Phân loại suy tim theo NYHA là gì? Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh

Suy tim là một hội chứng phức tạp, để đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh, Hiệp hội Tim mạch New York (NYHA) đã phát triển một hệ thống phân loại, giúp bác sĩ và người bệnh hiểu rõ hơn về tình trạng bệnh và có phương pháp điều trị phù hợp. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu về phân loại suy tim theo NYHA trong bài viết sau.

Phân loại suy tim NYHA là gì?

Hệ thống phân loại NYHA (New York Heart Association) là một công cụ đơn giản, được sử dụng rộng rãi để phân loại người bệnh suy tim thành một trong bốn nhóm theo mức độ triệu chứng khi nghỉ ngơi và khi hoạt động.

Hiện tại, tiêu chuẩn chẩn đoán suy tim NYHA đang được sử dụng phổ biến. Hệ thống phân loại này đã phát triển và cập nhật nhiều lần. Trong đó phiên bản thứ 9 của phân loại NYHA được Hiệp hội Tim mạch Mỹ, chi nhánh Thành phố New York công bố từ năm 1994. (1)

Phân loại suy tim theo NYHA có mấy cấp độ?

Phân loại suy tim NYHA có 4 cấp độ như sau:

1. Suy tim NYHA cấp độ 1

Người bệnh không có triệu chứng và không bị hạn chế hoạt động thể chất thông thường. Ví dụ như đi bộ, leo cầu thang.

2. Suy tim NYHA cấp độ 2

Người bệnh bị hạn chế nhẹ trong những hoạt động hàng ngày. Các hoạt động thể chất thông thường có thể gây ra mệt mỏi, hồi hộp, khó thở hoặc đau ngực.

3. Suy tim NYHA cấp độ 3

Người bệnh bị hạn chế đáng kể hoạt động thể chất do các triệu chứng, ngay cả khi hoạt động nhẹ như đi bộ quãng đường ngắn chỉ 20m – 100m. Mặc dù người bệnh có thể thở dễ dàng khi ngồi hoặc nằm, nhưng ngay cả những công việc nhỏ như đi bộ đến phòng vệ sinh cũng có thể gây khó thở và mệt mỏi bất thường. Cơ thể chỉ thoải mái khi nghỉ ngơi.

4. Suy tim NYHA cấp độ 4

Các triệu chứng của suy tim xuất hiện ngay cả khi nghỉ ngơi. Bất kỳ hoạt động thể chất nào cũng gây thêm sự khó chịu. Trên thực tế, việc di chuyển và làm việc chỉ làm tăng mức độ nghiêm trọng các triệu chứng của bệnh. Hầu hết người bệnh phải nằm liệt giường.

Một số phân loại suy tim khác

Ngoài phân loại mức độ suy tim theo NYHA, còn có một số phân loại khác như:

1. Phân loại suy tim theo ESC

Tiêu chuẩn chẩn đoán suy tim theo ESC (Hiệp hội Tim mạch Châu Âu) dựa trên phân suất tống máu (EF). ESC chia thành các loại suy tim như sau:

• Suy tim EF giảm (EF < 40%)
• Suy tim phân suất tống máu bảo tồn (EF ≥ 50%)
• Suy tim phân suất tống máu giới hạn (EF từ 40 – 49%)

2. Phân loại suy tim theo ACC/AHA

Đại học Tim mạch Mỹ và Hiệp hội Tim mạch Mỹ (ACC/AHA) đã phát triển một hệ thống để xác định các giai đoạn suy tim. Phân loại suy tim theo ACC/AHA được chia thành bốn giai đoạn sau:

