Y học cổ truyền gọi phì đại tuyến tiền liệt là long bế hoặc niệu trọc, do thận khí hư suy, thấp nhiệt ứ trệ, khí huyết uất kế mà ra. Chữa trị cần tập trung điều hòa chức năng các tạng phủ, đặc biệt là thận để khôi phục sự cân bằng khí huyết, từ đó làm giảm các triệu chứng và kích thước tuyến tiền liệt. Một số loại cây thuốc nam được dùng để chữa chứng bệnh này. “Phì đại tuyến tiền liệt uống lá gì?”, cùng ECO Pharma tìm hiểu các bài thuốc nam chữa phì đại tuyến tiền liệt được cho là an toàn, hiệu quả trong bài viết sau đây.
Theo y học hiện đại, nguyên nhân chính gây phì đại tuyến tiền liệt là do sự thay đổi nội tiết tố nam testosterone và một lượng nhỏ hormone nữ estrogen theo tuổi tác hoặc bất thường về tinh hoàn. Các phương pháp điều trị tập trung vào việc cân bằng testosterone, ngăn ngừa viêm và làm giảm các triệu chứng đường tiết niệu.
Thuốc (nhóm ức chế alpha-adrenergic, nhóm ức chế 5-alpha-reductase, thuốc kháng sinh, thuốc kháng muscarinic), phẫu thuật (nội soi cắt đốt tuyến tiền liệt, rạch tuyến tiền liệt qua đường niệu đạo) và các phương pháp xâm lấn tối thiểu (cắt đốt bằng kim xuyên thấu, liệu pháp vi sóng, siêu âm hội tụ cường độ cao, cấy ghép urolift, liệu pháp xông hơi nước) là các điều trị chính.
Dưới góc nhìn của Đông y, phì đại tuyến tiền liệt là chứng long bế hoặc niệu trọc, liên quan đến thận, can, phế, tâm, tỳ. Nguyên nhân là do thận khí hư suy, khí hóa kém, không còn khả năng đẩy huyết dịch đi hết ống niệu đạo gây ứ trệ, tích tụ lâu ngày. Điều trị tập trung vào việc điều hòa chức năng các tạng phủ, đặc biệt là thận, nhằm khôi phục sự cân bằng khí huyết trong cơ thể.
Y học cổ truyền Việt Nam sử dụng một số loại cây thuốc nam để chữa chứng bệnh này là cỏ tranh, mã đề, náng hoa trắng, lá sen, râu ngô, trà xanh, bồ quân. Hiện nay, các bài thuốc nam chữa phì đại tuyến tiền liệt được một số bác sĩ cho phép sử dụng kết hợp với các phương pháp điều trị y tế nhưng dưới sự giám sát chặt chẽ.
Hơn 70 loại cây thuốc nam đã được Bộ Y tế công nhận có tác dụng phòng và chữa bệnh. Một số được dùng trong bài thuốc nam chữa phì đại tuyến tiền liệt.
Dưới đây là 8 bài thuốc nam chữa phì đại tuyến tiền liệt phổ biến nhất trong y học cổ truyền:
Theo Đông y, lá trinh nữ hoàng cung vị đắng, chát, có tác dụng thông kinh hoạt lạc, giảm đau, hành huyết tán ứ, thanh nhiệt giải độc và phòng ung thư. Vị thuốc này thường dùng chữa u xơ cổ tử cung, phì đại tuyến tiền liệt, đau nhức xương khớp, đau đầu và mụn nhọt.
Các nhà khoa học ngày nay đã tìm thấy 32 chất alkaloids trong lá của thảo dược này. Trong đó, crinafolin, crinafolidin, lycorin có tác động trên tế bào t-lymphocyte, hamayne, tác dụng là kháng khuẩn, ức chế sự hình thành và phát triển của khối u. Trinh nữ hoàng cung được sử dụng làm thuốc thảo dược hỗ trợ hoặc dược chất trong các thuốc phòng ngừa và điều trị u nang buồng trứng, u xơ tử cung, u xơ tuyến vú lành tính, u xơ phì đại tiền liệt tuyến. (1)
Bài thuốc từ lá trinh nữ hoàng cung:
Y học cổ truyền lưu ý: Bài thuốc nam trị phì tuyến tiền liệt này dùng sau khi ăn no.
