Gan nhiễm mỡ độ 4: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa

Gan nhiễm mỡ giai đoạn 4 (hoặc độ 4) là mức độ nặng nhất của bệnh gan nhiễm mỡ, đã diễn tiến thành xơ gan. Việc điều trị khó khăn và hiệu quả thấp, có thể phải ghép gan. Vậy gan nhiễm mỡ độ 4 nguy hiểm như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây của ECO Pharma.

Gan nhiễm mỡ độ 4 là gì?

Gan nhiễm mỡ độ 4 là giai đoạn cuối hay biến chứng xơ gan của bệnh gan nhiễm mỡ, khi phần lớn gan đã bị mỡ và mô xơ chiếm chỗ. Gan ở giai đoạn này đã bị tổn thương nghiêm trọng, có thể dẫn đến suy gan và các biến chứng đe dọa tính mạng.

Theo y học hiện đại, xét về mức độ tích tụ mỡ trong gan thì gan nhiễm mỡ được chia thành 3 mức độ và ở mức độ nặng thường dẫn đến các biến chứng xơ gan, ung thư gan… Còn xét về diễn tiến thì bệnh gan nhiễm mỡ có thể diễn tiến qua 4 giai đoạn là gan nhiễm mỡ đơn thuần, viêm gan nhiễm mỡ, xơ hóa tiến triển và giai đoạn 4 là xơ gan.

Nguyên nhân gan nhiễm mỡ độ 4

Có hai nguyên nhân chính gây ra gan nhiễm mỡ độ 4:

• Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rượu (AFLD): Nguyên nhân là do uống quá nhiều rượu bia trong thời gian dài khiến gan bị tích tụ mỡ và tổn thương.(1)
• Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến chuyển hóa (MAFLD): Nguyên nhân là do các yếu tố như thừa cân, béo phì, tiểu đường loại 2, kháng insulin, cholesterol cao hoặc chất béo trung tính (triglyceride) cao. Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ tích tụ mỡ trong gan dẫn đến tổn thương gan.

Triệu chứng gan nhiễm mỡ độ 4

Gan nhiễm mỡ cấp độ 4 thường có đầy đủ triệu chứng của tổn thương gan tiến triển. Khi đó, người bệnh có thể gặp các triệu chứng sau:(2)

• Vàng da, vàng mắt do sự tích tụ bilirubin trong máu và các mô.
• Dễ bị bầm tím hoặc chảy máu do gan giảm sản xuất các yếu tố đông máu.
• Nước tiểu sẫm màu hoặc phân nhạt màu do sự bài tiết bilirubin và mật của gan bị suy giảm.
• Ứ dịch bụng hoặc phù chân do áp lực tăng lên trong các mạch máu của gan và giảm sản xuất albumin.
• Ngứa da do chất độc tích tụ trong máu và da mà gan không thể lọc ra được.
• Vú to ở nam do chức năng cân bằng hormone của gan bị suy giảm.
• Lú lẫn, mất trí nhớ hoặc thay đổi tính cách, hôn mê do sự tích tụ amoniac và các chất độc khác trong não mà gan không thể loại bỏ.

Chẩn đoán bệnh gan nhiễm mỡ độ 4

Chẩn đoán gan nhiễm mỡ độ 4 thường được thực hiện bằng cách kết hợp các xét nghiệm, bao gồm:

1. Xét nghiệm máu

Việc này giúp đánh giá chức năng gan và mức độ tổn thương gan. Các xét nghiệm máu thường được sử dụng để chẩn đoán gan nhiễm mỡ độ 4 bao gồm:

• Nồng độ men gan: Men gan là các protein được gan sản xuất. Khi gan bị tổn thương, nồng độ men gan trong máu có thể tăng lên.
• Nồng độ bilirubin: Bilirubin là một chất thải được tạo ra từ sự phân hủy của hồng cầu. Khi gan bị tổn thương, nồng độ bilirubin trong máu có thể tăng lên.
• Nồng độ albumin: Albumin là một loại protein giúp duy trì cân bằng dịch trong cơ thể. Khi gan bị tổn thương, nồng độ albumin trong máu có thể giảm xuống.

2. Xét nghiệm hình ảnh

Xét nghiệm này giúp xác định kích thước, hình dạng và kết cấu của gan cũng như sự hiện diện của mô xơ hoặc khối u. Các xét nghiệm hình ảnh thường được sử dụng để chẩn đoán bệnh gan nhiễm mỡ độ 4 bao gồm:

• Siêu âm bụng: Sử dụng sóng siêu âm để tạo hình ảnh gan. Nếu gan có đặc điểm tăng âm, tức là hình ảnh của gan trên siêu âm sáng hơn bình thường do độ hồi âm tăng, điều này có thể chỉ ra tình trạng gan nhiễm mỡ. Gan lớn hơn bình thường và có vùng sáng cao hơn cũng là dấu hiệu của gan nhiễm mỡ.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT) gan: Là phương pháp dùng tia X-quang kết hợp xử lý hình ảnh bằng vi tính, cho phép xem hình ảnh những lát cắt ngang cơ thể ở nhiều vùng và đoạn khác nhau cùng lúc. Chụp CT rất hữu ích trong việc phân loại mức độ gan nhiễm mỡ.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI) gan: Phương pháp này sử dụng từ trường và sóng vô tuyến để tạo ra hình ảnh chi tiết của gan. Hình ảnh thu được từ MRI giúp bác sĩ xác định lượng mỡ trong gan và mức độ tổn thương của gan.

