Tiền mãn kinh là một trong những giai đoạn thay đổi cơ thể lớn nhất ở phụ nữ. Đây cũng là giai đoạn thay đổi đi kèm với nhiều bệnh lý ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và chất lượng sống. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu các bệnh thường gặp ở tuổi tiền mãn kinh ngay sau đây.
Tiền mãn kinh là giai đoạn cơ thể bắt đầu chuyển tiếp sang mãn kinh. Trong quá trình này, buồng trứng bắt đầu giảm sản xuất nội tiết tố, đặc biệt là estrogen và progesterone, dẫn đến chu kỳ kinh nguyệt trở nên thất thường hoặc không đều. (1)
Tiền mãn kinh đánh dấu sự chuyển dần đến thời kỳ kết thúc khả năng sinh sản ở phụ nữ. Đây là một tiến trình sinh lý bình thường, tuy nhiên đi kèm với đó là các triệu chứng cả về thể chất lẫn tinh thần. Một số triệu chứng có thể gây khó chịu hoặc ảnh hưởng đến chất lượng sống hàng ngày.
Thời điểm bắt đầu tiền mãn kinh ở mỗi phụ nữ là khác nhau. Một số người có thể nhận thấy các dấu hiệu thay đổi chu kỳ kinh nguyệt khi bước vào độ tuổi 40, trong khi những người khác có thể bắt đầu sớm từ giữa độ tuổi 30. (2)
Sự thay đổi hormone trong cơ thể phụ nữ dẫn đến những thay đổi rõ rệt trong chu kỳ kinh nguyệt, tâm trạng và sức khỏe tổng thể. Các dấu hiệu nhận biết tiền mãn kinh phổ biến bao gồm:
Ở độ tuổi tiền mãn kinh, cơ thể phụ nữ trải qua nhiều thay đổi sinh lý, đặc biệt là sự suy giảm của hormone estrogen, dẫn đến nhiều bệnh lý và triệu chứng khó chịu.
Sau đây là những bệnh thường gặp ở phụ nữ tiền mãn kinh:
Loãng xương là bệnh lý thường gặp ở phụ nữ tiền mãn kinh và hậu mãn kinh. Tình trạng này đặc trưng bởi sự giảm mật độ khoáng xương và tổn thương cấu trúc xương, làm tăng nguy cơ gãy xương. Trong giai đoạn tiền mãn kinh, sự suy giảm chức năng buồng trứng và nồng độ estrogen bắt đầu ảnh hưởng đến sức khỏe xương. (3)
Sự suy giảm nội tiết tố buồng trứng trong giai đoạn tiền mãn kinh làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch, chẳng hạn như tăng cholesterol LDL và triglyceride, giảm cholesterol HDL, tăng đề kháng insulin và tích tụ mỡ nội tạng. Những thay đổi này liên quan đến tăng huyết áp, đái tháo đường type 2 và rối loạn chức năng nội mô mạch máu do thiếu hụt estrogen, tất cả đều là yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch.
>>> Xem thêm: Tiền mãn kinh có tăng huyết áp không?
Hội chứng rối loạn chuyển hóa là tập hợp các yếu tố nguy cơ liên quan mật thiết với nhau, bao gồm béo bụng, kháng insulin, rối loạn lipid máu (tăng triglycerid, giảm HDL, LDL nhỏ – đậm đặc), tăng huyết áp, tình trạng viêm và đông máu tăng. Tình trạng này làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đái tháo đường type 2.
Phụ nữ tiền mãn kinh có nguy cơ cao mắc rối loạn chuyển hóa do sự suy giảm estrogen dẫn đến tích tụ mỡ trung tâm và thay đổi bất lợi trong chuyển hóa. Hai kiểu kết hợp các yếu tố trong rối loạn chuyển hóa làm tăng đáng kể nguy cơ bệnh tim và tử vong, trong đó huyết áp cao đóng vai trò then chốt.
Rối loạn tiêu hóa là một trong những vấn đề thường gặp ở phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh, chủ yếu do sự thay đổi nội tiết tố, đặc biệt là sự suy giảm estrogen và progesterone. Sự mất cân bằng này ảnh hưởng đến nhu động ruột, khiến phụ nữ dễ gặp tình trạng đầy hơi, táo bón, ợ nóng hoặc chướng bụng. Bên cạnh đó, căng thẳng, rối loạn giấc ngủ và tăng nhạy cảm với thực phẩm cũng góp phần làm nặng thêm triệu chứng.
