Ít ai biết được rằng, ngay cả khi đã chìm sâu vào giấc ngủ, cơ thể chúng ta vẫn có thể thực hiện những hành động vô thức gây hại. Một trong số đó là nghiến răng khi ngủ. Cùng ECO Pharma tìm hiểu ngủ nghiến răng là sao, tại sao lại bị, cách ngủ không nghiến răng trong bài viết sau.
Thuật ngữ y khoa của chứng nghiến răng là bruxism. Đây là tình trạng siết chặt hoặc chà xát hai hàm răng vào nhau. Nghiến răng là một hành vi phổ biến và có thể xảy ra cả ngày lẫn đêm. Nghiến răng khi ngủ là một rối loạn vận động liên quan đến giấc ngủ.(1)
Những người ngủ nghiến răng có nhiều khả năng mắc các rối loạn giấc ngủ khác, chẳng hạn như ngáy và chứng ngưng thở khi ngủ. Một số người có thể không biết mình bị nghiến răngcho đến khi họ gặp các vấn đề về răng hoặc hàm như đau hàm, đau đầu, mẻ răng,… Tiếng nghiến răng có thể làm gián đoạn giấc ngủ của người ngủ cùng.
Nghiến răng khi ngủ phổ biến hơn ở trẻ em, thanh thiếu niên so với người trung niên và người cao tuổi. Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng có khoảng 6% đến gần 50% trẻ em bị nghiến răng lúc ngủ. Ở thanh thiếu niên, tỷ lệ nghiến răng khi ngủ ước tính khoảng 15%.(2)
Tình trạng này trở nên ít phổ biến hơn theo tuổi tác, khoảng 8% người trung niên và chỉ 3% người lớn tuổi được cho là nghiến răng lúc ngủ. Nhìn chung, con số chính xác về số người mắc phải tình trạng này rất khó thống kê vì nhiều người không biết mình nghiến răng vào ban đêm.
Người bị nghiến răng lúc ngủ không nghiến răng suốt đêm mà xảy ra theo từng đợt. Tần suất các cơn nghiến răng thường không đều đặn và có thể không xảy ra mỗi đêm. Sự chuyển động của miệng khi ngủ là bình thường, có đến 60% số người thỉnh thoảng thực hiện các động tác giống như nhai khi ngủ. Tuy nhiên, ở những người bị nghiến răng khi ngủ, động tác nhai này xảy ra với tần suất và lực mạnh hơn.
Phần lớn chứng bệnh xảy ra vào đầu chu kỳ giấc ngủ, trong giai đoạn 1 và 2 của giấc ngủ không REM. Ngoài ra, người ngủ bị nghiến răng thường có các triệu chứng sau đây:(3)
Nguyên nhân ngủ nghiến răng có thể do căng thẳng, di truyền, bệnh lý,… cụ thể như sau:
Căng thẳng là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong các yếu tố nguy cơ gây ra tình trạng này. Nghiến răng khi cơ thể đối mặt với những tình huống tiêu cực là một phản ứng phổ biến, có thể dẫn đến chứng nghiến răng khi ngủ. Mất việc, ly hôn, bất hòa trong các mối quan hệ,… đều có thể dẫn đến căng thẳng kéo dài.(4)
Các nhà nghiên cứu đã xác định rằng chứng nghiến răng lúc ngủ có yếu tố di truyền trong gia đình. Thực tế, có đến một nửa số người bị sẽ có một thành viên trong gia đình cũng mắc chứng bệnh này.
Sự rối loạn nội tiết tố bên trong cơ thể, rối loạn tiêu hóa, dị ứng thức ăn, các bệnh tác động đến hệ thần kinh trung ương như down, động kinh, nhiễm khuẩn màng não, parkinson, chứng bại não, hội chứng rett,… đều có thể gây bệnh nghiến răng trầm trọng ở người lớn và trẻ nhỏ.
Nhiều yếu tố trong thói quen sinh hoạt có liên quan đến chứng ngủ nghiến răng như hút thuốc lá, uống rượu, tiêu thụ caffeine,… Cần nghiên cứu thêm để hiểu rõ hơn về các mối liên hệ tiềm ẩn và cách các yếu tố này ảnh hưởng như thế nào đến chứng nghiến răng lúc ngủ.
Một số loại thuốc, bao gồm thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI), amphetamine và thuốc chống loạn thần, có thể làm tăng nguy cơ nghiến răng khi ngủ. Điều quan trọng là dùng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ và nên báo cho bác sĩ biết khi phát hiện những tác dụng phụ của thuốc.
Ngủ hay nghiến răng gây ra những tổn hại đến răng, khiến răng bị đau, mòn và lung lay. Trường hợp đã trám răng hoặc làm răng sứ, mão răng và miếng miếng trám có thể bị hỏng khi nghiến răng kéo dài. Nghiến răng cũng làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề về khớp nối hàm dưới với hộp sọ, được gọi là khớp thái dương hàm (TMJ). Các vấn đề về khớp này có thể gây khó khăn khi nhai, đau hàm mãn tính, tiếng kêu lục cục, cứng hàm và các biến chứng khác.
Không phải ai bị nghiến răng khi ngủ cũng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Tác hại lâu dài phụ thuộc vào mức độ nghiến răng, sự thẳng hàng của răng, chế độ ăn uống và liệu họ có mắc các bệnh lý khác có thể ảnh hưởng đến răng như bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) hay không.
