Suy tim tâm thu và suy tim tâm trương là hai thể bệnh phổ biến nhưng thường bị nhầm lẫn trong chẩn đoán và điều trị. Bài viết dưới đây, ECO Pharma sẽ giúp bạn hiểu rõ định nghĩa, nguyên nhân và cách phân biệt hai dạng suy tim này.
Suy tim tâm thu còn gọi là suy tim phân suất tống máu giảm (HFrEF), xảy ra khi thất trái không đủ sức co bóp để đẩy máu đi nuôi cơ thể. Khi chức năng bơm máu yếu đi, máu sẽ ứ đọng trong phổi và các mô, gây khó thở, mệt mỏi, phù chi.
Ngược lại, suy tim tâm trương hay suy tim phân suất tống máu bảo tồn (HFpEF) là tình trạng thất trái bị xơ cứng, không giãn ra đủ trong kỳ tâm trương, làm giảm lượng máu đổ vào buồng tim. Mặc dù sức co bóp của tim vẫn còn tốt, nhưng lượng máu bơm ra mỗi nhịp lại không đủ. Người bệnh có thể gặp phải tình trạng ho, thở khò khè, chóng mặt, phù nề, mệt mỏi, đi tiểu thường xuyên và giảm khả năng gắng sức.
Tâm thu là một thuật ngữ y khoa chỉ giai đoạn tim co bóp để đẩy máu vào động mạch và đi khắp cơ thể. Đây là một phần của chu kỳ tim, ngược lại với tâm trương (diastole) là giai đoạn tim giãn ra để nhận máu về.
Dưới đây là bảng phân biệt rõ ràng hai thể suy tim tâm thu tâm trương:
| Tiêu chí | Suy tim tâm thu (HFrEF) | Suy tim tâm trương (HFpEF) |
| Chỉ số EF (phân suất tống máu). | < 40% | ≥ 50% |
| Cơ chế bệnh sinh | Cơ tim mất khả năng co bóp hiệu quả, làm giảm lượng máu tống ra | Giảm giãn nở cơ tim, tim không đổ đầy máu |
| Đối tượng thường gặp | Nam giới trung niên, thường có tiền sử nhồi máu cơ tim, bệnh cơ tim, bệnh mạch vành | Nữ cao tuổi, có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, béo phì, thận mãn tính, rung nhĩ |
| Triệu chứng điển hình | Khó thở khi gắng sức, phù chân, mệt mỏi, nổi tĩnh mạch cổ, gan to | Triệu chứng mờ nhạt, dễ nhầm lẫn, có thể khởi phát đột ngột |
| Chẩn đoán | Siêu âm tim cho thấy EF giảm (< 40%) cùng với triệu chứng suy tim và BNP/NT – proBNP tăng | Siêu âm tim thấy EF ≥ 50%, có rối loạn chức năng tâm trương, tăng áp lực đổ đầy thất trái |
| Biến chứng | Rối loạn nhịp thất, sốc tim, đột tử, suy thận cấp, huyết khối | Tăng áp phổi, phù phổi cấp, rung nhĩ, suy thận mãn tiến triển |
| Điều trị đặc hiệu | Có phác đồ điều trị chuẩn bằng thuốc ACEi, ARNI, beta – blocker, MRA, SGLT2i giúp cải thiện tiên lượng. | Chủ yếu điều trị triệu chứng và bệnh nền; SGLT2i đang được nghiên cứu cho hiệu quả tiềm năng |
Suy tim tâm thu và suy tim tâm trương do nhiều nguyên nhân và bệnh học khác nhau. Khi kiểm soát được nguyên nhân gây bệnh, điều trị đúng lúc, kịp thời, triệu chứng có thể được kiểm soát, phục hồi chức năng tim và cải thiện chất lượng sống.
Theo Hiệp hội Tim mạch, Mỹ (AHA), suy tim nếu được theo dõi, quản lý chặt chẽ, người bệnh vẫn có thể sống khỏe trong nhiều năm mà không gặp biến chứng nguy hiểm. (1)
Phòng ngừa suy tim tâm thu và suy tim tâm trương diễn tiến nặng đòi hỏi sự phối hợp giữa kiểm soát bệnh nền, điều chỉnh lối sống và tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn y tế.
Kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ, bệnh nền
Duy trì lối sống khoa học
Tuân thủ điều trị, theo dõi sát sao
Bổ sung tinh chất tốt cho tim mạch
GDL-5 là tổ hợp policosanol chiết xuất từ phấn mía Nam Mỹ với năm thành phần hoạt tính sinh học, có khả năng điều hòa lipid máu hiệu quả. Tinh chất này giúp giảm tổng hợp cholesterol nội sinh, tăng gắn kết LDL-c vào các thụ thể tế bào, từ đó làm giảm LDL-c, tăng HDL-c trong máu. Dùng GDL-5 đúng cách không những hỗ trợ kiểm soát mỡ máu, còn góp phần giảm nguy cơ tăng huyết áp, biến chứng tim mạch như thiếu máu – nhồi máu cơ tim.
Tóm lại, suy tim tâm thu và suy tim tâm trương là hai thể bệnh mãn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như khó thở dữ dội, phù nhanh, đau ngực, choáng váng, mệt mỏi bất thường, hãy đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được thăm khám, xử trí kịp thời.
