Người bệnh gan nhiễm mỡ cần ăn đủ dưỡng chất cần thiết, giúp cải thiện bệnh. Cá là một loại thực phẩm lành mạnh, giàu protein có lợi cho người bệnh gan nhiễm mỡ nhưng có phải loại cá nào cũng tốt, gan nhiễm mỡ có ăn được cá hồi không? Mời bạn cùng ECO Pharma tìm hiểu ở bài viết sau đây.
Bệnh gan nhiễm mỡ là tình trạng chất béo trong gan vượt quá 5% trọng lượng gan bao gồm gan nhiễm mỡ do bia rượu và không do bia rượu. Nhiều biện pháp khác nhau để kiểm soát bệnh gan nhiễm mỡ như tập thể dục, hạn chế thức khuya, giảm căng thẳng. Thay đổi chế độ ăn uống cũng là một phần quan trọng góp phần cải thiện tình trạng bệnh, ngăn ngừa nguy cơ biến chứng.
Người bệnh gan nhiễm mỡ nên tránh tiêu thụ tinh bột nhanh, hạn chế đường, từ bỏ thực phẩm chứa chất béo “xấu” (chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa). Trong khi tìm kiếm nhóm thực phẩm chất béo tốt cho gan, nhiều người thường nhắc đến cá. Ăn cá có tốt cho người bệnh gan không? Gan nhiễm mỡ có ăn được cá hồi không?
Người bệnh gan nhiễm cần tránh các loại cá chứa hàm lượng mỡ cao (mỡ bão hòa và mỡ chuyển hóa) như cá muối, cá mỡ, cá trích, cá thuỷ tinh. Nhưng các loại cá béo giàu axit béo omega-3 như cá thu, cá mòi, cá hồi lại rất có lợi cho gan. Trong đó, trung bình 100g cá hồi nấu chín cung cấp khoảng 200 calo, 25g protein, 12g axit béo. Cá hồi còn đặc biệt giàu selen, vitamin B12 mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe như sinh sản, tốt cho tim mạch, cải thiện sức khỏe não bộ, cần thiết cho quá trình sản xuất hồng cầu.
Axit béo omega-3 có trong cá hồi bao gồm omega-3 axit eicosapentaenoic (EPA) và axit docosahexaenoic (DHA) rất tốt cho người bệnh gan nhiễm mỡ giai đoạn đầu với tác dụng chống viêm tự nhiên, ngăn chặn tổn thương tế bào gan và cải thiện các chỉ số men gan bất thường. (1)
Ăn cá giàu omega-3 tốt cho người bệnh gan, đặc biệt là cá hồi. Nên ăn cá hồi 3 – 4 bữa trong tuần, cung cấp axit béo omega 3, giàu đạm, ít cholesterol giúp kiểm soát sức khỏe của gan. Khi đã biết người bệnh gan nhiễm mỡ có ăn được cá hồi không, bạn đọc vẫn nên tìm hiểu rõ lợi ích của loại cá này đối với sức khỏe.
Người bệnh gan nhiễm mỡ có thể ăn được cá hồi bởi vì một số lợi ích mà nó mang lại sau:
Cá hồi rất giàu axit béo omega-3 chuỗi dài bao gồm EPA (axit eicosapentaenoic) và DHA (axit docosahexaenoicvà). Trung bình khoảng 100g cá hồi nuôi cung cấp khoảng 2,3g omega – 3 trong khi cá hồi tự nhiên là 2,2g. Hai nhóm axit béo này thường cơ thể không thể tự tổng hợp được mà cần bổ sung qua chế độ ăn uống, người trưởng thành khỏe mạnh được khuyến cáo nên tiêu thụ từ 250mg – 1000mg EPA và DHA mỗi ngày. (2)
Axit béo omega-3 (EPA và DHA) được chứng minh với tác dụng giảm viêm, hạ huyết áp, giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư và cải thiện chức năng nội mô của mạch máu.