Các rối loạn tuyến giáp thường gặp bao gồm suy giáp (thiếu hormone tuyến giáp) và cường giáp (thừa hormone tuyến giáp). Những tình trạng này có thể xuất phát từ sự rối loạn chức năng của chính tuyến giáp, tuyến yên hoặc vùng dưới đồi – các cơ quan chịu trách nhiệm sản xuất và điều hòa hormone kích thích tuyến giáp. (4)
Một số nguyên nhân phổ biến gây mất cân bằng hormone tuyến giáp là bướu cổ, u tuyến giáp hoặc các bệnh viêm tuyến giáp mãn tính. Điều đáng lưu ý là hệ trục điều hòa hormone tuyến giáp, đặc biệt là vùng dưới đồi cũng có ảnh hưởng đến hoạt động của estrogen. Do đó, khi estrogen suy giảm trong giai đoạn tiền mãn kinh, sự mất cân bằng nội tiết càng dễ xảy ra, kéo theo nguy cơ rối loạn chức năng tuyến giáp.
Việc điều trị các bệnh thường gặp ở tuổi tiền mãn kinh không chỉ nhằm cải thiện triệu chứng mà còn giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và phòng ngừa các biến chứng lâu dài.
Dưới đây là những phương pháp điều trị phổ biến các bệnh lý ở tuổi tiền mãn kinh:
Để phòng ngừa những bệnh thường gặp ở phụ nữ tiền mãn kinh, phụ nữ nên chủ động chăm sóc sức khỏe từ sớm thông qua các biện pháp sau:
Chế độ ăn đóng vai trò thiết yếu trong việc phòng ngừa loãng xương và bệnh tim mạch – những nguy cơ gia tăng trong giai đoạn này. Bạn nên ưu tiên các loại thực phẩm ít chất béo, giàu chất xơ, tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt trong chế độ ăn uống hàng ngày. Thực phẩm giàu canxi như sữa, sữa chua, đậu phụ rất cần thiết cho giai đoạn này để ngăn ngừa loãng xương.
Ngoài ra, phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh nên hạn chế tiêu thụ mỡ động vật hoặc các loại thực phẩm chứa nhiều chất béo, chế phẩm từ sữa như bơ, phô mai, các loại thực phẩm chứa carbohydrate tinh chế cao. Chúng làm tăng nguy cơ tim mạch và thừa cân, béo phì. Bạn cũng cần hạn chế rượu bia và caffeine vì làm khởi phát cơn bốc hỏa.
>>> Xem thêm: Phụ nữ tiền mãn kinh nên ăn gì tốt cho sức khỏe?
Giấc ngủ giai đoạn nào cũng quan trọng, đặc biệt trong thời kỳ nội tiết tố suy giảm mạnh dễ phát sinh các bệnh lý liên quan đến chuyển hóa, thần kinh và nội tiết. Vì vậy, cho dù công việc có nhiều như thế nào, bạn vẫn nên duy trì lịch ngủ và giấc ngủ 7 – 8 tiếng mỗi đêm, tránh thức khuya để bảo vệ thần kinh – nội tiết cũng như sức khỏe nói chung.
Giấc ngủ ở tuổi này có thể khó khăn hơn do các cơn bốc hoả, vì vậy bạn nên tránh các yếu tố ảnh hưởng xấu đến giấc ngủ càng nhiều càng tốt. Ví dụ như caffein, các thiết bị điện tử và thuốc chữa bệnh.
Tập thể dục thường xuyên giúp duy trì cân nặng hợp lý, cải thiện giấc ngủ, tinh thần và nội tiết. Vận động đều đặn cũng giúp tăng mật độ xương và làm giảm nguy cơ gãy xương hông ở phụ nữ lớn tuổi.
Vì vậy, phụ nữ tuổi này cố gắng tập luyện ít nhất 30 phút mỗi ngày, hầu hết các ngày trong tuần. Loại hình luyện tập lành mạnh nào phù hợp với thể lực cũng đều tốt để thử nhưng yoga thường tốt hơn cho tâm trạng và sự dẻo dai của cơ thể.
>>> Xem thêm: 6 bài tập yoga cho người tiền mãn kinh giúp cơ thể khỏe mạnh
Ngay cả khi rối loạn nội tiết tố chưa có các triệu chứng ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống, phụ nữ tiền mãn kinh vẫn nên có các giải pháp chủ động nâng cao sức khỏe nội tiết.
Ngoài chế độ ăn uống, sinh hoạt hàng ngày, bạn có thể bổ sung các tinh chất hỗ trợ nội tiết nữ như Lepidium Meyenii và P. leucotomos. Các tinh chất này hỗ trợ hoạt động của hệ trục não bộ – tuyến yên – buồng trứng, ức chế men MMPs, hỗ trợ nội tiết tố nữ, duy trì sinh lý nữ và cải thiện cấu trúc nền da.
