểu thêm: Thủy đậu lây qua đường nào?
Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm có tốc độ lây lan rất nhanh, đặc biệt trong môi trường tập thể. Hiện nay chưa có thuốc đặc trị thủy đậu, chỉ có các loại thuốc giúp giảm triệu chứng và phòng ngừa biến chứng. Vì vậy, việc chủ động phòng bệnh là yếu tố then chốt, nhất là khi bạn buộc phải tiếp xúc với người mắc thủy đậu.
Theo khuyến cáo của các tổ chức y tế, tiêm vắc xin thủy đậu là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Khi tiêm đủ hai liều, khả năng bảo vệ có thể lên tới 98%, nếu chẳng may mắc bệnh, triệu chứng sẽ nhẹ hơn và ít để lại biến chứng nguy hiểm.
Trong trường hợp phải chăm sóc hoặc sinh hoạt gần người bệnh, bạn cần tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp bảo hộ cá nhân như đeo khẩu trang, găng tay y tế, thậm chí cả kính chắn giọt bắn để hạn chế nguy cơ lây nhiễm từ dịch mụn nước. Sau mỗi lần tiếp xúc, nên rửa tay bằng xà phòng, thay quần áo sạch và sát khuẩn cơ thể để loại bỏ virus.
Đồ dùng bảo hộ sau khi dùng cần được xử lý đúng cách, không tái sử dụng để tránh lây nhiễm chéo. Nếu không thật sự cần thiết, hãy hạn chế tiếp xúc gần nhằm bảo vệ sức khỏe bản thân cũng như ngăn chặn sự phát tán mầm bệnh.
Nếu bạn còn băn khoăn tiếp xúc với người bị thủy đậu phải làm sao, giải pháp an toàn nhất là chủ động tiêm phòng để bảo vệ sức khỏe. Hiện tại, Hệ thống trung tâm tiêm chủng vắc xin VNVC cung cấp đầy đủ 3 loại vắc xin phòng bệnh thủy đậu Varivax (Mỹ), Varilrix (Bỉ) và Varicella (Hàn Quốc). Tất cả đều được nhập khẩu chính hãng, bảo quản trong hệ thống kho lạnh đạt chuẩn GSP giúp đảm bảo hiệu quả tốt nhất của vắc xin.
