Nghiên cứu ở 186 người mắc viêm quanh khớp vai cho thấy, nam giới mắc bệnh nhiều hơn nữ giới, độ tuổi từ 54-59 là nhóm phổ biến nhất. Có đến 75% người bệnh chỉ bị đau ở một bên vai. Để hiểu hơn về bệnh học viêm quanh khớp vai, mời bạn cùng theo dõi bài viết sau đây của ECO Pharma. (*)
Viêm quanh khớp vai là tình trạng viêm do vôi hóa, các tinh thể canxi tích tụ quanh khớp hoặc trong mô mềm gây đau, sưng và cứng khớp (dày lên như bị “đông đá”). Chứng viêm khiến vai đau nhức và hạn chế vận động. [1]
Tinh thể canxi tự nhiên trong cơ thể, cần thiết cho sự phát triển của răng và xương. Tuy nhiên, khi tích tụ quá mức xung quanh gân và khớp, chúng có thể cọ xát vào gân với cơ gây sưng, đau. Đây là nguyên nhân chính của viêm quanh khớp, thường gặp ở khớp vai nhưng cũng ảnh hưởng đến hông, bàn tay và các khớp khác trên cơ thể.
Viêm quanh khớp vai có nhiều dạng khác nhau, đặc trưng như sau:
Dạng viêm quanh khớp vai cơ bản, vai chỉ đau và hạn chế cử động mà không có bất kỳ biến chứng hoặc bệnh lý tiềm ẩn nghiêm trọng nào. Tình trạng này khiến khớp vai bị đau cứng, cánh tay nâng lên cũng gặp khó khăn.
Khớp chính của vai gồm xương cánh tay, đầu xương có hình quả bóng tựa vào “ổ cắm” hình chiếc cốc ở mép xương bả vai. Viêm cũng có thể xảy ra ở khớp cùng đòn, nơi xương đòn tiếp xúc mỏm cùng vai. Về lâu dài, viêm sẽ gây tổn thương sụn, làm mất mô bao phủ đầu xương, khiến xương trượt trong khớp không còn trơn tru. Khi lớp sụn bị mất, xương trong khớp sẽ cọ xát trực tiếp vào nhau gây đau. [2]
Nếu sụn bị tổn thương nghiêm trọng, người bệnh sẽ cảm thấy đau từ nhẹ đến nặng và phạm vi chuyển động của vai giảm dần. Đau xuất hiện khi tay vươn cao, nâng vật nặng hoặc chơi thể thao. Trong giai đoạn cuối, các hoạt động hàng ngày như tắm, chải tóc, viết hoặc sử dụng máy tính cũng gặp khó khăn.
Viêm quanh khớp vai đông cứng làm giảm phạm vi chuyển động và gây “đông cứng” ở khớp vai. Các cơn đau và cứng khớp tăng dần theo thời gian. Bệnh còn được gọi là vai đông lạnh hoặc viêm bao khớp dính, ban đầu gây đau đớn, dần dần hạn chế cả chuyển động chủ lẫn bị động. [3]
Tình trạng này xảy ra khi khoáng chất lắng đọng bất thường quanh khớp gây viêm lân cận. Người bệnh thường xuất hiện cơn đau đột ngột, sưng tấy cục bộ, đỏ da, nhức và hạn chế chuyển động của khớp. Các triệu chứng này sẽ giảm trong vòng 4-7 ngày, có thể tự khỏi sau 3-4 tuần. Bệnh viêm quanh khớp vai cấp thường bị nhầm với các bệnh lý khác như nhiễm trùng khớp hay bệnh gút, do triệu chứng tương tự.
Trong trường hợp này, khớp vai bị hạn chế cử động nhiều, gần như tê liệt, làm giảm hoặc thậm chí mất khả năng nâng cánh tay về phía trước, không vượt quá góc 90 độ. Rách gân chóp xoay, co cứng khớp vai,… gây đau dữ dội hoặc hạn chế di chuyển trong khớp ảnh hưởng đến chức năng vận động bình thường.
Bài liên quan: Bệnh viêm khớp: Nguyên nhân, triệu chứng và cách chẩn đoán
Viêm quanh khớp vai xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như:
Viêm gân xảy ra khi các sợi dày kết nối cơ và xương bị viêm. Ở khớp vai, viêm gân liên quan đến gân chóp xoay hoặc gân bắp tay, gây cảm giác đau ở phía trước, cứng cơ một bên vai. Những người thường chơi quần vợt, tập yoga hoặc thợ sơn tường thường xuyên mắc phải tình trạng này. Cơn đau sẽ tăng lên khi nghỉ ngơi và giảm khi cơ thể vận động.