Náng hóa trắng hay đại tướng quân hoa trắng là vị thuốc nam tính mát. Vị của nó đắng, có tác dụng tiêu sưng, thông huyết, giảm đau, tán ứ, thường được dùng chữa đau nhức xương khớp, nhức mỏi chân tay, cơ nhục và phì đại tiền liệt tuyến.
Một số nghiên cứu cho thấy các hoạt chất alkaloid như crinasiatin, criasbetain, ungeremin, lycorin, baconing và hippadin của náng hoa trắng (Crinum asiaticum L.) có tác dụng chống viêm, giảm kích thước tuyến tiền liệt lên đến 35.4% và kích thước u xơ tử cung, u nang buồng trứng. Nó cũng giúp cải thiện triệu chứng tiểu buốt, tiểu nhiều lần, tiểu đêm, tiểu không hết.
Bài thuốc nam chữa phì đại tuyến tiền liệt bằng náng hoa trắng:
Cỏ tranh có tên khoa học Imperata cylindrica (L.), thực vật thân thảo, thuộc họ lúa. Nghiên cứu phát hiện ra nhiều hoạt chất của cỏ tranh có tiềm năng bảo vệ sức khỏe là axit citric, axit malic, rutin, quercetin, coumarin, kali, canxi, magie.
Theo y học cổ truyền, cỏ tranh có vị ngọt, tính hàn, quy vào các kinh phế, vị và tiểu trường. Nó có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, tiêu viêm, giảm đau buốt, thường được dùng trong các bài thuốc chữa phì đại tuyến tiền liệt.
Bài thuốc nam trị phì đại tuyến tiền liệt bằng cỏ tranh:
Y học cổ truyền lưu ý: Người tạng hàn, cơ thể suy nhược, huyết áp thấp không nên uống thuốc nam chữa phì đại tuyến tiền liệt bằng cỏ tranh.
Lá sen y học cổ truyền còn gọi là hà diệp, vị đắng, hơi chát, tính bình, quy kinh can, tỳ, vị, tác dụng là làm tan máu tụ, chỉ huyết, thanh nhiệt và cầm máu. Vị thuốc này thường được dùng chữa chứng băng huyết, nôn ra máu, đại tiện ra máu, phù thũng máu tụ, chảy máu cam và giải khát.
Nghiên cứu ngày nay phát hiện ra các hợp chất sinh học trong lá sen như quercetin, flavonoid, alkaloid, cellulose, tanin, vitamin và khoáng chất có tác dụng chống oxy hóa, chống viêm, lợi tiểu, ức chế sự phát triển của tế bào phì đại tuyến tiền liệt. Ngoài ra, chúng còn làm giảm lipid máu, cholesterol và giải độc gan.
Bài thuốc nam chữa phì đại tuyến tiền liệt bằng lá sen:
Trong Đông y, trà xanh vị đắng, tính mát, quy vào kinh can và tâm, tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, giải khát, làm mát cơ thể, có thể giúp cải thiện các triệu chứng đường tiết niệu ở bệnh phì đại tuyến tiền liệt.
Y học hiện đại đã xác định trà xanh chứa nhiều hoạt chất sinh học, bao gồm các polyphenol (đặc biệt là EGCG), polysaccharides, flavonoid, carotene, vitamin C, theophylline và caffeine. Những hoạt chất này có khả năng chống oxy hóa, chống viêm, kháng khuẩn và ức chế sự phát triển của tế bào ung thư, cải thiện các triệu chứng rối loạn tiểu tiện. (2)
Bài thuốc nam chữa phì đại tuyến tiền liệt bằng lá trà xanh:
Ngoài sử dụng lá, còn có một số bài thuốc nam sử dụng các bộ phận khác của cây thuốc nam để chữa phì đại tuyến tiền liệt. Chẳng hạn như:
Xa tiền tử là hạt chín già phơi khô của cây mã đề. Y học cổ truyền ghi nhận hạt mã đề tính hàn, vị ngọt, quy vào các kinh thận, can và bàng quang, tác dụng lợi niệu, thẩm thấp, thanh nhiệt, minh mục, trừ đàm. Vị thuốc này thường dùng chữa chứng đái dầm, tiểu nhiều ở trẻ em.
Nghiên cứu cho thấy xa tiền tử chứa các hoạt chất d-galactose, l-arabinose, axit uronic, dầu béo, alkaloid (bochnianin) và axit boschniakinic. Chúng có tác dụng kháng viêm, lợi tiểu, kháng khuẩn, chống oxy hóa và tăng cường chức năng thận.
