Khô hạn khi mang thai: Nguyên nhân và cách làm giảm tình trạng

Sự thay đổi nhanh chóng của một số loại nội tiết tố để phục vụ cho thai kỳ có thể gây khô âm đạo khi mang thai. Nhưng còn nhiều yếu tố khác cũng có thể tác động đến âm đạo của phụ nữ trong thai kỳ. Tìm cách cải thiện tình trạng khô hạn khi mang thai là cần thiết, đặc biệt nếu nó gây ra sự khó chịu và đau rát. Cùng Eco Pharma tìm hiểu chủ đề này thông qua bài viết dưới đây.

Khô hạn khi mang thai là hiện tượng gì?

Thay đổi nội tiết tố nữ khi mang thai là hiện tượng tự nhiên cần thiết giúp thai nhi phát triển khỏe mạnh. Tuy nhiên, sự thay đổi này ảnh hưởng không nhỏ đến thể chất và tinh thần của bà bầu. Nó gây ra các triệu chứng khó chịu như nôn ói, đau nhức, cáu gắt, mệt mỏi, buồn ngủ… Khô âm đạo khi mang thai là triệu chứng hiếm khi xảy ra bởi vì trong thai kỳ nồng độ estrogen tăng lên rất cao sẽ tạo ra nhiều độ ẩm và chất nhầy.

Nếu khô hạn khi mang thai xảy ra do sự mất cân bằng hormone thì khả năng nhiều hơn là do sự tăng lên quá nhiều của progesterone. Progesterone đặc biệt quan trọng trong thời kỳ mang thai, nó giúp tử cung sẵn sàng cho trứng đã thụ tinh làm tổ đúng cách.

Sức khỏe âm đạo của phụ nữ thường được kiểm soát bởi hormone. Bất kỳ sự dao động nào về mức độ hormone đều có thể dẫn đến các triệu chứng âm đạo khác nhau. Theo các chuyên gia, hầu hết các triệu chứng này thường xuất hiện trong 3 tháng đầu thai kỳ và có thể tự khỏi sau khi sinh. Nếu khô hạn khi mang thai làm ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, bạn nên đi khám bác sĩ để được tư vấn và điều trị.

Nguyên nhân dẫn đến bà bầu bị khô hạn

Có nhiều nguyên nhân khác nhau có thể gây ra tình trạng khô hạn khi mang thai.

1. Do bị mất nước

Nước là chất lỏng quan trọng đối với cơ thể giúp giữ ẩm tế bào, cải thiện lưu thông máu, cung cấp oxy và chất dinh dưỡng đến các cơ quan, bao gồm cả bộ phận sinh dục.

Trong thời kỳ mang thai, nhu cầu uống nước của phụ nữ cao hơn so với người bình thường. Nếu uống không đủ nước, âm đạo sẽ bị khô hạn. Theo khuyến nghị của Trường Cao đẳng Sản phụ khoa Mỹ (ACOG), phụ nữ mang thai cần uống 1,9 đến 2,8 lít nước mỗi ngày. (1)

2. Rối loạn nội tiết tố

Thành âm đạo có nhiệm vụ tiết chất nhầy và giữ ẩm, phục vụ nhiều mục đích khác nhau bao gồm bôi trơn khi quan hệ tình dục, tạo môi trường thân thiện cho sự sống sót của tinh trùng. Độ dày của thành âm đạo cũng như lượng chất nhầy tiết ra đều được kiểm soát bởi các hormone, đặc biệt là estrogen. Sự mất cân bằng nồng độ hormone này làm giảm độ dày của thành âm đạo và kết quả là mức độ tiết chất nhầy giảm.

Trong quá trình mang thai, cơ thể phụ nữ sẽ sản xuất nhiều hormone progesterone hơn nhằm tăng độ dày và co thắt tử cung, ngăn ngừa sảy thai, đồng thời tăng cường tiết sữa sau khi sinh. Điều này vô tình làm giảm sản xuất estrogen, hormone chịu trách nhiệm điều hòa độ ẩm của âm đạo. Do đó, khi nồng độ estrogen trong cơ thể giảm, âm đạo sẽ giảm tiết dịch nhờn và bị khô.

3. Ảnh hưởng của ốm nghén

Ốm nghén khiến phụ nữ mang thai cảm thấy buồn nôn, mệt mỏi, chán ăn, thay đổi khẩu vị. Những triệu chứng này có thể làm bạn ăn uống không đủ chất, thiếu hụt dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể. Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến khô hạn âm đạo. (2)

4. Viêm nhiễm, nấm âm đạo

Các nghiên cứu về tỷ lệ lưu hành chỉ ra rằng nấm candida xâm chiếm âm đạo ở ít nhất 20% tổng số phụ nữ và tăng lên 30% trong thai kỳ. Phụ nữ mang thai có nhiều khả năng bị nhiễm trùng âm đạo do nấm candida gây ra. Hầu hết các đợt nhiễm nấm candida âm đạo có triệu chứng xảy ra trong tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba. (3)

Nguyên nhân có thể do sự thay đổi miễn dịch, tăng nồng độ estrogen và tăng sản xuất glycogen âm đạo. Nhiễm nấm âm đạo gây ra ngứa rát, bong da và khô âm đạo.

