Viêm cột sống dính khớp là bệnh lý tương đối hiếm gặp, ảnh hưởng đến 0.1 – 1.4% dân số. Tình trạng này không chỉ gây tổn thương cột sống, ảnh hưởng đến chức năng vận động mà còn dẫn đến các biến chứng về mắt, tim mạch, phổi,… Cùng ECO Pharma tìm hiểu về bệnh lý này và những cách nhận biết, phòng ngừa hiệu quả qua bài viết dưới đây. (1)
Viêm cột sống dính khớp (tên tiếng anh là Ankylosing spondylitis – AS) là một bệnh lý viêm khớp mạn tính, đặc trưng với tình trạng viêm khiến đốt sống, sụn khớp và đĩa đệm bị tổn thương, bào mòn làm các đốt sống hợp nhất với nhau. Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể bị dính cột sống với xương chậu do tổn thương ở khớp cùng chậu.
Dưới đây là những triệu chứng viêm cột sống dính khớp thường gặp mà người bệnh cần lưu ý để kịp thời tiến hành điều trị (3):
Ngoài các triệu chứng đặc trưng, một số dấu hiệu khác là: mệt mỏi, khó thở, rối loạn tiêu hóa, sụt cân, viêm da, sưng ngón tay ngón chân, các triệu chứng viêm màng bồ đào,…
Viêm cột sống dính khớp là một bệnh lý tự miễn và hiện nay vẫn chưa nghiên cứu được nguyên nhân gây bệnh. Tuy nhiên, các chuyên gia đã chỉ ra các đột biến gen có khả năng gây viêm khớp dẫn đến dính khớp cột sống.
Theo nghiên cứu, khoảng 5 – 6% người mang mã gen HLA-B27 (kháng nguyên bạch cầu) mắc phải bệnh lý viêm cột sống dính khớp. Tuy nhiên, nhiều trường hợp người mang gen này vẫn không nhiễm bệnh. Ngoài ra, các biến thể di truyền ở ERAP1, IL1A và IL23R cũng liên quan đến bệnh lý này. (2)
Nguyên nhân gây bệnh viêm dính khớp cột sống vẫn chưa được xác định cụ thể, tuy nhiên những yếu tố dưới đây có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh:
Viêm cột sống dính khớp có thể gây đau nhức, cứng khớp và cản trở việc di chuyển, làm giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh. Bệnh lý này nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm đối với cơ xương khớp và các bộ phận khác trong cơ thể.
Dưới đây là những biến chứng của viêm cột sống dính khớp nếu không được can thiệp y tế kịp thời. (3)
Các đốt sống dần hợp nhất lại với nhau sẽ làm mất đi sự linh hoạt vốn có của cột sống, đặc biệt là phần lưng dưới. Người bệnh sẽ bị hạn chế khả năng cử động, gặp khó khăn trong việc di chuyển lưng và thay đổi tư thế cơ thể.
Khi tình trạng bệnh càng nghiêm trọng, các đốt sống sẽ thu hẹp khoảng cách với nhau và thậm chí dính chặt. Cột sống lúc này bị cố định ở một tư thế, có thể dẫn đến tình trạng “cột sống cây tre” hoặc khiến người bệnh luôn phải gập người.
Các bệnh lý viêm khớp mạn tính có khả năng làm tăng nguy cơ loãng xương, đặc biệt là các xương ở cột sống. Loãng xương khiến xương mỏng dần, yếu và giòn hơn. Đây là nguyên nhân khiến các đốt sống dễ bị tổn thương hơn.
Bệnh nhân bị viêm dính khớp cột sống thường sẽ có đốt sống bị cong vênh, làm tăng mức độ khom lưng, khiến các xương dễ bị nứt, gãy. Gãy xương sống có có thể gây ra tổn thương ở tủy sống và rễ thần kinh.
Các đốt sống dính lại với nhau hoặc gãy xương cột sống do nén sẽ chèn ép lên rễ thần kinh đuôi ngựa, dẫn đến hội chứng chùm đuôi ngựa (Cauda Equina), gây đau nhức và tê cứng ở vùng từ thắt lên đến dọc hai chân, không thể kiểm soát đại tiểu tiện.
Viêm cột sống dính khớp có thể ảnh hưởng đến động mạch chủ, làm biến dạng van động mạch chủ, dẫn đến suy giảm chức năng tim mạch. Đây là nguyên nhân dẫn đến các biến chứng bệnh tim mạch, đột quỵ.
Tình trạng dính khớp đốt sống và khớp xương sườn có thể gây chèn ép, ảnh hưởng đến chức năng và dung tích phổi.
Viêm màng bồ đào (viêm mống mắt) là một tổn thương phổ biến, liên quan đến viêm cột sống dính khớp, gây ra các triệu chứng đỏ, sưng đau mắt, mắt nhạy cảm với ánh sáng, nhìn mờ. Tình trạng thường diễn ra ở chỉ một bên mắt.
Viêm cột sống có thể dẫn đến nhiều biến chứng viêm khác, trong đó có bệnh vẩy nến, làm xuất hiện các mảng sẩn đỏ và các vảy trắng bạc bong tróc ở da.
Bài liên quan: Viêm khớp vảy nến: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách cải thiện
Nhiều người có thể bị viêm ruột đồng thời với viêm cột sống dính khớp, ảnh hưởng đến tiêu hóa và gây ra các triệu chứng như đau, sưng bụng; tiêu chảy, đi vệ sinh ra máu; sụt cân, mệt mỏi.