Bài thuốc nam chữa phì đại tuyến tiền liệt bằng xa tiền tử:
Y học cổ truyền lưu ý: Người thận yếu hoặc suy thận mạn tính không nên chữa phì đại tuyến tiền liệt bằng thuốc nam xa tiền tử.
Theo Đông y, râu ngô vị ngọt, tính bình, quy vào các kinh thận (tỳ vị), có tác dụng lợi tiểu, thanh nhiệt, giải độc, bổ trung ích khí.
Nghiên cứu thành phần hóa học của râu ngô gồm tinh dầu, dầu béo, hợp chất dạng resin, glucoside đắng, saponin, flavonoid, alkaloid, các vitamin và khoáng chất. Nhiều trong số này có tác dụng kháng viêm, chống oxy hóa, lợi tiểu, hạ huyết áp, lợi mật và giảm các triệu chứng của phì đại tuyến tiền liệt.
Bài thuốc nam chữa phì đại tuyến tiền liệt bằng râu ngô:
8. Bồ quân
Bồ quân (Flacourtia jangomas), còn gọi cây mùng quân, hồng quân hoặc quân trắng là loại cây thân gỗ, thường mọc hoang ở các vùng nhiệt đới. Theo Đông y, bồ quân vị ngọt, tính ấm, không độc, tác dụng lợi tiểu, tiêu viêm, dùng để điều trị các chứng tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu khó.
Một số nghiên cứu chỉ ra bồ quân chứa hợp chất flavonoids, saponin, alkaloid, phenoliques, photpho, axit ascorbique và calcium. Các chất này có thể cải thiện một số triệu chứng tiểu tiện do bệnh phì đại tuyến tiền liệt.
Bài thuốc nam chữa phì đại tuyến tiền liệt với rễ cây bồ quân:
Khi chữa phì đại tuyến tiền liệt bằng thuốc nam, người bệnh cần phải lưu ý một số điều như sau:
Khi các triệu chứng phì đại tuyến tiền liệt còn nhẹ và chưa gây ra biến chứng nghiêm trọng, một số cây thuốc nam có thể giúp giảm nhẹ các triệu chứng rối loạn tiểu tiện.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cho phép sử dụng cây thuốc nam kết hợp với các phương pháp điều trị chính thống để tăng cường hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, việc này cần được thực hiện dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ.
Mặc dù các cây thuốc nam thường được coi là lành tính và an toàn, nhưng có thể tương tác với một số loại thuốc tây, giảm hiệu quả điều trị hoặc gây ra tác dụng phụ không mong muốn. Do đó, người bệnh không nên tự ý sử dụng bài thuốc nam chữa phì đại tuyến tiền liệt mà cần tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc thầy thuốc y học cổ truyền.
Tuyến tiền liệt có kích thước tương tự quả óc chó, nằm ngay dưới bàng quang, trước trực tràng và bao quanh niệu đạo, ống dẫn nước tiểu và tinh dịch ra ngoài. Đây là một phần của hệ thống sinh sản nam giới, đảm nhận vai trò sản xuất ra chất dịch vận chuyển tinh trùng là tinh dịch.
Phì đại tuyến tiền liệt hoặc tăng sản tuyến tiền liệt lành tính (BHP) là sự gia tăng kích thước của tuyến tiền liệt ở độ tuổi trung niên, người lớn tuổi. Bệnh gây chèn ép niệu đạo và bàng quang, dẫn đến rối loạn tiểu tiện với các triệu chứng như tiểu khó, bí tiểu, tiểu nhiều lần, tiểu gấp, tiểu ngập ngừng, tiểu không hết, tia nước tiểu yếu.
Để kiểm soát các triệu chứng của phì đại tuyến tiền liệt lành tính và tăng hiệu quả điều trị, người bệnh cần phải:
“Phì đại tuyến tiền liệt uống lá gì?” Các bài thuốc nam chữa phì đại tuyến tiền liệt từ cây cỏ thiên nhiên đã được ông cha sử dụng qua nhiều thế hệ. Mặc dù các loại cây thảo dược này dễ kiếm, an toàn và lành tính nhưng người bệnh không nên tự ý sử dụng khi không có hướng dẫn của bác sĩ Đông y hoặc thầy thuốc cổ truyền.