Bà bầu bị khô hạn có ảnh hưởng gì không?

Khô hạn khi mang thai không phải là vấn đề quá nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu điều trị không thời có thể gây ra các biến chứng như:

• Khô âm đạo gây kích ứng cơ quan sinh dục, dễ bị nhiễm trùng hơn. Một số bệnh nhiễm trùng âm đạo phổ biến ở phụ nữ mang thai bao gồm viêm âm đạo do vi khuẩn, bệnh nấm candida trong thai kỳ và viêm âm đạo do trichomonas.
• Nguy cơ tiến triển bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu.
• Khô âm đạo do nhiễm nấm candida trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ biến chứng khi mang thai, chẳng hạn như vỡ ối sớm, sinh non, viêm màng ối và nhiễm nấm candida ở da bẩm sinh.

Cách làm giảm khô hạn khi mang thai hiệu quả

Khô hạn khi mang thai là vấn đề phổ biến nhưng có thể được cải thiện bằng các biện pháp đơn giản sau đây:

• Uống nhiều nước: Nước là yếu tố quan trọng để duy trì độ ẩm cho cơ thể và âm đạo. Khi mang thai, lượng nước trong cơ thể tăng lên khoảng 50%, mẹ bầu nên uống nhiều nước hơn bình thường để tránh khô âm đạo. Nước cũng giúp loại bỏ các chất độc và vi khuẩn có hại cho âm đạo, ngăn ngừa viêm nhiễm, nấm.
• Sử dụng chất bôi trơn gốc nước: Bạn có thể sử dụng chất bôi trơn gốc nước để giảm ma sát và đau đớn. Chất bôi trơn gốc nước thường an toàn và ít gây dị ứng cho âm đạo. Tránh sử dụng các sản phẩm có phẩm màu, hương liệu vì chúng có thể làm khô âm đạo hơn và gây kích ứng. Chất bôi trơn có chứa glycerine cũng không nên dùng vì glycerine nuôi dưỡng vi khuẩn có hại trong âm đạo và có thể dẫn đến mất cân bằng độ pH.
• Dưỡng ẩm cho vùng kín: Thoa dầu vitamin E hoặc kem dưỡng ẩm được thiết kế riêng cho vùng da âm đạo để giữ ẩm và bảo vệ lớp màng nhầy. Dầu vitamin E giảm khô hạn có tác dụng làm mềm da, chống oxy hóa và làm lành vết thương. Ưu tiên kem dưỡng ẩm có chứa các thành phần như glycerin, hyaluronic acid, ceramide, hoặc estrogen, có thể giúp cải thiện độ đàn hồi và bôi trơn âm đạo. Bạn cũng có thể sử dụng dầu dừa để bôi trơn từ trong ra ngoài
• Ăn nhiều thực phẩm giàu omega-3: Omega-3 là một loại axit béo không no có lợi cho sức khỏe tim mạch, não bộ và âm đạo. Bổ sung Omega-3 vào thực đơn để tăng cường lưu lượng máu, độ ẩm cho âm đạo, cũng như giảm viêm và kích ứng. Một số thực phẩm chống khô hạn hiệu quả giàu omega-3 như cá, hạt, hạnh nhân, óc chó, hay dầu thực vật.

• Vệ sinh đúng cách: Chú ý vệ sinh vùng kín sạch sẽ bằng cách rửa nhẹ nhàng với nước ấm, kết hợp với dung dịch rửa vùng kín để làm sạch sâu sau đó lau khô hoàn toàn bằng khăn sạch. Bạn nên tránh nước nóng, hơi nước và các sản phẩm làm sạch chứa cồn vì chúng có thể làm khô âm đạo hơn.
• Trang phục: Không mặc đồ lót quá chật, bó sát, thay vào đó nên chọn nội y chất liệu cotton, thoáng khí và thấm hút tốt.
• Tập thể dục: Tập thể dục cho vùng chậu là một phương pháp hiệu quả giúp cải thiện tình trạng khô hạn khi mang thai. Các bài tập kegel, hít vào – thở ra, bài tập nâng chậu… giúp tăng cường sức mạnh và độ đàn hồi của cơ sàn chậu, giúp âm đạo giữ được độ ẩm và đàn hồi tốt hơn.
• Thư giãn: Stress cũng có thể làm tăng nguy cơ khô hạn. Phụ nữ mang thai nên dành thời gian thư giãn, giảm căng thẳng, chẳng hạn như tập yoga, thiền hoặc nghe nhạc. Bên cạnh đó, bạn nên chủ động chia sẻ vấn đề khó nói cùng bạn đời để nhận được sự thông cảm, thấu hiểu nhiều hơn.

Sau khi đã áp dụng các cách làm giảm khô hạn khi mang thai nhưng các triệu chứng không cải thiện, bà bầu nên đến thăm khám với bác sĩ phụ sản. Bạn tránh làm theo các mẹo, bài thuốc dân gian thiếu cơ sở khoa học vì có thể gây viêm nhiễm âm đạo, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe thai kỳ.