Đối với người bệnh gan nhiễm mỡ, omega-3 cũng cho thấy tác động tích cực. Cụ thể trong một nghiên cứu tổng hợp 10 thử nghiệm lâm sàng về tác dụng của việc bổ sung axit béo omega-3 đối với người bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và gan nhiễm mỡ do rượu đã ghi nhận omega-3 có hiệu quả trong việc giảm mỡ gan, giảm nồng độ men gan (GGT), giảm triglyceride và tăng HDL-cholesterol. Nhưng không có tác động nào được ghi nhận đối với các chỉ số men gan khác (ALT, AST), cholesterol toàn phần và LDL-c. (3)
Cá hồi giàu protein chất lượng cao, trung bình 100g cá hồi chứa 22g – 25 g protein. Giống như chất béo omega-3, protein là chất dinh dưỡng quan trọng đối với cơ thể mà bạn cần bổ sung từ chế độ ăn uống. Protein giúp phục hồi sau chấn thương, bảo vệ sức khỏe xương, duy trì khối lượng cơ trong quá trình giảm cân và khi bạn già đi.
Chế độ ăn giàu protein cũng được xem là một hướng đi tiềm năng giúp cải thiện tình trạng bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD). Một nghiên cứu năm 2019 đã chỉ ra rằng, ăn bữa ăn giàu protein có tác dụng giảm sinh mỡ, cải thiện độ nhạy insulin, điều hòa đường huyết, cải thiện chức năng ở gan. Trong khi đó, protein còn giúp thúc đẩy tăng trưởng cơ bắp, cải thiện độ nhạy insulin, giúp cơ thể xử lý chất dinh dưỡng hiệu quả hơn. (4)
Đối với người trưởng thành, mỗi bữa ăn nên cung cấp ít nhất 20g – 30g protein chất lượng cao giúp duy trì sức khỏe cho thể chất. Tuy nhiên, bữa ăn giàu protein đối với người gan nhiễm mỡ cần được tư vấn bởi chuyên gia y tế bởi vì tiêu thụ quá nhiều protein có thể gây áp lực lên gan và thận.
Cá hồi có màu hồng đặc trưng nhờ chứa hàm lượng cao chất chống oxy hóa bảo vệ astaxanthin thuộc họ carotenoid. Hợp chất này được cho là có lợi đối với sức khỏe của người bệnh gan nhiễm mỡ.
Astaxanthin giúp giảm quá trình oxy hóa LDL-cholesterol (cholesterol xấu) và tăng HDL-cholesterol (cholesterol tốt), giảm nguy cơ xơ vữa động mạch, một biến chứng thường gặp ở người bệnh gan nhiễm mỡ. Một số nghiên cứu cũng cho biết nó giúp giảm viêm và stress oxy hóa, bảo vệ chống lại sự tích tụ mảng bám mỡ trong động mạch đồng thời hỗ trợ chức năng gan.
Hàm lượng astaxanthin có trong 100g cá hồi khoảng 0,4mg – 3,8mg là lựa chọn lý tưởng cho người bệnh gan nhiễm mỡ. Ngoài ra, cá hồi chứa nhiều selen có tác dụng bảo vệ gan trước các tác động có hại như độc tố, rượu hoặc mất cân bằng trong cơ thể.
Khi đã hiểu rõ lợi ích của cá hồi với người bệnh gan nhiễm mỡ, xem thêm những cách chế biến cá hồi có lợi cho sức khỏe gan sau đây sẽ hữu ích cho người bệnh.
Chế biến cá hồi phù hợp cho người bệnh gan nhiễm mỡ là gia giảm gia vị, đường, muối, dầu mỡ. Một số phương pháp chế biến thực hiện giúp giữ trọn hương vị, dưỡng chất của cá và dễ tiêu hóa là cá hồi hấp, nướng, áp chảo, cháo cá.
Cá hồi tốt nhưng không nên xem là thực phẩm chính yếu. Bạn cần kết hợp nhiều loại thực phẩm trong chế độ ăn uống lành mạnh để cung cấp đa dạng các chất dinh dưỡng thiết yếu cho gan. Những loại thực phẩm lành mạnh giàu chất chống viêm, chống oxy hóa, vitamin và khoáng chất nên ăn như các loại đậu và hạt, tỏi giàu chất xơ; các loại rau (bắp cải, cải bó xôi, cần tây) và trái cây tươi (táo, lê).