• Giai đoạn A: Đây là giai đoạn tiền suy tim, người bệnh có nguy cơ cao phát triển bệnh lý này vì có tiền sử gia đình bị suy tim. Hoặc có một hoặc nhiều tình trạng bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh động mạch vành, tiền sử sốt thấp khớp.
• Giai đoạn B: Người bệnh đã có những bệnh lý cấu trúc tim như hở hoặc hẹp van tim, rối loạn nhịp tim, bệnh mạch vành, tuy nhiên chưa có triệu chứng suy tim trên lâm sàng. Người bệnh cần được điều trị các bệnh tim nền như phẫu thuật sửa chữa van tim, sửa chữa dị tật tim bẩm sinh, bắc cầu mạch vành, điều trị các bệnh lý gây xơ vữa động mạch để ngăn ngừa tiến triển đến suy tim.
• Giai đoạn C: Người bệnh có tổn thương cấu trúc tim như giai đoạn B, kèm theo các triệu chứng phổ biến thường gặp là hụt hơi, ho khan, khó thở, đau thắt ngực, mệt mỏi, kiệt sức, phù bàn chân, mắt cá chân, cẳng chân và bụng.
• Giai đoạn D: Đây là giai đoạn suy tim nặng, các triệu chứng xuất hiện rõ ràng ngay cả khi nghỉ ngơi. Người bệnh cần có sự can thiệp đặc biệt như thuốc vận mạch, thuốc tăng co bóp cơ tim, dụng cụ tái đồng bộ cơ tim, đặt dụng cụ hỗ trợ thất hoặc ghép tim.

3. Phân loại suy tim theo Ross

Phân loại Ross là hệ thống được sử dụng để phân loại mức độ nghiêm trọng của suy tim ở trẻ em. Phân loại này tương tự như phân loại của Hiệp hội Tim mạch New York (NYHA) dành cho người lớn nhưng được điều chỉnh cho phù hợp với trẻ em. Phân loại Ross chia suy tim thành bốn cấp độ

• Độ I: Không giới hạn hoạt động hoặc không triệu chứng.
• Độ II: Nhũ nhi khó thở nhẹ hoặc đổ mồ hôi khi bú nhưng không ảnh hưởng đến sự tăng trưởng. Trẻ nhỏ khó thở khi gắng sức vừa.
• Độ III: Nhũ nhi khó thở nhiều hoặc đổ mồ hôi nhiều khi bú kèm chậm tăng cân. Trẻ nhỏ khó thở khi gắng sức nhẹ.
• Độ IV: Trẻ có các triệu chứng ngay cả khi không hoạt động như thở nhanh hoặc vã mồ hôi.

Ứng dụng của phân loại NYHA trong lâm sàng

Phân loại NYHA trong suy tim giúp bác sĩ đánh giá mức độ suy tim, từ đó có hướng điều trị và biết được tiên lượng bệnh.

• Đánh giá mức độ suy tim: Phân loại NYHA chia suy tim thành 4 mức độ, cách phân loại này rất dễ hiểu, giúp cả bác sĩ và người bệnh đều có thể nắm bắt được tình hình bệnh. Mức độ suy tim được đánh giá dựa trên các tiêu chí rõ ràng, giúp giảm thiểu sự chủ quan trong quá trình đánh giá.
• Hướng dẫn điều trị: Phân loại NYHA cho phép theo dõi sự tiến triển của bệnh theo thời gian. Nếu bệnh tiến triển xấu đi, sẽ được xếp vào mức độ suy tim cao hơn. Kết quả phân loại NYHA giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho từng trường hợp. Ví dụ, người bị suy tim độ 3 hoặc độ 4 có thể cần nhập viện để điều trị tích cực, trong khi bệnh nhân suy tim độ 1 hoặc 2 có thể được điều trị ngoại trú.
• Tiên lượng bệnh: Bác sĩ sử dụng cách phân loại suy tim theo NYHA để đánh giá tiên lượng bệnh dựa trên mức độ hạn chế hoạt động thể chất và các triệu chứng của bệnh nhân. Người bệnh ở cấp độ càng cao, tiên lượng càng xấu. Ngoài ra, các bệnh lý khác kèm theo như đái tháo đường, tăng huyết áp, béo phì,… có thể ảnh hưởng đến tiên lượng nói chung.

Phương pháp chẩn đoán suy tim theo NYHA

Chẩn đoán suy tim theo NYHA, bác sĩ cần thăm khám lâm sàng bắt đầu bằng việc khai thác bệnh sử và các triệu chứng gặp phải. Chẳng hạn như hỏi xem người bệnh có tiền sử bị nhồi máu cơ tim, mắc bệnh van tim, rối loạn nhịp tim hay không; có bị tiểu đường, bệnh thận, bệnh phổi không; hoặc gia đình có ai bị bệnh lý tim mạch không.

Bác sĩ cũng hỏi về các triệu chứng đang gặp phải chẳng hạn như khó thở, mệt mỏi, phù chân, tim đập nhanh, đau thắt ngực; Hỏi về chế độ ăn uống, tập luyện, hút thuốc, uống rượu, các loại thuốc đang sử dụng.