3. Sinh thiết gan

Trong quá trình sinh thiết gan, bác sĩ sẽ sử dụng một chiếc kim chuyên dụng, chọc qua da bụng để lấy một phần nhỏ mô gan. Mẫu mô này sau đó sẽ được phân tích dưới kính hiển vi.

Quá trình này giúp xác định tình trạng tích tụ mỡ, viêm hoặc sự hình thành của sẹo (xơ gan). Những dấu hiệu này có thể chỉ ra rằng người bệnh đang mắc phải tình trạng gan nhiễm mỡ độ 4.

Gan nhiễm mỡ độ 4 có nguy hiểm không?

Gan nhiễm mỡ độ 4 là mức độ nguy hiểm nhất của bệnh gan nhiễm mỡ. Nó có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng và khả năng gây tử vong cao như:

• Suy gan: Tình trạng gan không còn khả năng hoạt động bình thường và không thể thực hiện các chức năng quan trọng dẫn đến các triệu chứng như vàng da, chảy máu, cổ trướng, phù nề, bệnh não gan và hôn mê.
• Ung thư gan: Tình trạng các tế bào bất thường phát triển và nhân lên trong gan tạo thành khối u. Ung thư gan xuất hiện các triệu chứng như sụt cân, chán ăn, đau bụng, cổ trướng, vàng da…
• Tăng áp lực tĩnh mạch cửa: Tình trạng áp lực trong tĩnh mạch cửa, tĩnh mạch mang máu từ cơ quan tiêu hóa đến gan trở nên cao bất thường. Tăng áp lực tĩnh mạch cửa có thể dẫn đến các biến chứng như giãn hoặc vỡ tĩnh mạch thực quản, lách to và cổ trướng.
• Giãn tĩnh mạch: Đây là tình trạng giãn các tĩnh mạch trong thực quản, dạ dày hoặc ruột do tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Tĩnh mạch bị giãn có thể vỡ ra và chảy máu, gây nôn ra máu, phân đen, sốc và tử vong.
• Lách to: Lách to do tăng áp lực tĩnh mạch cửa gây ra các triệu chứng như đau bụng, đầy bụng và thiếu máu.

Điều trị gan nhiễm mỡ cấp độ 4

Mục tiêu của điều trị gan nhiễm mỡ độ 4 là ngăn ngừa tổn thương gan thêm, cải thiện chức năng gan và ngăn ngừa các biến chứng, bao gồm:

1. Thay đổi lối sống

Đây là phương pháp điều trị quan trọng nhất cho gan nhiễm mỡ độ 4. Các thay đổi lối sống có thể giúp giảm lượng mỡ tích tụ trong gan và cải thiện chức năng gan, bao gồm:

• Ngừng uống rượu hoàn toàn giúp phòng ngừa thêm tổn thương cho gan.
• Giảm cân để giảm lượng mỡ tích tụ, việc này không chỉ giúp cải thiện chức năng gan mà còn giảm nguy cơ phát triển các vấn đề sức khỏe khác.
• Chế độ ăn lành mạnh, hạn chế chất béo, đường và calo; Bổ sung các loại rau, củ, quả, hạt giàu dưỡng chất sẽ hỗ trợ quá trình giảm cân và cải thiện sức khỏe tổng thể.
• Tập thể dục đều đặn để cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính khác.
• Kiểm soát tốt các bệnh mãn tính đang có giúp ngăn chặn thêm tổn thương cho gan, đặc biệt khi gan đã bị ảnh hưởng nặng nề.

2. Thuốc

Thuốc có thể được sử dụng để điều trị các triệu chứng và biến chứng của gan nhiễm mỡ độ 4 như:

• Ngứa: Các thuốc kháng histamin có thể giúp làm giảm tình trạng ngứa da.
• Cổ trướng: Sử dụng thuốc lợi tiểu có thể giúp giảm lượng dịch tích tụ trong bụng để giảm triệu chứng cổ trướng.
• Phù ngoại biên: Thuốc lợi tiểu cũng có tác dụng giảm phù ở các bộ phận cơ thể.
• Giãn tĩnh mạch: Thuốc chẹn beta giúp kiểm soát tình trạng giãn tĩnh mạch làm giảm nguy cơ chảy máu.
• Bệnh não gan: Lactulose có thể hỗ trợ giảm nồng độ amoniac trong máu để giảm nguy cơ gặp phải bệnh não gan do tích tụ chất độc.
• Nhiễm trùng: Trong trường hợp bị nhiễm trùng, các loại kháng sinh có thể được sử dụng để điều trị và ngăn chặn tình trạng này lan rộng.