Sinh hoạt tình dục đều đặn trong thời kỳ tiền mãn kinh mang đến nhiều lợi ích quan trọng cho sức khỏe phụ nữ. Nghiên cứu chỉ ra rằng phụ nữ duy trì hoạt động tình dục thường xuyên có nguy cơ mãn kinh sớm thấp hơn, đồng thời giảm các triệu chứng khó chịu như bốc hỏa, rối loạn giấc ngủ, lo âu và trầm cảm. Việc quan hệ tình dục đều đặn giúp tăng lưu lượng máu đến vùng chậu, cải thiện độ đàn hồi và độ ẩm của âm đạo, từ đó giảm tình trạng khô rát và khó chịu khi giao hợp.
Hoạt động tình dục còn kích thích sản xuất hormone như oxytocin, endorphin và dopamine, giúp cải thiện tâm trạng, giảm căng thẳng, tăng chất lượng giấc ngủ và nâng cao sức khỏe tổng thể. Nhiều nghiên cứu ghi nhận lợi ích của tình dục đối với sức khỏe tim mạch, miễn dịch, huyết áp cũng như trong việc duy trì mật độ xương, từ đó phòng ngừa các bệnh lý mạn tính thời kỳ tiền mãn kinh.
Kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh lý thường gặp ở giai ở tuổi tiền mãn kinh như rối loạn chuyển hóa, tiểu đường, bệnh lý tim mạch và các vấn đề về phụ khoa. Đặc biệt, phụ nữ nên đo mật độ xương, kiểm tra tuyến giáp, tuyến vú và phụ khoa. Bạn cũng nên chủ động hỏi bác sĩ về việc tầm soát ung thư cổ tử cung và ung thư vú nếu có các yếu tố nguy cơ cao, ví dụ như chị em gái, mẹ hoặc bà từng mắc bệnh này.
Trung tâm Sản – Phụ khoa, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là địa chỉ chẩn đoán và điều trị các bệnh lý phụ khoa, sản khoa uy tín hàng đầu hiện nay. Tâm Anh có đội ngũ chuyên gia, bác sĩ Sản – Phụ khoa đầu ngành, giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm, cơ sở vật chất hiện đại, hệ thống máy móc tân tiến. Các loại máy siêu âm 4D, hệ thống máy sinh hóa nhập khẩu từ Pháp, Anh, Mỹ, Thụy Sĩ cùng với các kỹ thuật hiện đại bậc nhất mang đến kết quả chẩn đoán chính xác, phác đồ điều trị toàn diện, hiệu quả cao.
Nếu có nhu cầu thăm khám, điều trị bệnh, bạn có thể liên hệ Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh các cơ sở sau:
Tiền mãn kinh không phải là một bệnh lý nguy hiểm, mà là một giai đoạn chuyển tiếp sinh lý tự nhiên trong cuộc đời của người phụ nữ. Tuy nhiên, các thay đổi nội tiết tố trong giai đoạn này (chủ yếu là suy giảm estrogen và progesterone) có thể gây ra nhiều triệu chứng khó chịu, ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, tinh thần cũng như chất lượng sống nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời.
Mặc dù khả năng mang thai giảm dần theo tuổi, phụ nữ vẫn có thể mang thai ngoài ý muốn cho đến khi mãn kinh. Vì vậy, nếu không có kế hoạch mang thai, bạn nên có biện pháp tránh thai an toàn khi sinh hoạt tình dục.
Mãn kinh thường xuất hiện sau giai đoạn tiền mãn kinh từ hai đến tám năm. Trong thời gian này, phụ nữ sẽ trải qua các triệu chứng như kinh nguyệt không đều, bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm hoặc thay đổi tâm trạng. Chỉ khi không có kinh nguyệt hoặc ra máu âm đạo trong vòng mười hai tháng liên tiếp mới chính thức được xác định là đã bước vào giai đoạn mãn kinh.
Thời gian chuyển tiếp này có thể khác nhau ở mỗi phụ nữ, tùy thuộc vào yếu tố lối sống, môi trường và thể trạng cá nhân.
Các bệnh lý thường gặp ở tuổi tiền mãn kinh xuất hiện do sự thay đổi hormone của phụ nữ ở độ tuổi từ 30 – 40. Chủ động áp dụng các biện pháp như lối sống khoa học, thăm khám sức khỏe định kỳ thường hữu ích cho việc phòng ngừa bệnh tật ở độ tuổi này. Ngoài ra, sử dụng các tinh chất bổ sung hỗ trợ nội tiết tố nữ từ độ tuổi 30 có thể giúp giảm nhẹ tình trạng rối loạn nội tiết tố và các bệnh lý liên quan.