Bác sĩ sẽ quan sát hình dáng lồng ngực, vùng thượng vị, hạ sườn phải và nghe tim, phổi bằng ống nghe chuyên dụng để phát hiện một số bất thường, chẳng hạn như rối loạn nhịp tim. Sau đó, một loạt các xét nghiệm sẽ được thực hiện.

• Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu là một công cụ quan trọng để chẩn đoán suy tim. Bác sĩ cũng có thể sử dụng phương pháp này để theo dõi tiến trình điều trị và kiểm tra các biến chứng tiềm ẩn. Xét nghiệm máu giúp đo lường một số protein, hormone và mức chất điện giải trong máu. Những dấu hiệu này có thể cho biết tim có hoạt động bình thường hay không. (2)

• Xét nghiệm chuyển hóa cơ bản (BMP)

Đây là một bộ xét nghiệm toàn diện có thể cung cấp thông tin chi tiết về sức khỏe tổng thể của một người. Xét nghiệm này kiểm tra chức năng thận và đo nồng độ glucose, chất điện giải, canxi và các hóa chất tự nhiên khác trong máu.

• Xét nghiệm troponin

Protein troponin được giải phóng khi cơ tim bị tổn thương. Xét nghiệm này giúp xác định tình trạng tổn thương cơ tim, thường tăng trong nhồi máu cơ tim, viêm cơ tim…

• Xét nghiệm BNP

Đây là một phương pháp hữu ích để chẩn đoán suy tim. Nếu xét nghiệm cho thấy mức hormone BNP trong máu tăng, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của suy tim. Bởi vì hormone BNP được bài tiết chính từ tâm thất, liên quan đến tình trạng tăng áp suất buồng thất và sức căng thành cơ tim.

• Điện tâm đồ (còn gọi là ECG hoặc EKG)

Điện tâm đồ có thể giúp chẩn đoán suy tim bằng cách đo hoạt động điện của nhịp tim. Bác sĩ sử dụng EKG cùng với các xét nghiệm khác để giúp đánh giá suy tim. Điện tâm ghi lại nhịp tim và xung điện dưới dạng sóng. Có một số loại sóng mà điện tâm đồ có thể đo được. Mỗi loại có thể cho bác sĩ biết các bộ phận của tim có hoạt động bình thường hay không. Điện tâm đồ cũng đo nhịp tim của người bệnh. Nhịp tim có thể nhanh hơn bình thường ở những người bị suy tim vì tim phải làm việc nhiều hơn để bơm đủ máu. (3)

Trong một số trường hợp, suy tim có thể không gây ra các loại thay đổi điện mà điện tâm đồ có thể phát hiện. Điều này có thể khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn. Ngoài ra, phương pháp này cũng không trực tiếp đánh giá hiệu quả bơm máu của tim hoặc sức khỏe cấu trúc tổng thể của tim. Điện tâm đồ cũng không thể cho bác sĩ biết nguyên nhân gây ra những thay đổi về nhịp tim hoặc hoạt động điện.

• Siêu âm tim

Siêu âm tim là phương pháp sử dụng sóng âm tần số cao để tạo hình ảnh tim, giúp kiểm tra cấu trúc và chức năng của tim. Đây là một thủ thuật không xâm lấn. Siêu âm tim giúp chẩn đoán suy tim, xơ vữa động mạch, bệnh tim bẩm sinh, bệnh van tim,…

• Nghiệm pháp gắng sức

Đây là cách giúp kiểm tra tình trạng của tim trong trạng thái gắng sức, thường được thực hiện trên máy chạy bộ. Phương pháp này được thực hiện bằng cách kết nối người bệnh với điện tâm đồ (ECG), siêu âm tim hoặc cộng hưởng từ tim trong lúc họ đang vận động. Bác sĩ sẽ theo dõi hình ảnh của tim, nhịp tim, huyết áp và các triệu chứng trước và sau khi gắng sức.

Sau khi được chẩn đoán theo phân loại suy tim NYHA, nếu mắc bệnh thì nên làm gì?