Đo đa ký giấc ngủ là phương pháp chẩn đoán chính xác nhất chứng bị nghiến răng khi ngủ. Phương pháp này thường tốn thời gian và chi phí nhưng có thể không cần thiết trong một số trường hợp. Đa ký giấc ngủ có thể phát hiện các vấn đề về giấc ngủ khác như ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA). Vì vậy, phương pháp này đặc biệt hữu ích đối với người có nhiều vấn đề về giấc ngủ khác nhau.
Cách chống nghiến răng khi ngủ như thế nào? Không có cách điều trị nào có thể loại bỏ hoàn toàn chứng bệnh, nhưng có một số phương pháp có thể làm giảm các đợt nghiến răng và hạn chế tổn thương cho răng và hàm như sau.
Thực hiện các biện pháp giảm căng thẳng có thể giúp giảm nghiến răng khi ngủ một cách tự nhiên. Bạn nên tắm nước nóng, nghe nhạc nhẹ, đọc sách, hít thở sâu, thiền định, viết nhật ký, xông tinh dầu,… để mang đến cảm giác dễ chịu và giảm căng thẳng trước khi ngủ.
Ngoài ra, bác sĩ có thể sử dụng liệu pháp hành vi nhận thức cho chứng mất ngủ (CBT-I) để cải thiện chứng nghiến răng. Phương pháp này giúp người bệnh định hình lại suy nghĩ tiêu cực, giải quyết lo âu và căng thẳng từ đó góp phần cải thiện chứng nghiến răng vô thức trong lúc ngủ.
Thuốc giúp giảm chứng nghiến răng khi ngủ, hoạt động bằng cách thay đổi các chất hóa học trong não để giảm hoạt động của cơ liên quan đến chứng nghiến răng. Bác sĩ có thể tiêm Botox để thư giãn cơ hàm, ngăn chặn sự chuyển động của cơ trong một khoảng thời gian nhất định. Phương pháp này có hiệu quả với một số người bị nghiến răng nghiêm trọng, không cải thiện được bằng các phương pháp điều trị khác. Thuốc có thể gây ra dụng phụ ở một số trường hợp và vì thế không phù hợp để sử dụng lâu dài.
Bên cạnh đó, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chống lo âu trong thời gian ngắn để cải thiện vấn đề tâm trạng gây ra chứng nghiến răng.
Nhiều loại dụng cụ sử dụng để giảm thiểu tổn thương cho răng và miệng. Máng chống nghiến răng giúp bao phủ răng, tạo thành một lớp bảo vệ chống lại tác hại của việc nghiến răng. Dụng cụ này thường được nha sĩ thiết kế riêng cho từng người bệnh. Ngoài ra, còn có thiết bị đẩy hàm dưới (MAD), có tác dụng ổn định miệng và hàm ở một vị trí cụ thể và ngăn ngừa nghiến răng. MAD cũng thường được sử dụng để giảm chứng ngáy ngủ mãn tính.
Bạn cần kiểm soát căng thẳng, hạn chế chất kích thích, không tập thói quen nhai các vật cứng,… để ngăn ngừa tình trạng ngủ bị nghiến răng.
Sống chung với người nghiến răng có thể là một thử thách, đặc biệt là khi tiếng nghiến răng ảnh hưởng đến giấc ngủ của bạn. Người ngủ cùng có thể sử dụng dụng cụ bịt tai. Đây là giải pháp đơn giản và hiệu quả để giảm tiếng ồn.
Khi sử dụng, bạn cần tuân thủ hướng dẫn vệ sinh và bảo quản đúng cách để đảm bảo an toàn cho tai nói riêng và sức khỏe nói chung; Nên thay nút thường xuyên với loại dùng một lần, rửa và vệ sinh nút thường xuyên bằng nước ấm và xà phòng nhẹ, rồi phơi khô ráo trước khi dùng lần tiếp theo đối với loại dùng nhiều lần.
Một cách khác, bạn có thể sử dụng máy tạo tiếng ồn trắng để át đi âm thanh nghiến răng và tạo ra một môi trường ngủ yên tĩnh hơn. Nếu có thể, hãy thử di chuyển giường hoặc thay đổi vị trí nằm sao cho khoảng cách giữa bạn và người nghiến răng được phù hợp. Nhìn chung, người nghiến răng thường không nhận thức được hành vi của mình vì thế sự thông cảm là điều cần thiết.
Bạn nên đi thăm khám sớm khi đã biết mình bị nghiến răng trong lúc ngủ. Đặc biệt nếu đã có các dấu hiệu như răng bị mòn, nứt, sứt mẻ, lung lay; đau nhức, mỏi cơ hàm, gặp khó khăn khi ăn nhai; giấc ngủ bị gián đoạn gây mệt mỏi vào ban ngày cần đi khám ngay. Việc điều trị sớm sẽ giúp ngăn ngừa những biến chứng nghiêm trọng hơn cho răng và khớp hàm.
Việc thăm khám sớm cũng giúp xác định xem tình trạng nghiến răng ban đêm có xảy ra cùng với các vấn đề khác hay không để điều trị một cách hiệu quả và toàn diện. Chẳng hạn như chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) hoặc bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD).
Nếu bạn đang trải qua các triệu chứng của nghiến răng khi ngủ, đừng ngần ngại tìm đến sự tư vấn từ các bác sĩ. Với các phương pháp điều trị đa dạng từ máng chống nghiến, tiêm Botox đến kiểm soát căng thẳng, bạn hoàn toàn có thể tìm lại được sự thoải mái và có một giấc ngủ ngon. Ngoài ra, bạn cũng nên bổ sung tinh chất Blueberry và Ginkgo Biloba giúp chống lại gốc tự do, bảo vệ tế bào thần kinh, hỗ trợ cải thiện giấc ngủ và trí nhớ hiệu quả.