3. Thủ thuật – Phẫu thuật

Phẫu thuật có thể được sử dụng để điều trị một số biến chứng của bệnh gan nhiễm mỡ độ 4 như:

• Giãn tĩnh mạch: Thủ thuật nội soi thắt búi giãn tĩnh mạch, một phương pháp ít xâm lấn có thể giúp ngăn chặn việc tĩnh mạch giãn bị vỡ ra và gây chảy máu.
• Khối u gan: Trong trường hợp phát hiện khối u, phẫu thuật cắt bỏ có thể giúp loại bỏ khối u để giảm nguy cơ tiến triển nghiêm trọng hơn.
• Tăng áp lực tĩnh mạch cửa: Thủ thuật nối thông hệ thống cửa trong gan với tĩnh mạch cảnh (TIPS) có thể giúp giảm áp lực bên trong tĩnh mạch cửa. Điều này làm giảm bớt áp lực và nguy cơ các biến chứng liên quan.

4. Ghép gan

Ghép gan là phương pháp điều trị cuối cùng cho gan nhiễm mỡ độ 4 đã tiến triển thành suy gan hoặc ung thư gan. Tuy nhiên, đây là một phẫu thuật ghép tạng lớn, nhiều rủi ro và cần dùng thuốc ức chế miễn dịch suốt đời.

Đối với ung thư biểu mô tế bào gan: Phẫu thuật ghép gan được chỉ định cho một khối u nhỏ dưới 5cm hoặc 3 khối u nhỏ dưới 3cm; không có tổn thương mạch máu lớn và tổn thương ngoài gan, đáp ứng tiêu chuẩn của gan.

Đối với những bệnh nhân di căn gan: Ghép gan chỉ được chỉ định cho các khối u thần kinh nội tiết không kèm theo phát triển ngoài gan sau mổ loại bỏ khối u nguyên phát.

Cách phòng ngừa gan nhiễm mỡ độ 4

Cách tốt nhất để phòng ngừa gan nhiễm mỡ độ 4 là ngăn ngừa hoặc điều trị các nguyên nhân cơ bản gây ra bệnh bằng một số biện pháp như:

• Bỏ hoàn toàn rượu bia: Rượu là một trong những nguyên nhân chính của bệnh gan nhiễm mỡ. Nó cũng làm phát triển gan nhiễm mỡ từ các giai đoạn nhẹ sang giai đoạn 4.
• Duy trì cân nặng khỏe mạnh: Béo phì là một yếu tố nguy cơ chính gây ra gan nhiễm mỡ độ 4. Bạn cần duy trì cân nặng khỏe mạnh, với chỉ số khối cơ thể (BMI) từ 18,5 – 24,9 kg/m2 có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ độ 4.
• Ăn một chế độ ăn uống lành mạnh: Chế độ ăn uống lành mạnh, ít chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, đường và muối, đồng thời nhiều chất xơ, trái cây, rau, protein nạc và chất béo lành mạnh có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ độ 4.
• Tập thể dục thường xuyên: Tập thể dục thường xuyên, ít nhất 150 phút với cường độ vừa phải hoặc 75 phút hoạt động thể chất với cường độ mạnh mỗi tuần có thể giúp giảm cân, cải thiện chức năng gan và giảm nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ độ 4.
• Kiểm soát bệnh tiểu đường, mỡ máu và huyết áp: Các bệnh này đều là những yếu tố nguy cơ gây ra gan nhiễm mỡ độ 4. Bạn cần kiểm soát chúng để giúp giảm nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ độ 4.
• Bổ sung dưỡng chất từ thiên nhiên: Hai tinh chất nổi bật bao gồm S. Marianum (chiết xuất từ cây kế sữa) và Wasabia japonica (chiết xuất từ cây mù tạt) hỗ trợ chống độc hiệu quả từ bên trong, tăng cường chức năng gan và hỗ trợ ngăn chặn gan nhiễm mỡ.

Tóm lại, gan nhiễm mỡ độ 4 là giai đoạn cuối của bệnh gan nhiễm mỡ, khi bệnh xảy ra biến chứng xơ gan. Tình trạng này gan đã tổn thương nghiêm trọng dẫn đến nhiều biến chứng và khó có thể phục hồi. Do đó, việc phát hiện và điều trị sớm bệnh gan nhiễm mỡ là rất quan trọng. Nếu bạn có các yếu tố nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ, hãy đi khám sức khỏe định kỳ để phòng ngừa bệnh.