Người bệnh cần tiến hành thăm khám sớm nếu phát hiện các cơn đau âm ỉ hoặc nghiêm trọng ở lưng và thắt lưng, bị các cơn đau làm thức giấc giữa đêm hoặc có tình trạng sưng, đỏ mắt, mắt nhạy cảm với ánh sáng. Ngoài ra, cứng khớp là một trong những triệu chứng điển hình của bệnh viêm cột sống dính khớp mà người bệnh cần lưu ý để được điều trị kịp thời.
Để chẩn đoán bệnh viêm cột sống có dính khớp, đầu tiên bác sĩ sẽ tiến hành chẩn đoán lâm sàng bằng cách thăm hỏi các triệu chứng như tìm hiểu về mức độ đau, các cơn đau xuất hiện từ khi nào, thời điểm nào các cơn đau nghiêm trọng hơn và các triệu chứng khác.
Để chẩn đoán hiệu quả hơn, một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh viêm cột sống dính khớp khác sẽ được áp dụng.
Chụp X-quang giúp bác sĩ có thể xác định được trạng thái của cột sống, kiểm tra nguy cơ dính khớp, những tổn thương ở cột sống (xơ hóa dây chằng, canxi hóa đĩa đệm,…), viêm khớp cùng chậu và tổn thương khớp háng.
Thông thường, kết quả chụp X-quang thường không phát hiện được những thay đổi của cột sống ở giai đoạn đầu nên bác sĩ có thể yêu cầu chụp cộng hưởng từ MRI để xác định tình trạng viêm nhằm chẩn đoán bệnh hiệu quả hơn.
Xét nghiệm máu là một trong những phương pháp quan trọng để xác định bệnh viêm cột sống dính khớp. Bác sĩ có thể tiến hành thu thập mẫu máu để thực hiện một số xét nghiệm như: tìm kháng nguyên hòa hợp mô HLA-B27, kháng nguyên hòa hợp mô HLA-B27, đo tốc độ máu lắng,…
Sau khi tiến hành chẩn đoán, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh thực hiện một số phương pháp điều trị nội khoa, vật lý trị liệu hoặc phẫu thuật.
Người bệnh điều trị bằng cách sử dụng các loại thuốc giúp kiểm soát tình trạng viêm cột sống dính khớp theo chỉ định của bác sĩ:
Bên cạnh việc sử dụng thuốc, người bệnh có thể thực hiện vật lý trị liệu dưới sự hướng dẫn, theo dõi của chuyên gia để giúp giảm các cơn đau và tăng sự linh hoạt cho cột sống, cải thiện khả năng vận động. Ngoài ra, một số bài tập vận động cũng có thể hỗ trợ người bệnh là: tập yoga các tư thế hỗ trợ cột sống, bài tập giãn cơ, thể dục nhịp điệu, đi bộ, bơi lội,…
Người bệnh cần lưu ý luyện tập với cường độ thấp và tăng dần để tránh gây áp lực lên cột sống khiến các tổn thương nghiêm trọng hơn. Cần báo ngay với chuyên gia nếu có các dấu hiệu đau nhức bất thường sau khi tập.
Bài liên quan: Bài tập viêm cột sống dính khớp giúp cải thiện bệnh hiệu quả
Nếu các phương pháp điều trị nội khoa khác khác không mang lại hiệu quả hoặc cấu trúc cột sống của người bệnh bị biến dạng nghiêm trọng, dẫn đến gãy đốt sống cấp tính, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh thực hiện các phẫu thuật chỉnh hình cột sống.
Bên cạnh đó, nếu tình trạng tổn thương kéo dài và các khớp háng bị ảnh hưởng nghiêm trọng thể hiện rõ trên phim chụp X-quang, người bệnh có thể được chỉ định thực hiện phẫu thuật thay khớp háng.
Hiện nay, các nguyên nhân gây viêm cột sống dính khớp vẫn chưa được phát hiện hoàn toàn nên việc tìm ra phương pháp điều trị và phòng ngừa hiệu quả vẫn còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, bạn có thể duy trì một số thói quen sau để giúp tăng cường sức khỏe xương khớp, ngăn ngừa các biến chứng của bệnh:
Bài liên quan: Tư thế ngủ cho người viêm cột sống dính khớp
Dưới đây là những thắc mắc thường gặp về bệnh lý viêm khớp cột sống có dính khớp.
Viêm cột sống dính khớp là một bệnh lý tự miễn và hiện nay vẫn chưa có phương pháp điều trị tận gốc mà chỉ có thể thực hiện các biện pháp để hạn chế các triệu chứng làm chậm quá trình tiến triển của bệnh, ngăn ngừa các biến chứng dính cột sống làm mất khả năng vận động của người bệnh.
Đây là một bệnh lý di truyền liên quan đến mã gen HLA-B27 và các biến thể đột biến khác nên bạn cần lưu ý thực hiện các xét nghiệm nếu người thân trong gia đình có tiền sử mắc bệnh.
Xem thêm: Viêm cột sống dính khớp có di truyền không?
Viêm cột sống dính khớp có thể gây ra nhiều biến chứng đối với xương khớp và các cơ quan khác, làm giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh. Bệnh lý này hiện vẫn chưa có biện pháp điều trị dứt điểm nên bạn cần thường xuyên kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện kịp thời và duy trì các thói quen có lợi cho xương khớp.
