Viêm gan ứ sắt là bệnh lý gan mật nguy hiểm do tình trạng sắt tích tụ quá mức trong gan và các cơ quan khác. Sự lắng đọng này gây tổn thương tế bào gan, nguy cơ dẫn đến xơ gan, suy gan hoặc ung thư gan nếu không được phát hiện sớm. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu cơ chế sinh bệnh và những lưu ý quan trọng giúp người bệnh phòng ngừa, theo dõi và điều trị viêm gan do ứ sắt hiệu quả.
Viêm gan ứ sắt là tình trạng bệnh lý trong đó gan bị tổn thương do sự tích tụ quá mức của sắt. Bình thường cơ thể chỉ hấp thụ một lượng sắt vừa đủ để sản xuất hồng cầu và duy trì các hoạt động sống. Tuy nhiên khi cơ chế điều hòa sắt bị rối loạn, lượng sắt dư thừa sẽ lắng đọng dần trong tế bào gan gây phản ứng viêm, hoại tử và xơ hóa nhu mô gan. Nếu kéo dài bệnh có thể tiến triển thành xơ gan, suy gan hoặc thậm chí ung thư gan.
Nguyên nhân gây viêm gan do ứ sắt có thể chia thành hai nhóm chính, di truyền và thứ phát:
Về cơ chế bệnh sinh, khi sắt tích tụ quá ngưỡng, ion sắt tham gia phản ứng oxy hóa khử tạo ra nhiều gốc tự do. Các gốc tự do gây tổn thương màng tế bào, kích hoạt quá trình viêm mạn tính và làm chết tế bào gan. Dần dần mô gan bị thay thế bởi mô xơ, làm suy giảm chức năng gan, tăng nguy cơ xơ gan, suy gan và ung thư gan. (3)
Dấu hiệu của viêm gan ứ sắt thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm trước khi biểu hiện rõ ràng. Người bệnh có thể nhận thấy các triệu chứng sau:
Chẩn đoán bệnh bao gồm thăm khám lâm sàng kết hợp với các xét nghiệm và kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại:
Nhiều người thắc mắc viêm gan ứ sắt có nguy hiểm không, có dẫn đến biến chứng nào không? Trên thực tế, nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời, tình trạng quá tải sắt sẽ gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng. Lượng sắt dư thừa tích tụ lâu ngày trong gan khiến tế bào gan bị tổn thương dẫn đến xơ gan, suy gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan nguyên phát.
Ngoài gan sắt còn lắng đọng ở tim gây suy tim, loạn nhịp, ở tụy gây đái tháo đường hoặc ở tuyến sinh dục gây suy giảm nội tiết và vô sinh. Người bệnh cũng có thể gặp tình trạng rối loạn sắc tố da khiến da sẫm màu bất thường, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và tâm lý. Chính vì vậy viêm gan do ứ sắt không chỉ là bệnh lý gan mật đơn thuần mà còn là nguyên nhân dẫn đến nhiều rối loạn toàn thân nguy hiểm, cần được chẩn đoán sớm và điều trị đúng phác đồ để hạn chế biến chứng.
Điều trị và phòng ngừa viêm gan ứ sắt cần được tiến hành song song để kiểm soát tình trạng quá tải sắt, bảo vệ gan và ngăn biến chứng lâu dài bằng các biện pháp như:
Bên cạnh đó bạn có thể tăng cường bảo vệ gan bằng cách bổ sung các tinh chất tự nhiên như S. Marianum và Wasabia Japonica. Sự kết hợp này có tác dụng điều hòa hoạt động của tế bào Kupffer, hạn chế phóng thích các chất trung gian gây viêm như Leukotriene, Interleukin, TNF-α, TGF-β. Nhờ vậy, gan giảm viêm và giảm nguy cơ tổn thương, chức năng thải độc được cải thiện, đồng thời hỗ trợ hạ men gan, ngăn ngừa tiến triển xơ hóa một cách hiệu quả.
Tiên lượng của viêm gan do ứ sắt phụ thuộc lớn vào thời điểm phát hiện và mức độ tổn thương gan cũng như cơ quan khác. Chẩn đoán và điều trị sớm giúp cải thiện rõ rệt chất lượng sống, trong khi phát hiện muộn lại tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm.
Ở giai đoạn đầu, khi chức năng gan chưa suy giảm nhiều, việc trích máu định kỳ hoặc dùng thuốc thải sắt có thể kiểm soát hiệu quả lượng sắt dư thừa. Người bệnh duy trì được gan khỏe mạnh, giảm nguy cơ xơ gan, ung thư gan và có thể sinh hoạt bình thường nếu tuân thủ điều trị và xây dựng lối sống khoa học.
Nếu bệnh được phát hiện khi sắt đã lắng đọng lâu dài trong gan, tim, tụy, biến chứng thường nặng nề và khó hồi phục hơn. Người bệnh dễ gặp xơ gan mất bù, suy gan, tiểu đường, rối loạn nội tiết hoặc suy tim. Ở giai đoạn này, hiệu quả điều trị giảm đáng kể, tiên lượng sống còn phụ thuộc vào mức độ tổn thương cơ quan và khả năng kiểm soát biến chứng.
Viêm gan ứ sắt là bệnh lý nguy hiểm nhưng có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Hiểu rõ nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh, dấu hiệu nhận biết cũng như phương pháp phòng ngừa giúp người bệnh bảo vệ gan và giảm nguy cơ biến chứng.
