Tất cả điều cần biết về viêm gan C cấp tính

Viêm gan C cấp tính do một loại virus RNA gây ra chỉ kéo dài dưới 6 tháng. Bệnh tiến triển âm thầm, không có biểu hiện rõ ràng nên dễ bị bỏ qua. Nhiều trường hợp chỉ được chẩn đoán khi đã chuyển sang mạn tính làm tăng nguy cơ xơ gan và ung thư gan. Vì vậy hiểu rõ viêm gan C cấp tính là gì sẽ giúp bạn chủ động nhận biết và can thiệp sớm, cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết sau đây.

Triệu chứng nhận biết viêm gan C cấp

Ở giai đoạn viêm gan C cấp tính đa số người bệnh không có biểu hiện rõ ràng. Nếu xuất hiện triệu chứng sẽ thường xảy ra trong khoảng 2 – 12 tuần sau khi cơ thể tiếp xúc với virus HCV. Những dấu hiệu này thường khá mơ hồ nên dễ bị nhầm với cảm cúm hoặc rối loạn tiêu hóa. Các triệu chứng có thể bao gồm:

• Cơ thể mệt mỏi, suy giảm năng lượng.
• Sốt nhẹ.
• Đau khớp hoặc đau âm ỉ vùng bụng.
• Chán ăn, buồn nôn, nôn ói.
• Nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu hơn bình thường.
• Vàng da (<25% bệnh nhân gặp triệu chứng này). (1)

Nguyên nhân gây viêm gan C cấp tính

Viêm gan C cấp tính là bệnh truyền nhiễm do virus HCV gây ra, trong đó con đường lây truyền chủ yếu là tiếp xúc với máu của người nhiễm bệnh. Virus có thể xâm nhập vào cơ thể qua nhiều hình thức khác nhau, phổ biến nhất gồm:

• Truyền máu và thủ thuật y tế không an toàn: Mặc dù máu hiến đã được sàng lọc nhưng rủi ro vẫn có thể xảy ra tại các cơ sở y tế không đảm bảo vô trùng, đặc biệt khi tái sử dụng kim tiêm, dụng cụ phẫu thuật hoặc dụng cụ nha khoa chưa khử khuẩn đúng quy trình.
• Dùng chung kim tiêm hoặc vật sắc nhọn: Thường gặp ở người tiêm chích ma túy. Virus cũng có thể lây khi dùng chung dao cạo, kim xăm, kim xỏ khuyên hay dụng cụ châm cứu không tiệt trùng.
• Lây truyền từ mẹ sang con: Khoảng 5% trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HCV có thể bị lây trong quá trình sinh. Virus không lây qua sữa mẹ, trừ trường hợp đầu vú bị nứt, chảy máu. (2)
• Quan hệ tình dục không an toàn: Nguy cơ lây thấp nhưng vẫn có thể xảy ra, đặc biệt ở nam quan hệ đồng giới hoặc khi có vết loét sinh dục, nhiễm HIV hay bệnh lây truyền qua đường tình dục khác.
• Dùng chung vật dụng cá nhân có thể dính máu: Chẳng hạn như dao cạo râu, bàn chải đánh răng, dụng cụ cắt móng tay của người nhiễm bệnh.

Chẩn đoán viêm gan C cấp

Chẩn đoán viêm gan C cấp tính dựa trên sự kết hợp giữa yếu tố thời gian phơi nhiễm, xét nghiệm huyết thanh học và các chỉ số men gan. Một người được xem là mắc viêm gan C cấp tính khi có thời gian nhiễm virus dưới 6 tháng và đáp ứng các tiêu chí sau:

• Có chuyển đảo huyết thanh từ anti-HCV âm tính sang dương tính trong thời gian theo dõi.
• Có tiền sử phơi nhiễm với nguồn bệnh, chẳng hạn như dùng chung kim tiêm, thực hiện thủ thuật xâm lấn không an toàn hoặc tiếp xúc trực tiếp với máu người nhiễm HCV.
• Có hoặc không có triệu chứng viêm gan cấp, bao gồm mệt mỏi, vàng da, vàng mắt, chán ăn hoặc đau tức vùng hạ sườn phải.
• Men gan AST và ALT thường tăng.
• HCV RNA dương tính sau khoảng 2 tuần kể từ khi phơi nhiễm.
• Anti-HCV có thể âm tính trong vài tuần đầu, nhưng sẽ chuyển sang dương tính sau 8 – 12 tuần.

Chẩn đoán nhiễm HCV cấp được khẳng định khi ghi nhận sự chuyển đảo anti-HCV từ âm tính sang dương tính trong quá trình theo dõi, hoặc trong trường hợp anti-HCV vẫn âm tính nhưng HCV RNA đã dương tính ở người có hệ miễn dịch bình thường.