Người bị chẩn đoán suy tim cần tích cực điều trị theo phác đồ của bác sĩ, đồng thời chú ý đến những điều sau: (4)

• Không hút thuốc hoặc hít phải khói thuốc lá: Thuốc làm hỏng mạch máu và tăng huyết áp. Thuốc lá cũng làm giảm nồng độ oxy trong máu và tăng nhịp tim. Bỏ thuốc lá là cách tốt nhất để không làm cho suy tim trầm trọng hơn. Các bệnh nhân sẽ không thể được ghép tim nếu tiếp tục hút thuốc lá.
• Kiểm tra tình trạng phù chân: Trong suy tim, triệu chứng phù nề chân là do tim bị giảm khả năng bơm máu. Cần kiểm tra chân hàng ngày để thông báo cho bác sĩ nếu xuất hiện phù nề hoặc phù nề nặng hơn.
• Theo dõi cân nặng: Tăng cân bất thường có thể do cơ thể đang giữ nước. Hãy thông báo cho bác sĩ nếu bạn tăng 2 – 3kg trở lên trong vòng vài ngày.
• Theo dõi huyết áp: Để có được kết quả đo huyết áp chính xác, người bệnh nên đo vào buổi sáng, trước khi bước ra khỏi giường và nên thực hiện vào cùng 1 thời điểm trong ngày. Nên ghi chú lại chỉ số huyết áp vào sổ tay hoặc thông báo cho bác sĩ nếu có huyết áp bất thường.
• Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh: Cố gắng ăn theo chế độ ăn của bệnh nhân tim mạch. Thường là nhiều trái cây, rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, các sản phẩm từ sữa không béo hoặc ít béo và protein nạc; hạn chế chất béo bão hòa hoặc chất béo chuyển hóa.
• Hạn chế muối: Ăn nhiều muối (natri) sẽ khiến cơ thể giữ nước và tăng gánh nặng cho tim. Các thực phẩm chế biến sẵn thường nhiều muối nên cần hạn chế ăn. Hãy hỏi bác sĩ xem nên áp dụng chế độ ăn không muối hay ít muối thì tốt hơn.
• Tránh rượu: Rượu làm suy yếu tim và rối loạn nhịp tim. Rượu cũng có thể tương tác với các thuốc điều trị gây tác dụng phụ nguy hiểm cho tim mạch. Người bệnh suy tim cần bỏ rượu, bia và các chất kích thích khác.
• Không uống nhiều nước: Những người suy tim cần hạn chế lượng nước nạp vào cơ thể vì tăng gánh nặng cho tim. Bạn nên hỏi bác sĩ điều trị để biết có thể nạp bao nhiêu chất lỏng một ngày.
• Duy trì hoạt động nhiều nhất có thể: Tập thể dục vừa phải giúp giữ cho tim và cơ thể khỏe mạnh. Nhưng hãy chắc chắn trao đổi với bác sĩ về chương trình tập thể dục phù hợp. Nếu bạn bị suy tim, bác sĩ có thể đề xuất chương trình đi bộ hoặc chương trình phục hồi chức năng tim tại bệnh viện.
• Giảm căng thẳng: Những cảm xúc mạnh như lo lắng hoặc tức giận khiến tim đập nhanh hơn, thở nặng nhọc hơn và huyết áp tăng lên làm cho suy tim nghiêm trọng hơn. Người bệnh tim cần kiểm soát cảm xúc, căng thẳng và tránh các hoạt động gắng sức.
• Ngủ đủ giấc: Giấc ngủ rất quan trọng đối với người suy tim nhưng triệu chứng khó thở sẽ làm bạn khó ngủ. Hãy thử kê cao gối hoặc sử dụng giường có chức năng nâng hạ để nâng cao phần thân trên giúp dễ thở hơn.
• Bổ sung tinh chất: Các tinh chất thiên nhiên như Policosanol (GDL-5), Red Yeast Rice, Gynostemma, Apple Cider Vinegar,… giúp giảm cholesterol xấu, ngăn ngừa xơ vữa động mạch, hỗ trợ kiểm soát huyết áp hiệu quả.

Phân loại suy tim theo NYHA là một công cụ hữu ích giúp bác sĩ đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh và theo dõi tiến triển của bệnh nhân. Tuy nhiên, việc sử dụng phân loại này cần được kết hợp với các phương pháp chẩn đoán khác để có được cái nhìn toàn diện về tình trạng bệnh. Nên chọn những trung tâm y tế uy tín, được trang bị cơ sở vật chất hiện đại để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong quá trình khám chữa bệnh.