Viêm bao hoạt dịch là tình trạng viêm, sưng các túi nhỏ chứa chất lỏng ở gân và cơ quanh các khớp. Bao hoạt dịch ở vai, đặc biệt là dưới mỏm cùng vai giúp giảm ma sát giữa gân chóp xoay và xương, cho phép các cấu trúc này di chuyển trơn tru khi nâng cánh tay. Chấn thương hoặc vận động quá mức khiến chất lỏng tích tụ và viêm tại bao hoạt dịch, làm các cơn đau xuất hiện đột ngột và tăng dần.
Chấn thương khớp vai xảy ra khi chơi thể thao, té ngã hoặc tai nạn dẫn đến viêm. Mất vững khớp vai xảy ra khi đầu xương cánh tay trên bị đẩy ra khỏi ổ vai, thường do chấn thương đột ngột, có thể trở thành mãn tính nếu tái phát nhiều lần.
Trật khớp vai xảy ra ở 2 dạng, trật một phần và trật hoàn toàn. Trật một phần (subluxation) là khi “bóng” của xương cánh tay lệch ra khỏi ổ cắm. Trật khớp toàn bộ xảy ra khi “bóng” hoàn toàn thoát ra khỏi ổ cắm. Khi dây chằng, gân và cơ quanh vai bị lỏng hoặc rách sẽ bị tái trật khớp, gây đau và mất ổn định khi nâng cánh tay hoặc di chuyển ra xa. Điều này làm tăng nguy cơ tiến triển bệnh viêm quanh khớp vai.
Gãy xương vai xảy ra ở 3 loại xương chính, xương đòn, xương cánh tay (phần trên), và xương bả vai. Ở người lớn tuổi, gãy xương vai là hậu quả của việc ngã từ trên cao xuống. Người trẻ gãy xương vai do các chấn thương mạnh như va chạm khi lái phương tiện giao thông hoặc chơi thể thao. Người bị gãy xương xuất hiện cơn đau dữ dội, sưng tấy và bầm tím tại vùng vai.
Viêm quanh khớp vai có thể xuất hiện nhiều triệu chứng khác nhau, điển hình như:
Các nhóm người sau có nguy cơ cao mắc viêm quanh khớp vai:
Mặc dù viêm quanh khớp vai không đe dọa tính mạng, có thể được kiểm soát nếu điều trị kịp thời và hiệu quả. Các phương pháp khắc phục nhằm kiểm soát cơn đau, giảm viêm và cải thiện khả năng vận động. Thông thường, bệnh này chỉ tạm thời và có thể khỏi trong vòng 3 năm.
Hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ nếu bạn nghi ngờ mình mắc phải viêm quanh khớp vai để được chẩn đoán và đưa ra kế hoạch điều trị phù hợp. Can thiệp sớm giúp giảm bớt triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng. Nếu không được điều trị, bệnh sẽ gây đau mãn tính và tế liệt khớp hoàn toàn.
Viêm quanh khớp vai gây ra một số biến chứng nếu không điều trị kịp thời và đúng cách như:
Ngoài ra, các triệu chứng viêm quanh khớp vai còn ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc và các hoạt động xã hội.
Nếu nghi ngờ bị viêm quanh khớp vai khi có các triệu chứng sau đây, người bệnh nên đến bác sĩ để được hỗ trợ:
Khi bác sĩ có nghi ngờ người bệnh bị viêm quanh khớp vai, họ sẽ tiến hành một loạt các xét nghiệm sau khi thăm khám, thảo luận về các triệu chứng và tiền sử bệnh, cụ thể:
Viêm quanh khớp vai là tình trạng gây đau nhức, hạn chế vận động khớp vai do viêm và sưng các mô xung quanh khớp. Việc điều trị nhằm giảm đau, cải thiện cử động khớp và ngăn ngừa tái phát.
Việc điều trị tại nhà giúp kiểm soát cơn đau, cải thiện cử động khớp và ngăn ngừa tái phát. Dưới đây là các phương pháp điều trị viêm quanh khớp vai, bạn có thể tham khảo:
Các loại thuốc giảm đau thường dùng bao gồm paracetamol, aspirin, ibuprofen dạng viên nén và gel, có thể giảm sưng và khó chịu ở vai. Vì đây là các loại thuốc không cần toa nên có thể mua tại hiệu thuốc. Tuy nhiên, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa về cách dùng và liều lượng hàng ngày để đảm bảo an toàn.