Phương pháp điều trị

Điều trị viêm gan C cấp cần được bắt đầu càng sớm càng tốt để ngăn bệnh chuyển sang mạn tính và hạn chế nguy cơ tổn thương gan lâu dài. Dưới đây là hai phương pháp điều trị phổ biến:

1. Dùng thuốc điều trị đặc hiệu

Ở giai đoạn viêm gan C cấp, việc điều trị nên được bắt đầu ngay khi có chẩn đoán xác định thay vì chờ cơ thể tự đào thải virus. Điều trị sớm giúp giảm nguy cơ bệnh tiến triển thành viêm gan C mạn tính và hạn chế lây truyền cho người khác. Hiện nay phác đồ điều trị chủ yếu dựa trên nhóm thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAAs), bao gồm sofosbuvir/velpatasvir hoặc glecaprevir/pibrentasvir.

Nhiều nghiên cứu lâm sàng gần đây cho thấy sử dụng DAAs ở giai đoạn viêm gan C cấp có thể rút ngắn thời gian điều trị xuống còn 6 – 8 tuần, ngắn hơn so với liệu trình 8 – 12 tuần dành cho viêm gan C mạn tính nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả loại bỏ virus. Tỷ lệ đáp ứng điều trị tương đương ở bệnh nhân tái nhiễm cũng như người chưa từng dùng DAAs trước đó. (3)

Đối với các trường hợp viêm gan C cấp xảy ra sau ghép gan hoặc ghép tạng, bác sĩ có thể chỉ định phác đồ DAAs toàn genotypic kéo dài khoảng 12 tuần hoặc lựa chọn liệu trình dự phòng ngắn hạn tùy theo tình trạng lâm sàng. Trong suốt quá trình điều trị người bệnh cần được theo dõi sát sao để đánh giá đáp ứng thuốc, đảm bảo hiệu quả tối ưu và hạn chế các tác dụng phụ không mong muốn.

2. Hỗ trợ gan và phục hồi chức năng

Ăn uống, sinh hoạt khoa học và dùng vitamin tổng hợp, thảo dược là một phần trong liệu pháp điều trị hỗ trợ viêm gan C. Người bệnh nên ăn thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa tốt cho gan là rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại cá, uống đủ nước mỗi ngày; Hạn chế thức ăn chiên rán, món nhiều dầu mỡ, đồ ngọt hoặc các sản phẩm chế biến sẵn và bỏ rượu bia, thuốc lá hoàn toàn trong giai đoạn này. Bạn nên nghỉ ngơi nhiều hơn, tránh thức khuya, căng thẳng; Hãy luyện tập hàng ngày với các hoạt động vừa sức như đi bộ hoặc các bài tập cardio vừa phải để giữ cân nặng ổn định và nâng cao sức khỏe.

Một số loại vitamin tổng hợp có thể cần bổ sung nhưng phải theo kê đơn của bác sĩ. Ngoài ra bổ sung hai tinh chất hỗ trợ gan chuyên biệt là S.Marianum và Wasabia Japonica để phục hồi tổn thương gan tốt hơn. Chúng đã được chứng minh là kiểm soát hoạt động của tế bào Kupffer, tăng cường thải độc, bảo vệ gan trước các tác nhân gây hại.

Viêm gan C cấp tính hiếm khi gây biến chứng nghiêm trọng nhưng nếu chậm trễ phát hiện và điều trị bệnh sẽ tiến triển thành mạn tính có thể đe dọa sức khỏe. Các nghiên cứu ghi nhận hơn 50% trường hợp cấp tính tiến triển thành mạn tính do không được phát hiện đã phải đối diện với nguy cơ xơ gan và ung thư gan. Vì vậy nếu nghi ngờ nhiễm virus HCV, bạn nên chủ động làm xét nghiệm tầm soát tại các bệnh viện uy tín. Trung tâm Viêm gan & Gan nhiễm mỡ – Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh có hệ thống thiết bị, máy móc, kỹ thuật hiện đại. Các công nghệ máy móc xét nghiệm như Alinity I, Alinity M (Abbott), Cobas Pro, PCR tự động (Roche), FibroScan, MRI Primovist, hệ thống máy nội soi AI tối tân cùng đội ngũ chuyên gia, bác sĩ Tâm Anh tay nghề cao, giàu kinh nghiệm sẽ giúp phát hiện chính xác sự hiện diện của virus HCV là cấp tính hay mạn tính và mức độ tổn thương để người bệnh được điều trị theo phác đồ cá thể hóa, toàn diện, hiệu quả cao.