Các thực phẩm tự nhiên, giàu carbohydrate phức tạp, chất xơ và protein nên được ưu tiên để cung cấp năng lượng bền vững. Chế độ ăn Địa Trung Hải hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đường và chất béo bão hòa cũng rất phù hợp với người bệnh gan nhiễm mỡ. (5)
Dưới đây là cách chế biến một số món ăn từ cá hồi có thể giúp ích cho người bệnh gan nhiễm mỡ.
Khi đã biết được gan nhiễm mỡ có ăn được cá hồi không, ăn cá hồi sao cho tốt đối với người bệnh cũng là một điều cần lưu ý.
Người bệnh cần nắm rõ một số vấn đề khi dùng cá hồi:
Mặc dù cá hồi tốt nhưng chỉ nên ăn với tần suất hợp lý ( 2 – 4 lần/ tuần). Ăn quá nhiều có thể gây tích tụ các chất độc hại như thủy ngân, asen, gây ngộ độc. Điều này do một số loại cá hồi nuôi thường chứa hàm lượng kim loại nặng và PCB (polychlorinated biphenyls) cao hơn, có thể gây hại cho gan. (6)
Người bệnh gan nhiễm mỡ chỉ nên dùng cá hồi tươi, không dùng cá đông lạnh. Chọn cá hồi tự nhiên, hạn chế dùng cá hồi nuôi chứa hàm lượng chất béo bão hòa và omega-6 cao có thể gây hại cho gan (viêm) nếu ăn quá nhiều. Khi sử dụng cá hồi nếu có dấu hiệu đổi màu hoặc chảy nước, cần tránh sử dụng.
Ngoài ra, cần chế biến cá hồi chín, không được ăn sống vì có thể gây nhiễm vi khuẩn, virus vibrio vulnificus gây ngộ độc tiêu hóa, đặc biệt nguy hiểm cho người có hệ miễn dịch kém. Còn nếu nhiễm sán lá gan sẽ làm cho tình trạng gan hiện tại càng suy yếu.
Xem thêm giải đáp về gan nhiễm mỡ có nên ăn cá?
Ngoài vấn đề gan nhiễm mỡ có ăn được cá hồi không vẫn còn một số thắc mắc xoay quanh vấn đề này, những giải đáp sau có thể giúp ích cho bạn.
Như đã đề cập ở trên, ăn quá nhiều cá hồi đặc biệt là cá hồi nuôi có thể gây tác động tiêu cực đến người bệnh gan nhiễm mỡ do chứa hàm lượng chất béo bão hòa cao, nguy cơ chứa hàm lượng kim loại nặng. Người bệnh gan nhiễm mỡ chỉ nên ăn từ hai đến bốn khẩu phần cá hồi mỗi tuần. Mỗi khẩu phần ăn khoảng 100g cá hồi nấu chín. Nên ưu tiên cá hồi tự nhiên hoặc cá hồi nuôi từ nguồn đáng tin cậy.
Cá hồi tốt cho người bệnh gan nhiễm mỡ nhờ chứa hàm lượng omega-3 cao. Loại chất béo bão hòa này thường được đưa vào thực đơn hàng ngày với tác dụng thúc đầy gan tăng cường chuyển hóa chất béo.
Người bị gan nhiễm mỡ nên ăn cá hồi, ăn với tần suất hợp lý, theo chỉ dẫn từ bác sĩ. Kết hợp cùng bữa ăn đa dạng nguồn thực phẩm từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá béo và hạn chế thực phẩm nhiều đường, muối, chất béo bão hoà.
Đối với vấn đề gan nhiễm mỡ có ăn được cá hồi không, người bị gan nhiễm mỡ nên ăn cá hồi với khẩu phần khoảng 2 – 4 lần mỗi tuần (mỗi lần khoảng 100g). Kết hợp ăn các hồi cùng bữa ăn đa dạng các thực phẩm, giàu vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa, uống đủ nước và bỏ rượu bia hoàn toàn. Tập luyện là một yếu tố không thể thiếu trong điều trị, giúp giảm cân và mỡ thừa cũng như nâng cao sức khỏe tổng thể.