Người bị viêm quanh khớp vai cần nghỉ ngơi, thư giãn một cách hợp lý để giảm đau, cải thiện khả năng cử động và ngăn ngừa bệnh tái phát. Để giảm bớt áp lực lên khớp vai, cần:
Chườm lạnh hiệu quả trong trường hợp chấn thương nhẹ, nếu vùng vai bị sưng và nóng hơn so với phần còn lại của cơ thể. Bạn có thể dùng túi đậu Hà Lan đông lạnh hoặc túi đá, bọc khăn bên ngoài, sau đó chườm lên vùng đau dưới 20 phút mỗi lần.
Chườm nóng hữu ích trong việc giảm đau vai, khi cơ bị đau và căng. Bạn có thể mua miếng giữ nhiệt tái sử dụng tại hiệu thuốc hoặc cửa hàng dụng cụ thể thao. Ngoài ra, có thể tự làm túi chườm nóng bằng cách lấy gạo nung trong lò vi sóng hoặc chai nước nóng, bọc trong khăn tắm khô và chườm lên vùng đau khoảng 20 phút.
Các bài tập cơ quanh khớp vai giúp ổn định khớp, giảm đau và hạn chế các triệu chứng viêm quanh khớp vai. Nhóm cơ chính quanh khớp vai cần phục hồi và luyện tập gồm cơ delta, cơ thang, cơ tròn, cơ trên gai, cơ dưới gai, cơ dưới vai, cơ nhị đầu và cơ tam đầu. [4]
Bài tập viêm quanh khớp vai tốt cho người bệnh dễ thực hiện:
Xem thêm: Bài tập vật lý trị liệu viêm quanh khớp vai
Khi các phương pháp điều trị tại nhà không hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định tiêm hoặc phẫu thuật khớp, cụ thể:
Tiêm steroid vào khớp vai bị viêm. Các mũi tiêm được hỗ trợ bằng siêu âm để đảm bảo tiêm chính xác vào vùng viêm. Steroid thường được tiêm cùng với thuốc gây tê cục bộ để giảm nhanh cơn đau, giúp người bệnh cử động vai dễ dàng hơn. Tuy nhiên, trong 2 ngày đầu sau khi tiêm, cần hạn chế sử dụng vai như tránh làm việc nặng.
Không nên tiêm quá 2-3 lần vào vai vì có thể gây hại cho khớp. Đôi khi, cơn đau vẫn tăng tạm thời sau khi tiêm, nhưng nếu chúng kéo dài hơn 1 ngày, người bệnh cần đến cơ sở y tế để kiểm tra lại.
Hầu hết các triệu chứng của viêm quanh khớp vai sẽ thuyên giảm mà không cần phẫu thuật. Nếu cần, phương pháp phẫu thuật lỗ khóa (nội soi khớp) tạo vết mổ nhỏ, rút ngắn thời gian hồi phục, thủ thuật này bao gồm:
Trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ tiến hành mổ thông thường, với vết mổ lớn để xem xét kỹ lưỡng khu vực bị tổn thương, ví dụ như điều trị vết rách lớn ở chóp xoay hoặc thay thế khớp.
Thay thế khớp áp dụng cho viêm xương khớp và viêm khớp dạng thấp, khi cơn đau dữ dội khiến người bệnh không thể cử động vai. Ngoài ra, người bệnh có thể tham khảo thêm các liệu pháp Đông y như châm cứu, bấm huyệt, xoa bóp,… để giảm viêm quanh khớp vai, nhưng cần thực hiện dưới sự hướng dẫn của chuyên gia y học cổ truyền để đảm bảo an toàn.
Bài liên quan: Viêm khớp vai có tự khỏi được không?
Các chuyển động lặp đi lặp lại, chịu lực nặng và tác động mạnh sẽ làm khớp vai quá tải. Theo Tiến sĩ Damon Christian Kimes dẫn đầu nhóm Chuyên gia Giảm cân và Giảm đau Roswell, Hoa Kỳ cho biết, áp dụng các biện pháp sau đây giúp ngăn ngừa chấn thương vai: [5]
Viêm quanh khớp vai mất khá nhiều thời gian để hồi phục hoàn toàn. Nếu cơn đau vẫn kéo dài dù đã áp dụng nhiều biện pháp điều trị, bạn nên đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế để được kiểm tra và hỗ trợ kịp thời.
